Cảnh giác hoạt động mua bán ngoại tệ trái phép qua mạng

Nhan nhản hội, nhóm công khai đổi ngoại tệ

Thực tế không khó để bắt gặp các nhóm công khai mang tên “ngoại tệ chợ đen” trên Facebook, Telegram, Zalo… Chỉ cần gõ từ khóa "đổi ngoại tệ", ngay lập tức trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt hội, nhóm với số lượng lên đến hàng chục nghìn thành viên. Đơn cử nhóm “Đổi tiền, trao đổi ngoại tệ, chuyển tiền đi nước ngoài” có tới 33 nghìn thành viên, nhóm “Đổi ngoại tệ, mua bán won, tệ, đô sing, đô Mỹ…” cũng có tới 23,8 nghìn thành viên.

Mỗi ngày, các nhóm này có hàng chục lượt thành viên đăng tải chào mời thu đổi, mua bán ngoại tệ được cập nhật liên tục với tỷ giá cao, đủ các loại tiền, kèm số điện thoại, Zalo công khai. Nhắn tin trao đổi với một tài khoản trên Facebook tên T.D, ngay lập tức tài khoản này gửi cho phóng viên bảng tỷ giá hối đoái được cập nhật với chênh lệch khá cao so với giá niêm yết của các ngân hàng, đồng thời khẳng định muốn đổi bao nhiêu cũng được.

Thực tế cho thấy những kẻ lừa đảo thường lợi dụng tâm lý muốn kiếm lời của người dân. Thủ đoạn chung là lập tài khoản Facebook, Zalo, Telegram, hoặc website giả dạng sàn giao dịch ngoại hối. Sau đó, đối tượng tung chiêu trò quảng cáo “đổi tiền nhanh, giá tốt”, thậm chí đăng hình ảnh giả mạo giấy phép kinh doanh, hợp đồng ngân hàng để tạo vỏ bọc chuyên nghiệp. Sau khi nhận được tiền, chúng sẽ biến mất không dấu vết.

Mới đây, Công an thành phố Hải Phòng tiếp nhận đơn trình báo của chị T.T.T.L ở phường Lê Chân về việc bị đối tượng sử dụng mạng xã hội Telegram lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua giao dịch đổi tiền. Theo đó, khoảng tháng 12/2024, chị T.T.T.L quen biết một người sử dụng tài khoản Telegram tên "Kimjongun", tự giới thiệu tên Long, làm dịch vụ đổi tiền Việt ra USD. Do có nhu cầu đóng tiền học cho em gái đang du học ở nước ngoài nên chị T.T.T.L nhờ Long đổi hộ 66.000 USD, tương đương với 1,683 tỷ đồng. Sau khi chị T.T.T.L chuyển tiền cho Long thì không nhận được USD và cũng không liên lạc được với Long.

Trước đó, năm 2020, Công an huyện Thủy Nguyên (cũ) đã khởi tố Trương Thị Hoàn (sinh năm 1985), quê ở Tuyên Quang (cũ) về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản khi đăng bài trên mạng xã hội lừa chị Đ.T.H ở huyện Thủy Nguyên (cũ) chuyển 20 triệu đồng để đổi lấy 6.000 tiền Trung Quốc.

Điều đó cho thấy, hình thức lừa đảo này vẫn diễn biến phức tạp trong những năm qua.

Theo thống kê sơ bộ của Bộ Công an, chỉ tính riêng từ đầu năm 2025 đến hết tháng 7, cả nước phát hiện gần 1.500 vụ việc lừa đảo qua mạng, gây thiệt hại hơn 1.660 tỷ đồng, phát hiện hơn 1.500 kênh, hội, nhóm quảng cáo, đánh bạc trực tuyến; hơn 1.500 kênh, hội, nhóm hoạt động liên quan giao dịch tiền ảo, tiền mã hóa… trong đó nhiều vụ liên quan đến lừa đảo đổi ngoại tệ qua mạng.

Triệt phá các nhóm “ngoại tệ đen” online

Tuy nhiên, từ các vụ việc lừa đảo đổi tiền qua mạng xảy ra cho thấy, nguyên nhân cơ bản vẫn xuất phát từ tâm lý ham lời, bị hấp dẫn bởi quảng cáo “giá tốt hơn ngân hàng” và sẵn sàng bỏ qua sự kiểm chứng.

Chị Trần Cẩm Tú, nhân viên PG Bank Hải Phòng nhận định: “Thực tế, người dân chỉ cần mất vài phút để tra cứu danh sách điểm đổi ngoại tệ hợp pháp hoặc đến trực tiếp ngân hàng sẽ tránh được rủi ro. Nhưng nhiều người ngại nên lại bỏ qua bước đơn giản ấy, tìm đến các nguồn đổi tiền không chính thống, khiến nguy cơ bị lừa đảo cao".

Theo Nghị định 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi mua bán ngoại tệ giữa cá nhân với nhau hoặc mua bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ là vi phạm pháp luật và sẽ bị phạt từ cảnh cáo tới 100 triệu đồng.

Các hành vi lừa đảo đổi ngoại tệ qua mạng xã hội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, mức phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm tùy theo giá trị tài sản.

Luật sư Nguyễn Thị Thùy, Trưởng Văn phòng luật sư Lam Sơn khuyến cáo thêm: Ngoài nguy cơ mất tiền, người tham gia còn có thể bị liên đới vào các hoạt động rửa tiền, vận chuyển ngoại tệ trái phép, thậm chí dính đến tiền giả. Đây là vòng xoáy phạm pháp khó thoát ra. Vì vậy, người dân tuyệt đối không nên mua bán ngoại tệ qua mạng xã hội.

Ngoài ra, hoạt động mua bán ngoại tệ trên mạng vốn không được pháp luật cho phép. Đây chính là lỗ hổng để kẻ gian lợi dụng khi xảy ra tranh chấp, nạn nhân thường e ngại khai báo, vì bản thân cũng có hành vi giao dịch trái phép, khiến nhiều đối tượng lừa đảo thoát tội và tiếp tục tìm kiếm các "con mồi" khác...

Vì thế, nếu phát hiện mình bị lừa đảo, người dân cần mạnh dạn ghi lại toàn bộ chứng cứ giao dịch, tin nhắn, hình ảnh tài khoản, sau đó trình báo cơ quan công an để được xử lý đúng pháp luật, cũng chính là bảo vệ bản thân và đấu tranh với loại tội phạm này.

Để phòng ngừa, ngăn chặn thủ đoạn lừa đảo trên, Công an thành phố Hải Phòng khuyến cáo người dân tuyệt đối không đổi tiền qua mạng xã hội, không giao dịch với người lạ, chỉ thực hiện tại ngân hàng hoặc tổ chức được Ngân hàng Nhà nước cấp phép. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, người dân cần lưu giữ chứng cứ, liên hệ ngay công an địa phương hoặc gọi Phòng Cảnh sát hình sự Công an thành phố Hải Phòng (069.2785874) để được xử lý.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào tố giác của người dân là chưa đủ. Cơ quan công an chỉ đạo phòng nghiệp vụ tăng cường kiểm soát trên không gian mạng, kịp thời phát hiện và có biện pháp nhằm phát hiện, bắt giữ, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng không gian mạng của nhóm “ngoại tệ đen” online. Đặc biệt, cần xử lý cả đối tượng môi giới, quảng bá và những nền tảng dung túng cho quảng cáo trái phép. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật đến các tầng lớp nhân dân, công khai danh sách điểm đổi hợp pháp, hoàn thiện chế tài để giảm nguồn cầu cho “chợ đen" ngoại tệ.

TUỆ MINH