Côn Sơn vọng mãi tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi

Bậc đại trí trong lịch sử dân tộc

Nguyễn Trãi (1380 - 1442), hiệu Ức Trai, sinh ra và lớn lên trong thời loạn, cả cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Ông là mưu sĩ kiệt xuất của Lê Lợi trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, là nhà chính trị, nhà quân sự, đồng thời là nhà thơ, nhà văn hóa lớn của dân tộc. Tư tưởng nhân nghĩa, lấy dân làm gốc trong “Bình Ngô đại cáo” của ông được ví như bản Tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của dân tộc Việt Nam, khẳng định mạnh mẽ chủ quyền và khát vọng độc lập.

Bà Nguyễn Thị Lan, du khách đến từ tỉnh Phú Thọ xúc động: “Khi tới khu di tích Côn Sơn - nơi Nguyễn Trãi từng sống, làm thơ, tôi mới thực sự cảm nhận được tầm vóc lớn lao của một con người là biểu tượng cho trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam”.

Không chỉ là nhà tư tưởng, Nguyễn Trãi còn để lại dấu ấn đậm nét trên nhiều phương diện. Ông là tác giả của hàng loạt tác phẩm có giá trị, từ “Quốc âm thi tập” bằng chữ Nôm, đặt nền móng cho thơ ca dân tộc, đến “Dư địa chí” khẳng định chủ quyền đất nước. Với di sản to lớn ấy, năm 1980, UNESCO tôn vinh Nguyễn Trãi là Danh nhân văn hóa thế giới - niềm tự hào chung của dân tộc Việt Nam và nhân loại.

Ông Lê Duy Mạnh, Phó trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi nhiều năm sống và gắn bó chan hòa cùng thiên nhiên Côn Sơn. Ông tìm thấy ở nơi đây nguồn thi hứng dạt dào. Có thể nói mọi di tích, sự vật ở Côn Sơn đều lấp lánh ánh sáng của Nguyễn Trãi - Sao Khuê. Mỗi địa danh ở Côn Sơn đều in đậm dấu ấn linh thiêng, áng thi văn cổ thoại, truyền thuyết ly kỳ và những sự tích bất hủ.

Trải qua 6 thế kỷ, dấu tích Nguyễn Trãi để lại ở Côn Sơn còn in đậm. Người dân nơi đây vẫn truyền tai nhau rằng mỗi phiến đá, mỗi hàng cây trên núi Côn Sơn đều mang bóng dáng của bậc đại trí, đại nhân.

Cụ Nguyễn Văn Tuấn, bậc cao niên ở phường Trần Hưng Đạo cho biết người dân nơi đây luôn coi Nguyễn Trãi như một phần máu thịt của quê hương. Con cháu sinh ra lớn lên trên đất này đều được dạy rằng phải giữ lấy đạo nghĩa, phải sống cho xứng đáng với truyền thống mà ông để lại.

Hằng năm, vào mùa thu, lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc được tổ chức trọng thể ở chùa Côn Sơn, nhằm tri ân Nguyễn Trãi. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, lễ rước, dâng hương đều gắn liền với tên tuổi Ức Trai, khẳng định sức sống bền bỉ của tư tưởng nhân nghĩa trong đời sống đương đại.

Giữa trời thu Côn Sơn, khi tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng tiếng suối róc rách, du khách dường như cảm thấy gần gũi hơn với Nguyễn Trãi. Đó không chỉ là thơ, mà còn là tâm hồn, là khát vọng, là hơi thở của cả một dân tộc luôn khắc khoải mong ước hòa bình, nhân nghĩa.

Niềm tự hào và trách nhiệm của hôm nay

Sáu trăm năm đã qua nhưng hào khí Nguyễn Trãi vẫn tỏa sáng. Ông là biểu tượng để các thế hệ sau soi mình, là ngọn đuốc soi đường cho khát vọng vươn lên của dân tộc. Việc UNESCO tôn vinh Nguyễn Trãi là minh chứng cho giá trị nhân văn vượt thời gian và không gian.

Sáng 7/10 (tức ngày 16/8 âm lịch), tại đền thờ Nguyễn Trãi thuộc Khu di tích UNESCO Côn Sơn - Kiếp Bạc (phường Trần Hưng Đạo) diễn ra Lễ dâng hương tưởng niệm 583 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi (1442 - 2025).

Từ lâu, trong tâm thức nhân dân cả nước, Côn Sơn chính là mảnh đất nuôi dưỡng ngôi Sao Khuê lấp lánh trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Trong diễn văn kỷ niệm, Phó chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng cho biết với Côn Sơn - mảnh đất danh nhân Nguyễn Trãi gắn bó những năm tháng tuổi thơ và cũng là nơi ông náu mình “ngẫm nay, suy trước, xét cùng mọi lẽ hưng vong” để sau này viết thành Bình Ngô Sách, vạch ra đường lối đánh giặc cứu nước giải phóng dân tộc. Dưới thời vua Lê Thái Tông, ông được vua giao trông coi đạo Đông - Bắc. Côn Sơn cũng là nơi ông dựng nhà, mài mực viết nên nhiều tác phẩm có giá trị sử học, văn học, triết học, quân sự, ngoại giao và trở thành những di sản quý báu cho hậu thế.

Để gìn giữ, phát huy di sản ấy, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc thường xuyên trùng tu, bảo tồn cảnh quan gắn với hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống. Nhiều trường học cũng tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về thân thế, sự nghiệp Nguyễn Trãi.

Nguyễn Trãi đã hiến dâng cả cuộc đời cho dân, cho nước. Sự oan khiên trong những năm cuối đời không thể làm mờ đi ánh sáng rực rỡ của ông. Trái lại, nó càng làm nổi bật nhân cách thanh cao, sự trung trinh son sắt và trí tuệ vượt thời đại. Hào khí Nguyễn Trãi, hòa quyện cùng hồn thiêng Côn Sơn, trở thành biểu tượng bất diệt của dân tộc Việt Nam.

Tưởng nhớ Danh nhân văn hóa thế giới, Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi, mỗi người dân Hải Phòng càng thấy trách nhiệm trong việc giữ gìn, phát huy những giá trị di sản đặc sắc, nổi bật toàn cầu của di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, để khẳng định giá trị văn hóa Việt Nam với bạn bè thế giới.

TUẤN LINH