Kịp thời gỡ khó ngân sách để chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động thông suốt
Tại Kỳ họp thường lệ giữa năm, HĐND thành phố thống nhất thông qua 13 nghị quyết chuyên đề về tài chính, ngân sách, đầu tư công, biên chế… Trong đó, nhiều nghị quyết chuyên đề nhằm hoàn thiện thể chế, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả. Một trong số đó là Nghị quyết quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương thành phố Hải Phòng; sửa đổi, bổ sung quy định các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên và vốn đầu tư công ngân sách địa phương năm 2025 sau khi sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo quy định, từ ngày 1 - 7 - 2025 thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã), các cơ quan, đơn vị thành phố và đơn vị hành chính cấp xã chính thức đi vào hoạt động. Tuy nhiên, quy định hiện hành đang quy định đối với 3 cấp chính quyền địa phương, gồm: cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã trên địa bàn thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương trước khi sắp xếp. Như vậy, nếu không kịp thời ban hành quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và điều tiết các khoản thu giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương cho phù hợp, việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước của các cấp ngân sách, các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố và đơn vị hành chính cấp xã có thể bị gián đoạn, không bảo đảm theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương. Do đó, việc xây dựng Nghị quyết chuyên đề của HĐND thành phố về phân cấp, phân chia các khoản thu giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương thành phố Hải Phòng… là cần thiết và mang tính cấp bách.
Nghị quyết của HĐND thành phố bảo đảm quy định đầy đủ, toàn diện, theo đúng tinh thần chỉ đạo, quy định của Trung ương và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đó, ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. Trong đó, phân cấp nguồn thu dựa trên cơ sở đặc điểm, tính chất từng nguồn thu và khả năng thu của từng địa phương. Và phân cấp nhiệm vụ chi cũng trên cơ sở phù hợp với phân cấp quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và năng lực quản lý của từng cấp chính quyền địa phương, đi đôi với bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp ngân sách. Việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và phân bổ dự toán ngân sách nhà nước năm 2025 khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp trên cơ sở kế thừa và phát huy những kết quả đã đạt được của giai đoạn 2022 - 2025. Các định mức phân bổ chi thường xuyên các cấp chính quyền được giữ ổn định theo đúng quy định, theo đúng nguyên tắc dự toán sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp khớp đúng về tổng mức, lĩnh vực chi ngân sách được cấp có thẩm quyền giao cho các cơ quan, đơn vị, địa phương trước khi sắp xếp. Đồng thời, việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi bám sát tình hình thực tế của các đơn vị, địa phương trước và sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, kịp thời ổn định các hoạt động, thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn.
Ngoài ra, ngân sách thành phố giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống ngân sách chính quyền địa phương, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ quan trọng và cân đối cho những địa phương chưa thể tự cân đối được, cũng như giúp cho các địa phương chủ động trong cân đối ngân sách cấp mình. Và thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp ngân sách và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới trên cơ sở ổn định, công bằng, phát triển cân đối giữa các đơn vị hành chính cấp xã.
Nghị quyết được thông qua giúp tháo gỡ kịp thời khó khăn, vướng mắc tài chính - ngân sách khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm không làm gián đoạn công tác tài chính - ngân sách nhà nước, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ của thành phố và các địa phương.