Đưa di tích đến gần giới trẻ bằng công nghệ
Nhờ ứng dụng công nghệ số, nhiều di tích lịch sử - văn hóa được “khoác áo mới” sinh động, hấp dẫn, giúp giới trẻ tiếp cận, tìm hiểu và yêu thích di sản theo cách gần gũi, hiện đại hơn.
Đây không chỉ là bước tiến trong việc lưu giữ thông tin di tích mà còn giúp di tích đến gần hơn với mọi người.
Tại Hà Nội, nhiều di tích như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò, Hoàng thành Thăng Long đã được số hóa dữ liệu, gắn mã QR để du khách dễ dàng tra cứu thông tin. Ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, sản phẩm “Tinh hoa đạo học” mang đến “bữa tiệc” ánh sáng 3D mapping kết hợp âm nhạc dân tộc. Đền Ngọc Sơn cũng tạo dấu ấn với chương trình “Ngọc Sơn đêm huyền bí” – sự hòa quyện giữa chiếu sáng 3D, múa đương đại và biểu diễn thực cảnh tái hiện cảnh trả gươm cho thần Kim Quy trên hồ Hoàn Kiếm.
Bên cạnh đó, công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) mở ra cơ hội tái hiện bối cảnh lịch sử, kiến trúc nguyên gốc hoặc những sự kiện quan trọng ngay tại không gian di tích. Chỉ với điện thoại thông minh hoặc kính VR, du khách có thể “quay ngược thời gian” để chứng kiến một trận đánh, một nghi lễ cung đình hay cảnh sinh hoạt xưa. Sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử và hình ảnh, âm thanh sống động khiến giới trẻ dễ tiếp nhận và hứng thú hơn.
Hải Phòng hiện sở hữu nhiều di tích lịch sử - văn hóa giàu giá trị và câu chuyện hấp dẫn. Như đền Kiếp Bạc nơi ghi đậm dấu ấn của Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn có lễ hội quân trên sông Lục Đầu thể hiện khí phách của quân dân Đại Việt. Hay chùa Côn Sơn làm một trong 3 chốn tổ Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử cùng tích sử huyền bí về danh nhân văn hóa Nguyễn Trãi. Khu di tích Bạch Đằng Giang nơi ghi dấu 3 trận đánh lớn của dân tộc, điển hình nhất là trận thủy chiến lừng danh năm 1288 do Trần Hưng Đạo chỉ huy bánh bại quân Nguyên xâm lược. Hải Phòng còn có Văn Miếu Mao Điền là trường quốc lập lớn thứ 2 ở miền Bắc, từng là trường thi Hương với nhiều nghi lễ xưa…
Tuy nhiện, tại Hải Phòng, du khách hiện chủ yếu tiếp cận thông tin qua sách báo hoặc bảng giới thiệu cơ bản tại di tích, chưa tạo sức hút mạnh. Một số điểm đã gắn mã QR để tra cứu bằng điện thoại thông minh hoặc tìm kiếm trên internet, nhưng nội dung vẫn dừng ở mức thông tin nền, sự kiện lịch sử được trình bày bằng chữ hoặc minh họa ảnh tĩnh. Điều này khiến du khách, nhất là giới trẻ khó cảm nhận trọn vẹn giá trị và hình dung rõ bối cảnh lịch sử của di tích.
Để di tích phát huy tốt vai trò giáo dục, nhất là với thế hệ trẻ, cần có cách tiếp cận mới mẻ, hấp dẫn hơn. Thay vì chỉ cung cấp thông tin chung trên biển giới thiệu, ban quản lý có thể ứng dụng công nghệ thực tế ảo để phục dựng tích sử, tái hiện những trận đánh hào hùng, giúp bạn trẻ trải nghiệm sinh động, gần gũi. Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh, giải pháp số không chỉ hỗ trợ bảo tồn giá trị lịch sử mà còn mở ra hướng tiếp cận hiện đại, trực quan. Khi kết hợp công nghệ với truyền thông phù hợp, mỗi chuyến tham quan sẽ trở thành hành trình khám phá giàu cảm xúc, biến di tích từ điểm đến “khô khan” thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn, góp phần giáo dục giá trị lịch sử - văn hóa bền vững.