Du lịch cộng đồng - hướng đi bền vững
Hải Phòng sở hữu lợi thế hiếm có khi vừa có biển đảo rộng lớn, vừa có đồng bằng trù phú, lại lưu giữ nhiều làng nghề và di sản văn hóa đặc sắc. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển du lịch cộng đồng.
Tiềm năng từ thiên nhiên và văn hóa
Tại khu vực biển đảo, nhiều làng chài cổ hiện trở thành điểm đến hấp dẫn khách du lịch. Du khách không chỉ được tận mắt chứng kiến cảnh lao động trên biển mà còn có cơ hội cùng ngư dân chèo thuyền, đánh bắt hải sản, chăm sóc trang trại, hay đơn giản là đạp xe quanh làng để khám phá nhịp sống ven biển. Anh Hoàng Anh Tú, một du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Bọn trẻ nhà tôi vô cùng thích thú khi được tự tay cho đàn lợn ăn, chèo thuyền bắt cá. Còn chúng tôi thì tận hưởng không khí trong lành, sự chân tình của người dân. Đó là kỳ nghỉ khó quên”.
Ở vùng đồng bằng, những làng quê trù phú với vườn cây, đồng lúa và nghề thủ công truyền thống lại mang đến trải nghiệm bình dị nhưng giàu ý nghĩa. Du khách có thể cùng nông dân thu hoạch theo mùa, học làm gốm, làm mộc, thưởng thức món ăn dân dã. Được xem rối nước tại phường rối Hồng Phong, ông Lenain Pascal, du khách Pháp, vô cùng ấn tượng. Ông chia sẻ: “Khung cảnh nơi này thật tuyệt vời, hiếm có, mọi thứ chân chất, mộc mạc mà thú vị. Tôi nhất định quay lại cùng gia đình và bạn bè để tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và đời sống của người dân”.
Một ví dụ sinh động khác về sự sáng tạo từ cộng đồng là Camping Green Hill ở phường Trần Hưng Đạo, gần Khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc. Điểm đến này nổi tiếng với đồi cỏ hồng lãng mạn, hồ câu cá, bể bơi và khu vui chơi cho trẻ em. Hiện, nơi đây đang phát triển thêm dịch vụ homestay, phục vụ du khách sau những chuyến đi lễ, kết hợp nghỉ ngơi, đốt lửa trại hay sinh hoạt gia đình. Anh Hoàng Chính, quản lý khu du lịch sinh thái cho biết: “Ban đầu chỉ là vườn cây của gia đình, sau đó, chúng tôi cải tạo thành nơi trồng hoa phục vụ chụp ảnh. Khi được nhiều người biết đến, khu du lịch bổ sung thêm dịch vụ cắm trại, trải nghiệm để giữ chân du khách”.
Hiện, trên địa bàn thành phố hình thành nhiều mô hình du lịch cộng đồng. Điều này cho thấy sức hút của loại hình du lịch mới mẻ, đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm hiểu và nghỉ dưỡng của cả du khách trong nước lẫn quốc tế. Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phát triển du lịch cộng đồng không chỉ giúp bảo tồn thiên nhiên, văn hóa, mà còn góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân – một hướng đi bền vững và lâu dài.
Để phát triển bền vững
Trên thực tế, du lịch cộng đồng có nhiều ưu thế vượt trội so với du lịch thông thường. Du khách không chỉ đến tham quan mà còn được “sống” cùng đời sống bản địa: từ nấu ăn, làm nghề thủ công, đến tham gia lễ hội. Chính sự gắn kết này khiến trải nghiệm trở nên khác biệt, giàu cảm xúc. Đối với người dân, đây là nguồn thu nhập mới, ổn định và ý nghĩa. Anh Hoàng Chính, quản lý khu Camping Green Hill cho biết thêm: “Trước đây gia đình chỉ dựa vào thu hoạch cây trái, nay nhờ mạnh dạn đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch, chúng tôi vừa có thêm thu nhập, vừa được giới thiệu quê hương đến bạn bè khắp nơi”.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, du lịch cộng đồng còn góp phần thúc đẩy tinh thần đoàn kết và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Người dân cùng nhau giữ gìn cảnh quan, khôi phục nghề truyền thống, tham gia trồng cây, bảo tồn đa dạng sinh học. Với du khách, giá trị lớn nhất chính là sự chân thật và gần gũi – những trải nghiệm giản dị nhưng đong đầy cảm xúc.
Theo Đề án tổng thể phát triển du lịch Hải Phòng đến năm 2030, du lịch cộng đồng được xác định là sản phẩm chủ lực, không chỉ hút khách nội địa mà còn hướng đến thị trường quốc tế, nhất là Tây Âu và Bắc Mỹ – nơi du khách có nhu cầu cao với du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và văn hóa.
Ông Phạm Hoàng Tuấn, Công ty TNHH Thương mại và Du lịch An Nhiên (Hà Nội), nhận định: “Nhiều du khách ngày nay không thích nơi đông đúc mà tìm đến du lịch cộng đồng, sinh thái để hòa mình vào thiên nhiên, trải nghiệm đời sống người dân. Với lợi thế cảnh quan và văn hóa, Hải Phòng hoàn toàn đủ điều kiện để phát triển mạnh loại hình này”.
Để đạt mục tiêu bền vững, cần sự phối hợp chặt chẽ của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương và chính cộng đồng dân cư. Người dân cần được tập huấn kỹ năng phục vụ, quản lý dịch vụ, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và an toàn trải nghiệm cho khách.
Thành phố có thể định hướng đa dạng hóa sản phẩm: ở khu vực biển đảo phát triển du lịch gắn với sinh thái, đời sống ngư dân; ở vùng đồng bằng tập trung vào nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực. Việc gắn với chương trình OCOP giúp nâng cao thương hiệu địa phương. Đồng thời, các điểm du lịch cộng đồng cần được kết nối với tour tuyến lớn, khu di tích, khu sinh thái và trung tâm đô thị. Công tác truyền thông, quảng bá cũng phải được chú trọng để đưa các mô hình này đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Quan trọng hơn cả là mọi hoạt động du lịch phải gắn với bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ. Các mô hình du lịch xanh, hạn chế rác thải nhựa, khuyến khích khách tham gia hoạt động bảo tồn thiên nhiên, văn hóa cần được nhân rộng để tạo sự lan tỏa tích cực.
Đến năm 2030, Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành điểm đến quốc gia với hệ thống sản phẩm du lịch cộng đồng đa dạng, trải dài từ biển đảo đến đồng bằng, từ sinh thái đến văn hóa – tâm linh. Đây sẽ là loại hình đặc thù, vừa tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng, vừa bảo tồn bản sắc địa phương, đồng thời quảng bá hình ảnh một thành phố cảng hiện đại, thân thiện và giàu bản sắc.