Chuẩn hóa quy trình để tuyển sinh đại học hiệu quả
Đợt tuyển sinh đại học năm nay dù đăng ký xét tuyển đã đơn giản hóa, song sự xuất hiện của bảng bách phân vị, quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển khiến thí sinh khó khăn trong việc đưa ra quyết định.
Không thống nhất cách làm
Xét điểm thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ THPT là hai phương thức tuyển sinh đại học chủ đạo, được các trường đại học trên địa bàn thành phố sử dụng trong nhiều năm gần đây. Cùng với 2 phương thức trên, còn hơn 10 phương thức xét tuyển khác. Để bảo đảm công bằng trong công tác tuyển sinh, theo quy chế tuyển sinh năm 2025, các trường đại học sử dụng nhiều phương thức, tổ hợp xét tuyển cho một ngành, chương trình đào tạo sẽ phải quy đổi điểm tương đương và về một thang điểm thống nhất.
Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố bảng bách phân vị đối với 7 tổ hợp xét tuyển phổ biến dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025 gồm: A00, A01, B00, C00, D01, C01, D07 nhằm hỗ trợ các trường trong việc xây dựng bảng quy đổi điểm chuẩn xét tuyển. Tuy nhiên, do bộ không ban hành một công thức quy đổi chuẩn thống nhất mà cho phép mỗi trường tự xây dựng bảng quy đổi theo cách riêng nên cùng một mức điểm gốc nhưng khi quy đổi lại cho ra các mức điểm khác nhau đáng kể giữa các trường.
Thực tế cho thấy, 9 trường đại học trên địa bàn thành phố có tới 9 công thức quy đổi điểm khác nhau. Trường Đại học Hải Dương quy đổi điểm tương đương sang điểm thi tốt nghiệp THPT 2025. Căn cứ vào đối sánh phổ điểm một số tổ hợp điểm thi THPT năm 2025 và điểm học tập cấp THPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhà trường xây dựng hệ số quy đổi đối với từng môn học dao động từ 0,64 đến 0,95 và áp dụng công thức nhà trường đưa ra để xác định điểm quy đổi.
Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương lấy điểm thi THPT làm phương thức gốc để quy đổi điểm tương đương giữa điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội, đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội và điểm học tập THPT. Nhà trường xây dựng các khoảng điểm theo điểm thi THPT tương ứng với các khoảng điểm của các phương thức khác.
Còn Trường Đại học Hải Phòng, điểm xét tuyển của các phương thức khác đều phải quy đổi về phương thức điểm thi tốt nghiệp THPT để bảo đảm công bằng khi xét tuyển.
Về lý thuyết Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường quy đổi điểm theo phương pháp bách phân vị để bảo đảm công bằng giữa các phương thức xét tuyển. Nhưng trên thực tế, cách triển khai của các trường không thống nhất. Có trường công khai bảng quy đổi cụ thể, có trường chỉ đưa ra kết quả quy đổi cuối cùng mà không giải thích rõ cách tính. Chẳng hạn cùng một mức điểm học bạ 8.0, có trường quy ra 6.3 điểm thi, trường khác lại thành 7.0 điểm, chênh lệch có thể tới 1.5 điểm, thậm chí nhiều hơn, khiến học sinh hoang mang.
Khi mỗi trường tự xây thang quy đổi khác nhau từ bách phân vị về điểm chuẩn thì bảng điểm dễ trở thành "mê cung", còn thí sinh như... người lạc đường.
Năm học 2025 là năm đầu thực hiện theo quy định mới nên còn nhiều lúng túng. Để thống nhất tuyển sinh những năm sau, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thiết lập một khung quy chiếu thống nhất về mặt kỹ thuật; đồng thời xây dựng một cổng tra cứu tập trung, nơi tất cả các trường phải cập nhật đầy đủ cách quy đổi và ngưỡng điểm tương đương. Chỉ khi thông tin minh bạch và truy cập dễ dàng thì người học mới thật sự có cơ hội tiếp cận công bằng.
Cần cải tiến phù hợp
Đến thời điểm này, công tác tuyển sinh đang bước vào giai đoạn “nước rút”, các trường đại học đang trong đợt xét tuyển bổ sung để “chốt” chỉ tiêu tuyển sinh năm nay. Song, cũng do nhiều thay đổi, điểm mới trong cách quy đổi điểm khiến thí sinh lo lắng về cơ hội trúng tuyển nên số nguyện vọng tăng đột biến.
Trường hợp của em Nguyễn Hiền L, ở phường Hải An là một ví dụ. Em L. đăng ký 12 nguyện vọng, nhưng đến nguyện vọng thứ 10 mới trúng tuyển vào ngành Ngôn ngữ Anh của Trường đại học Hải Phòng.
Theo PGS, TS. Trần Anh Dũng, Trưởng Phòng Đào tạo Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, một trong những lý do khiến số lượng nguyện vọng tăng cao là do đây là năm đầu tiên Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định bỏ xét tuyển sớm đối với các trường đại học, trường cao đẳng sư phạm và thực hiện việc quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển. Lượng thí sinh đăng ký xét tuyển cao hơn hẳn các năm trước do các trường cao đẳng khối giáo dục nghề nghiệp tham gia xét tuyển. Vì vậy, để tăng cơ hội trúng tuyển, các thí sinh đặt nhiều nguyện vọng hơn.
Để tiếp tục hoàn thiện quy trình tuyển sinh, đạt hiệu quả như mong muốn, theo nhận định của các chuyên gia, vẫn cần thiết duy trì và nâng cấp hệ thống bảng bách phân vị.
Cụ thể, trong hướng dẫn tuyển sinh đại học, cao đẳng, bảng bách phân vị do bộ ban hành cần được xác định là căn cứ duy nhất để các trường đại học sử dụng trong việc tính toán các thang điểm quy đổi giữa các phương thức và tổ hợp xét tuyển. Tùy theo đặc thù đào tạo, các trường có thể bổ sung thêm điểm cộng hoặc tiêu chí phụ.
Việc chuẩn hóa này giúp các trường chủ động hơn trong xây dựng phương pháp quy đổi và hạn chế tình trạng mỗi trường xây dựng một khung quy đổi riêng khi xác định ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) và điểm trúng tuyển. Công tác truyền thông tuyển sinh của các trường đại học cần được đẩy mạnh, việc công bố công thức quy đổi giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển cần triển khai sớm, đồng bộ, trước thời điểm thí sinh phải “chốt” nguyện vọng đăng ký xét tuyển.
Số lượng thí sinh cả nước đăng ký nguyện vọng tăng vọt so với các năm trước với gần 850 nghìn thí sinh so với 733 nghìn thí sinh năm 2024. Số nguyện vọng đăng ký lên đến hơn 7,6 triệu nguyện vọng, trong đó có thí sinh đăng ký tới hơn 100 nguyện vọng.