Nhân rộng mô hình 'cánh đồng công nghệ'

Xuất hiện ngày càng nhiều "cánh đồng công nghệ"

Không còn vất vả như những năm trước, thời gian gần đây, nhiều nông dân sản xuất quy mô lớn có thể hoàn thành công việc chỉ trong vài ngày. Cánh đồng lớn của anh Nguyễn Văn Hùng tại thôn 4, xã Việt Khê, với diện tích hơn 46,5 ha, là một ví dụ điển hình. Chỉ trong sáng 15-7, anh huy động máy bay không người lái để bón phân toàn bộ cánh đồng trong vòng vài phút. Đồng thời, hệ thống máy cấy tích hợp thiết bị dẫn đường nhanh chóng hoàn thành việc cấy lúa. Trước đó, khâu làm đất cũng nhẹ nhàng hơn nhờ sử dụng máy cày công suất lớn và máy san phẳng mặt ruộng.

Nhiều nông dân sản xuất lớn, nhất là các chủ đại điền tích tụ ruộng đất bỏ hoang trước đây, nay không còn tất bật với công việc đồng áng nhờ sự hỗ trợ của máy móc hiện đại. Anh Bùi Năng Nhuận, nông dân thôn Hoành Bồ, xã Bắc Thanh Miện cho biết, trước đây sản xuất nhỏ, lẻ chủ yếu đến vụ cấy thủ công hoặc đổi công cho nhau nhưng nay sản xuất lớn lên đến 5 ha, gia đình phải sắm máy móc mới đẩy nhanh tiến độ sản xuất, tiết kiệm nhân công lao động; đồng thời chủ động sản xuất.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội CLB Đại điền Hải Phòng, khi bắt đầu xây dựng các cánh đồng công nghệ, các thành viên trong câu lạc bộ đã mạnh dạn tiên phong dù còn nhiều khó khăn, đặc biệt là về thiết bị, máy móc. Ban đầu, máy móc hỗ trợ còn thiếu thốn, nên các thành viên tự đầu tư dần dần, sau đó cùng nhau chia sẻ, hỗ trợ trong quá trình sản xuất. Đến nay, tại khu vực phía Đông Hải Phòng, khoảng 75% thành viên CLB trang bị máy móc hiện đại phục vụ sản xuất, trong đó, 45% sở hữu máy bay không người lái và thiết bị dẫn đường tự động, từng bước hướng tới xây dựng những cánh đồng công nghệ mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tại khu vực Tây Hải Phòng, quy mô sản xuất của đại điền nhỏ hơn nhưng 100% đại điền mua sắm được máy móc như máy cày, máy gặt đập; 10 đại điền sắm được máy bay không người lái. Các đại điền đều hỗ trợ nhau về máy móc để thuận tiện sản xuất...

Khi đến thăm một số cánh đồng công nghệ tại Hải Phòng, các nhà khoa học và chuyên gia nông nghiệp đã đánh giá cao cách làm sáng tạo, chủ động của nông dân địa phương. Giáo sư, Tiến sĩ Mai Quang Vinh, đại diện Hiệp hội Chuyển đổi xanh, nhận định: Nông dân Hải Phòng mạnh dạn đi đầu trong việc xây dựng mô hình cánh đồng công nghệ, vượt lên so với nhiều tỉnh, thành phía Bắc. Mô hình này không chỉ phát huy lợi thế vùng mà còn tận dụng hiệu quả từng "tấc đất, tấc vàng", góp phần nâng cao năng suất, gắn kết sản xuất với tiêu thụ sản phẩm.

Theo khảo sát bước đầu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, mô hình cánh đồng công nghệ giúp giảm 30–40% nhân công, tăng năng suất từ 5–10% so với phương pháp truyền thống. Đồng thời, mô hình còn tiết kiệm 30-40% lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần giảm ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, lượng phát thải khí nhà kính giảm 20-30%, phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh và hướng tới thị trường xuất khẩu chất lượng cao.

Hỗ trợ nông dân yên tâm sản xuất

Việc xây dựng cánh đồng công nghệ là bước tiến quan trọng trong hành trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp công nghệ cao, thông minh và bền vững trong bối cảnh Hải Phòng mở rộng địa giới hành chính, định hướng trở thành trung tâm phát triển xanh, bền vững và có giá trị gia tăng cao.

Trên thực tế, khi triển khai mô hình cánh đồng công nghệ, nhiều nông dân bày tỏ mong muốn được hỗ trợ kinh phí để đầu tư, ứng dụng đồng bộ cơ giới hóa trong sản xuất. Anh Nguyễn Văn Kiên, nông dân ở phường An Dương thông tin, khu vực phía Đông Hải Phòng, nhiều anh em đại điền có điều kiện hơn về việc sắm máy móc phục vụ sản xuất nhưng một số anh em đại điền phía Tây Hải Phòng việc đầu tư máy móc hiện đại gặp nhiều khó khăn do nguồn vốn hạn hẹp, trong khi anh vẫn chưa tiếp cận được các chính sách hỗ trợ từ thành phố. Một số nông dân khác cũng cho rằng, việc sản xuất theo mô hình cánh đồng công nghệ hiện nay chủ yếu mang tính tự phát. Chi phí đầu tư máy móc, công nghệ khá lớn, trong khi phần lớn diện tích sản xuất được hình thành từ việc gom góp những thửa ruộng bỏ hoang, nhỏ lẻ, manh mún. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý dành cho người sản xuất vẫn chưa thật sự ổn định, khiến họ khó yên tâm gắn bó lâu dài với mô hình này.

Trước phản ánh trên của nông dân, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lưu Thị Kiểm khẳng định, với định hướng trở thành trung tâm phát triển xanh của vùng Bắc bộ, thành phố đang tập trung chỉ đạo quyết liệt ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp. Việc xây dựng và nhân rộng mô hình cánh đồng công nghệ không chỉ áp dụng với sản xuất lúa mà còn hướng tới nhiều cây trồng chủ lực khác, như: rau màu, cây ăn quả, hoa - cây cảnh. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả, tới đây ngành rà roát, quy hoạch vùng sản xuất, tích tụ ruộng đất, hình thành vùng sản xuất lớn, kết nối thương mại điện tử, logistics nông sản và mở rộng thị trường xuất khẩu...

Xác định vai trò của chính quyền địa phương góp phần quan trọng hỗ trợ nông dân có thể yên tâm sản xuất, nhân rộng mô hình cánh đồng công nghệ, Phó chủ tịch UBND xã An Quang Nguyễn Phú Thọ chia sẻ, thực tế diện tích sản xuất nông nghiệp bị bỏ hoang gây lãng phí đất đai. Để tạo động lực cho nông dân yên tâm sản xuất, UBND xã tích cực tuyên truyền, vận động, khuyến khích, hỗ trợ thủ tục, giúp nông dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để xây dựng cánh đồng công nghệ, kết nối với các cơ quan chức năng, nhà khoa học để hỗ trợ nông dân sản xuất hiệu quả...

HƯƠNG AN