Cải cách tư pháp đặt công lý và người dân làm trung tâm
Xây dựng nền tư pháp dân chủ, hiện đại, chuyên nghiệp, đặt công lý và quyền con người vào vị trí trung tâm là mục tiêu xuyên suốt trong chiến lược cải cách tư pháp tại Hải Phòng.
Chiến lược này đang được triển khai đồng bộ, bài bản, mang lại kết quả tích cực.
Cải cách hành chính tư pháp gắn với chuyển đổi số
Thực hiện Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp, Sở Tư pháp thành phố Hải Phòng chủ động tham mưu UBND thành phố ban hành đồng bộ hệ thống văn bản pháp lý, từ đó hoàn thiện thể chế tư pháp tại địa phương. Công tác cải cách được triển khai toàn diện, bao phủ nhiều lĩnh vực như hộ tịch, chứng thực, công chứng, phổ biến giáo dục pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính... bảo đảm phù hợp với thực tiễn tại từng phường, xã.
Đặc biệt, chuyển đổi số trở thành điểm nhấn nổi bật trong quá trình cải cách tư pháp. Đến nay, 100% số UBND cấp xã kết nối vào Hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch điện tử dùng chung toàn quốc. Các phần mềm về chứng thực điện tử, xử lý vi phạm hành chính, điều hành văn bản… được triển khai đồng bộ, giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tăng tính minh bạch và cải thiện đáng kể trải nghiệm của người dân.
Anh Nguyễn Văn Thắng ở phường Kiến An cho biết: “Trước đây, để làm thủ tục khai sinh cho con, tôi phải đi lại nhiều lần. Nay chỉ cần nộp hồ sơ một lần, mọi thủ tục được xử lý online rất tiện lợi, cán bộ phường cũng hỗ trợ tận tình. Đây thực sự là cải cách vì dân”.
Đề án “Số hóa sổ hộ tịch lịch sử” của thành phố cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Khu vực phía đông thành phố số hóa gần 2,65 triệu dữ liệu, trong khi phía tây cũng đã phê duyệt hơn 2,6 triệu dữ liệu (đạt 99%) và tích hợp hơn 1,9 triệu dữ liệu vào cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử (đạt 73%). Đây sẽ là kho dữ liệu nền tảng phục vụ tra cứu, giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, hoàn toàn trên môi trường mạng.
Bên cạnh đó, đội ngũ làm công tác bổ trợ tư pháp tại Hải Phòng hiện có 359 luật sư, 13 tư vấn viên, 160 công chứng viên, 40 đấu giá viên, 16 quản tài viên, 16 thừa phát lại, cùng 93 giám định viên tư pháp và 100 người giám định tư pháp theo vụ việc. Sự đa dạng và ngày càng chuyên nghiệp của hệ thống bổ trợ tư pháp góp phần quan trọng nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Nâng cao minh bạch, công bằng trong xét xử
Một trong những điểm sáng nổi bật trong cải cách tư pháp tại Hải Phòng là những chuyển biến mạnh mẽ tại hệ thống tòa án hai cấp. Việc triển khai mô hình tòa án khu vực, theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, độc lập là bước tiến lớn trong tiến trình hiện đại hóa nền tư pháp. Tòa án thành phố xác định rõ: Xét xử là trung tâm, nâng cao chất lượng xét xử là khâu đột phá. Mô hình mới không chỉ tinh giản bộ máy mà còn mở rộng không gian tranh tụng, bảo đảm quyền bào chữa và tăng tính độc lập của thẩm phán. Quy trình tố tụng được cải tiến theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi cho luật sư, người dân tiếp cận pháp lý bình đẳng.
Đáng chú ý, cải cách thủ tục hành chính tư pháp được đẩy mạnh thông qua mô hình “Hành chính tư pháp một cửa”. Từ năm 2021 đến tháng 6/2025, tòa án hai cấp thụ lý 219.080 vụ việc và giải quyết 215.942 vụ, đạt tỷ lệ 98,5%. Một số loại án đạt tỷ lệ giải quyết cao như án hình sự (98,3%), hôn nhân và gia đình (98%), án hành chính (94%). Tòa án tổ chức 2.110 phiên tòa rút kinh nghiệm và 1.906 phiên tòa trực tuyến. Tỷ lệ hòa giải, đối thoại thành công trước khi xét xử đạt 80%, giúp giảm tải công việc, nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng ngành tòa án Hải Phòng vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Đồng chí Nguyễn Xuân Duy, Phó chánh án Tòa án Nhân dân thành phố thẳng thắn chỉ ra các hạn chế như thiếu nhân lực, điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn ở một số đơn vị cấp khu vực; số lượng vụ việc ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp; một số bị đơn cố tình vắng mặt, gây khó khăn cho công tác tố tụng.
Tòa án Nhân dân thành phố tiếp tục đặt mục tiêu không để xảy ra oan sai, không bỏ lọt tội phạm; tăng cường tranh tụng tại phiên tòa; đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng xét xử; công khai, minh bạch hoạt động và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi khâu điều hành, quản lý và nghiệp vụ.
Hướng tới nền tư pháp dân chủ, hiện đại và dễ tiếp cận
Ông Ngô Quang Giáp, Giám đốc Sở Tư pháp thành phố cho biết, thời gian tới ngành sẽ tập trung phổ biến giáo dục pháp luật, tăng cường hòa giải, trợ giúp pháp lý cho người dân, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Đồng thời, tiếp tục thực hiện hiệu quả Kết luận số 80-KL/TW và Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Việc truyền thông chính sách pháp luật sẽ được đẩy mạnh ngay từ quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Công tác giáo dục pháp luật cho các nhóm đặc thù sẽ được chú trọng, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin để nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp.
Ngành tư pháp sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính, giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, gắn với thực hiện hiệu quả Đề án 06 của Thủ tướng Chính phủ...