Ngập tràn sắc màu Lễ hội mùa Thu

Kho báu văn hóa

Hằng năm, từ đầu Xuân đến cuối Thu, hàng loạt lễ hội diễn ra ở nhiều địa phương trên địa bàn thành phố.

Lễ hội Minh Thề diễn ra vào tháng Giêng, tại di tích đền - chùa Hòa Liễu xã Kiến Thụy. Lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành một trong những nghi thức lễ hội “độc nhất vô nhị” ở Việt Nam. Hoạt động lễ hội mang những giá trị sâu sắc, độc đáo, đặc biệt có tính thời sự về xây dựng trật tự, kỷ cương, tinh thần thượng tôn pháp luật, phòng chống tham nhũng lãng phí cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Vì thế, lễ hội luôn thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương.

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một trong những lễ hội mang đậm dấu ấn cư dân miền biển với tín ngưỡng thờ Thủy thần. “Sau khi được khôi phục và phát triển, công tác tổ chức lễ hội ngày càng được nâng tầm cả về quy mô và chất lượng, song vẫn giữ nguyên giá trị truyền thống, các yếu tố dân gian đặc trưng. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn trở thành di sản văn hóa quý báu, sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh Đồ Sơn nói riêng, thành phố Hải Phòng nói chung đến với du khách trong nước và quốc tế”- Phó chủ tịch UBND phường Đồ Sơn Phạm Hoàng Tuấn cho biết.

Ngoài những lễ hội mang đậm màu sắc cư dân vùng biển, những lễ hội màu sắc văn hóa – tâm linh của cư dân vùng đồng bằng cũng có sức hút đặc biệt. Điển hình như lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc, dù là mùa Xuân hay mùa Thu đều giữ được nhiều nghi lễ truyền thống.

Lễ hội mùa Xuân gồm có lễ tế trên núi Ngũ Nhạc; Lễ giỗ Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả; lễ Mông Sơn thí thực; lễ rước và dâng bánh chưng, bánh giầy... Còn lễ hội mùa Thu lại có những nghi lễ như lễ tưởng niệm, lễ khai ấn và ban ấn và các hoạt động diễn xướng hầu Thánh, lễ cầu an, hội hoa đăng, tái hiện màn hội quân trên sông Lục Đầu...

Hai lễ hội lớn trong một năm với nhiều nghi lễ cổ được lưu giữ và phục dựng tạo điểm nhấn, ngày càng thu hút du khách về chiêm bái và tham gia vào nhiều hoạt động.

“Năm nào tôi cũng cố gắng thu xếp, dành thời gian tham gia một trong hai lễ hội ở Côn Sơn – Kiếp Bạc. Bởi đây không chỉ là chuyến hành hương của tâm linh, mà điều khiến tôi thích thú là được trở lại không khí lễ hội vừa trang nghiêm với nhiều nghi lễ, sự lệ cổ vừa vui tươi, sôi động với những hoạt động văn hóa văn nghệ dân gian”, chị Nguyễn Thị Thủy, phường Bồ Đề (Hà Nội) cho biết.

Có lẽ vì lý do này, mà mỗi năm vào các dịp lễ hội, khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc đón hàng trăm nghìn lượt khách về dâng hương, chiêm bái và tham gia lễ hội.

Xây dựng thương hiệu du lịch

Theo thống kê, sau mở rộng địa giới hành chính, thành phố Hải Phòng có 12 lễ hội được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những lễ hội này không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn trở thành sản phẩm du lịch văn hóa giàu bản sắc.

Những năm gần đây, nhiều lễ hội chứng minh sức hấp dẫn mạnh mẽ, trở thành “thỏi nam châm” hút du khách trong nước và quốc tế đến với Hải Phòng. Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là ví dụ điển hình. Mỗi dịp khai hội, hàng chục nghìn lượt du khách đổ về, tạo nên không khí sôi động, thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động dịch vụ, du lịch.

Lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc hằng năm cũng trở thành điểm hẹn tâm linh, gắn kết cộng đồng của hàng trăm nghìn du khách. Ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban quản lý Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc, chia sẻ: “Khách về dự lễ hội không chỉ tham gia nghi lễ tâm linh, mà còn trải nghiệm dịch vụ du lịch gắn với di sản như tham quan danh thắng, thưởng thức ẩm thực địa phương, mua sản phẩm làng nghề”.

Với định hướng khai thác du lịch văn hóa, tâm linh thông qua những lễ hội truyền thống đậm đà bản sắc riêng của Hải Phòng, các địa phương tích cực làm mới và nâng cấp các lễ hội qua từng năm nhằm tạo điểm nhấn thu hút du khách và nâng cao hiệu quả quảng bá du lịch

Không chỉ dừng lại ở lợi ích kinh tế, lễ hội còn góp phần lan tỏa hình ảnh con người Hải Phòng hiếu khách, năng động. Những giá trị tinh thần, niềm tự hào lịch sử – văn hóa được khơi dậy, gắn kết cộng đồng cư dân. Bà Trần Thị Vân, người dân phường Trần Hưng Đạo, bày tỏ: “Chúng tôi coi lễ hội như ngày hội lớn của quê hương. Người đi xa thì mong ngày về, du khách thì muốn tìm đến. Lễ hội cũng góp phần quan trọng nâng cao kinh tế của người dân quê tôi”.

Mặc dù đạt được những kết quả đáng ghi nhận, nhưng việc khai thác lễ hội để xây dựng thương hiệu du lịch Hải Phòng còn nhiều hạn chế. Trước hết, nhiều lễ hội dừng ở mức độ “tụ hội mùa vụ”, thiếu sự kết nối với các tour – tuyến du lịch dài hạn. Việc tổ chức dịch vụ quanh lễ hội đôi khi còn manh mún, thiếu chuyên nghiệp.

Một số nơi còn để xảy ra tình trạng như hàng quán bán hàng chèo kéo du khách, mê tín dị đoan... ảnh hưởng đến hình ảnh văn minh du lịch. Bên cạnh đó, công tác truyền thông, quảng bá chưa tương xứng với tiềm năng. Phần lớn lễ hội mới thu hút được khách trong nước, lượng khách quốc tế còn khiêm tốn.

Khi đến lễ hội, du khách không chỉ tham gia nghi lễ mà còn được trải nghiệm không gian văn hóa đa chiều: từ thưởng thức chèo, ca trù, hát văn đến tham quan làng nghề, trải nghiệm sản vật địa phương. Do đó, để lễ hội trở thành “đòn bẩy” xây dựng thương hiệu du lịch Hải Phòng, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và cộng đồng.

Trước hết, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy hoạch, chuyên nghiệp hóa công tác tổ chức lễ hội. Lễ hội cần được gắn kết trong tổng thể không gian văn hóa – du lịch, trở thành điểm nhấn của những tuyến, tour du lịch. Các địa phương cần phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, xây dựng sản phẩm lưu niệm, ẩm thực, dịch vụ gắn với lễ hội.

Trong công tác tuyên truyền, quảng bá cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tạo hiệu ứng lan tỏa. Ngoài ra, chính quyền cần tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức cộng đồng và xây dựng văn minh du lịch, hình ảnh người dân Hải Phòng thân thiện, hiếu khách...

Lễ hội chính là “dòng chảy ký ức” của cộng đồng, là kho báu văn hóa vô giá. Với Hải Phòng – vùng đất hội tụ cả biển đảo và di sản đất liền – lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mà còn mở ra cơ hội vàng để xây dựng thương hiệu du lịch đặc sắc. Khi lễ hội trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng cho người dân và doanh nghiệp, thì thương hiệu du lịch Hải Phòng sẽ được định vị vững chắc.

TUẤN LINH