Kiểm điểm hằng tuần, quyết gỡ 'thẻ vàng' IUU trong năm 2025

Chiều 23/9, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp lần thứ 14, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (Ban Chỉ đạo IUU).

Phiên họp được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ, trực tuyến với 21 tỉnh, thành phố ven biển.

Dự phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, thành viên Ban Chỉ đạo IUU; lãnh đạo các tỉnh, thành phố ven biển.

Quyết liệt hành động hơn nữa để chấm dứt vi phạm

Tại phiên họp, các đại biểu đã thảo luận, đánh giá thẳng thắn, khách quan, trung thực thực trạng, chỉ rõ tồn tại, vướng mắc, nguyên nhân và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, từ đó đề xuất các giải pháp để tháo gỡ "điểm nghẽn" đang gây cản trở nỗ lực gỡ "thẻ vàng" IUU của Việt Nam; đặc biệt là kiểm điểm rõ vai trò, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và biện pháp của các cấp uỷ đảng, chính quyền, nâng cao ý thức của người dân.

Thời gian qua, các bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực, cố gắng thực hiện các chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Với quyết tâm chính trị cao từ Trung ương đến địa phương, hành lang pháp lý, thể chế được củng cố, hoàn thiện. Các cơ quan đã đẩy mạnh quản lý, kiểm tra, giám sát bằng các biện pháp công nghệ, hành chính; xử lý quyết liệt để ngăn chặn vi phạm; tăng cường giáo dục, thông tin, tuyên truyền người dân; sự phối hợp, hiệp đồng giữa các cơ quan, địa phương chặt chẽ, hiệu quả hơn; có giải pháp đẩy mạnh nuôi trồng thủy hải sản để hạn chế đánh bắt; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo sinh kế cho người dân.

Đến nay, công tác hoàn thiện quy định pháp luật chống khai thác IUU, quản lý đội tàu, truy xuất nguồn gốc hải sản cơ bản đáp ứng yêu cầu, theo đánh giá của EU. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04 năm 2024 quy định xử lý hình sự với một số hành vi vi phạm khai thác IUU.

Công tác chống khai thác IUU đã có một số chuyển biến theo hướng tích cực. Từ đầu năm 2024 đến nay đã xử phạt vi phạm hành chính 26 tàu, khởi tố hình sự với 8 tàu. Số lượng tàu cá, ngư dân Việt Nam vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài trong 9 tháng đầu năm đã giảm so với năm 2024. Đến nay đã có 28.083/28.354 (99%) tàu cá đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; ảnh hưởng xấu đến uy tín, hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế và tác động đến đời sống, sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển. Các biện pháp quản lý, kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện không tham gia hoạt động chưa hiệu quả triệt để…

Cách tiếp cận căn cơ, bài bản, tổng thể, toàn diện

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ yêu cầu phát triển ngành thủy sản bền vững, lâu dài, có tính chiến lược, góp phần phát triển đất nước, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Theo Thủ tướng, những diễn biến mới đây trên thế giới đã tiếp tục tác động tới thị trường, chuỗi cung ứng, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam; trong khi ngành thủy sản không chỉ liên quan tới kinh tế, mà còn liên quan tới chủ quyền quốc gia, đời sống người dân, hình ảnh, uy tín đất nước; do đó, chúng ta không bị động mà phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, tư duy đổi mới, hành động quyết liệt để xử lý, giải quyết vấn đề khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo, không theo quy định nhanh nhất có thể.

Về quan điểm, Thủ tướng nhấn mạnh cần cách tiếp cận căn cơ, bài bản, tổng thể, toàn diện chứ không đơn lẻ, không đối phó; giải quyết những vấn đề tiêu cực liên quan tới phát triển ngành thủy sản vì lợi ích của Việt Nam, lợi ích của nhân dân, nhất là của ngư dân theo hướng lâu dài, bền vững, hiệu quả; góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền quốc gia trên biển, bảo vệ uy tín, danh dự và trí tuệ Việt Nam; tạo việc làm, sinh kế lâu dài, bền vững, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của ngư dân.

Về hoạt động đánh bắt xa bờ nhìn chung chưa bền vững, chưa gỡ được "thẻ vàng" của EU, theo Thủ tướng nguyên nhân chính là một số cấp ủy, chính quyền, nhất là người đứng đầu lơ là, chủ quan, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, làm không quyết liệt, không toàn diện, tổng thể; ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, thậm chí còn xem thường pháp luật và đối phó với các cơ quan chức năng; hạ tầng nghề cá, giám sát, khai thác, truy xuất nguồn gốc hải sản chưa đáp ứng yêu cầu và chưa thực sự bám sát tình hình thực tiễn để có đầu tư, lãnh đạo chỉ đạo đúng tầm, đúng mức; một bộ phận tàu cá chưa đáp ứng yêu cầu về trang thiết bị, kỹ thuật, giám sát hành trình; công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, phát hiện, xử lý chưa thường xuyên, chưa liên tục, chưa quyết liệt.

Việc thủy sản Việt Nam bị "thẻ vàng" IUU đã ảnh hưởng tới xuất khẩu thủy sản; ảnh hưởng danh dự, uy tín của đất nước, đặc biệt, thể hiện hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của các cấp ủy đảng, chính quyền từ Trung ương đến địa phương.

Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu là phải chấm dứt việc khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định để Ủy ban châu Âu gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU trong năm 2025.

Thủ tướng lưu ý thời gian từ nay đến hết năm còn rất ít, tháng 10/2025 này Đoàn kiểm tra của Ủy ban châu Âu sẽ vào kiểm tra IUU ở nước ta. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường thủy sản Việt Nam có nguy cơ bị thu hẹp, khó khăn do chính sách thuế quan của các nước, việc Ủy ban châu Âu rút "thẻ vàng" IUU sẽ giúp thủy sản Việt Nam lấy lại và mở rộng thị trường, giúp người dân nâng cao thu nhập.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh không thể bất lực trước tình trạng vi phạm trong khai thác hải sản và đặt kỳ vọng đây là Phiên họp cuối cùng của Ban Chỉ đạo; tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định sẽ chấm dứt.

PV (tổng hợp)