Tri ân Thái Tổ Mạc Đăng Dung - làn tỏa dấu ấn Vương triều
Trong không khí mùa thu linh thiêng, con cháu họ Mạc lại tụ hội về Dương Kinh xưa (xã Kiến Hưng, Hải Phòng) để dâng hương tưởng niệm Thái Tổ Mạc Đăng Dung - bậc tiền nhân khai sáng triều Mạc, để lại nhiều dấu ấn rực rỡ trong lịch sử dân tộc.
Không gian văn hóa tri ân
Những ngày này, Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc (thôn Đương Thắng, xã Kiến Hưng) nhộn nhịp người đến tham quan triển lãm không gian sinh vật cảnh nghệ thuật.
Triển lãm quy tụ gần 300 tác phẩm bonsai, cây thế, đá cảnh, lan quý… của hơn 100 nhà vườn, nghệ nhân tại khu vực Kiến Thụy. Đây được xem là sự kiện trưng bày quy mô bậc nhất thành phố từ trước đến nay. Mỗi tác phẩm là một thông điệp tri ân, tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, phản chiếu tinh thần sáng tạo, nhân văn của con người đất Mạc.
Ông Mạc Như Huynh (nhà vườn Mạc Huynh) cho biết: "Là người con họ Mạc, trong thâm tâm tôi luôn mong muốn làm điều gì đó cho quê hương và khu di tích Quốc gia đặc biệt này. Với niềm đam mê cây cảnh bonsai truyền thống, tôi cùng anh em khu vực Kiến Thụy thực hiện trưng bày triển lãm sinh vật cảnh. Qua đó cũng là cách hậu thế gửi lời tri ân Thái Tổ bằng nghệ thuật sống động nhất".
Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc một trong 5 di tích thuộc cụm Di tích quốc gia đặc biệt liên quan đến nhà Mạc. Theo Chủ tịch UBND xã Kiến Hưng Phạm Văn Định, xã Kiến Hưng hiện sở hữu 3 trong 5 di tích thuộc Cụm Di tích quốc gia đặc biệt liên quan đến nhà Mạc ở Dương Kinh. Đó là Khu tưởng niệm các vua nhà Mạc, Từ đường họ Mạc, chùa Nhân Trai - các công trình kết tinh giá trị lịch sử, kiến trúc, tâm linh thời Mạc.
Trong các ngày từ ngày 11 đến 13/10 (20 đến 22 tháng 8 âm lịch), địa phương tổ chức lễ tưởng niệm 484 năm ngày mất Thái Tổ Mạc Đăng Dung. Lễ tưởng niệm năm nay được tổ chức quy mô, sáng tạo hơn và có ý nghĩa đặc biệt khi địa phương vừa được sắp xếp, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Do đó, nhiều hoạt động mới lạ đang được địa phương tích cực chuẩn bị nhằm tôn vinh di sản triều Mạc, khẳng định vị thế đặc biệt của vùng Dương Kinh xưa.
Ngoài các nghi lễ truyền thống như cáo yết, giỗ, dâng hương, tưởng niệm…, năm nay có nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật mang sắc thái mới. Cùng với triển lãm không gian sinh vật cảnh nghệ thuật, Ban Tổ chức cũng tái hiện không gian văn hóa ẩm thực xưa qua Tuần lễ Ẩm thực Mạc triều, quy tụ 30 - 40 gian hàng đặc sản vùng miền, các món ăn truyền thống và sản vật địa phương.
Điểm nhấn độc đáo là hội thi “Mâm cỗ tiến vua” với 24 mâm cỗ đến từ 15 thôn, 9 trường học và các tổ chức đoàn thể, thể hiện lòng tri ân tiền nhân. Ngoài ra, còn có cuộc thi “Duyên dáng Dương Kinh” lần thứ nhất tôn vinh nét đẹp phụ nữ vùng đất Mạc.
Dấu ấn triều đại hưng thịnh và đổi mới
Theo tư liệu lịch sử, Mạc Đăng Dung sinh ra tại làng Cổ Trai, phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương (nay là xã Kiến Hưng, thành phố Hải Phòng). Ông là một võ tướng tài năng có công lập nên triều Mạc, tồn tại 65 năm ở Thăng Long và hơn 80 năm ở Cao Bằng. Với bản lĩnh và tầm nhìn đổi mới, Thái Tổ Mạc Đăng Dung cùng các vua kế nghiệp để lại nhiều dấu ấn về chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục.
Triều Mạc mở 22 khoa thi hội, lấy đỗ 485 tiến sĩ, 13 trạng nguyên, trong đó có Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Về kinh tế, ban hành chính sách quân điền, binh điền, đúc tiền Thông Bảo, mở rộng giao thương, phát triển chợ, cảng thị ven sông, ven biển như Dương Kinh, Phố Hiến, Tiên Lãng.
Đặc biệt, Dương Kinh là kinh đô ven biển duy nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam, được nhà Mạc kiến thiết với nhiều công trình như điện Hưng Quốc, điện Tường Quang, hoàng thành, cùng hệ thống đền chùa mang kiến trúc đặc sắc. Khảo cổ học khẳng định nơi đây từng là trung tâm quyền lực, văn hóa, kinh tế sầm uất, thể hiện tư duy mở cửa, khát vọng vươn ra biển lớn của triều đại.
Việc cụm di tích liên quan đến nhà Mạc được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt không chỉ là niềm tự hào của người dân Kiến Hưng và thành phố Hải Phòng, khẳng định giá trị bền vững của một triều đại từng góp phần định hình bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong bối cảnh mới, chính quyền và nhân dân Kiến Hưng tiếp tục phát huy vai trò của di sản, đưa nơi đây thành không gian văn hóa – du lịch đặc sắc, vừa gìn giữ giá trị lịch sử, vừa mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững gắn với du lịch tâm linh, sinh thái và trải nghiệm văn hóa biển.
Chủ tịch UBND xã Kiến Hưng Phạm Văn Định khẳng định: “Tưởng niệm Thái Tổ Mạc Đăng Dung không chỉ là dịp tri ân công đức tổ tiên, mà còn là cơ hội lan tỏa tinh thần đoàn kết, khơi dậy lòng tự hào và ý chí vươn lên của vùng đất Mạc trong thời kỳ mới”.
Gần 5 thế kỷ trôi qua, dấu ấn Vương triều Mạc vẫn tỏa sáng giữa vùng Dương Kinh xưa, thể hiện rõ niềm tự hào, sự tri ân và khát vọng tiếp nối, để giá trị lịch sử của Vương triều Mạc tiếp tục truyền cảm hứng cho hành trình vươn mình ra biển lớn.