Khi thế giới ảo gieo mầm bạo lực thật

Đó là lời cảnh tỉnh về sự thiếu hụt kỹ năng sống, sự lệch lạc trong giáo dục và ảnh hưởng tiêu cực từ thế giới ảo tới nhiều bạn trẻ.

Cuối tháng 9 vừa qua, một đoạn video ghi lại cảnh nam sinh lớp 7 Trường THCS Đại Kim (Hà Nội) hành hung cô giáo ngay trong lớp học đã khiến cộng đồng mạng phẫn nộ.

Cũng trong tháng 9, một vụ việc khác gây chấn động không kém khi nam sinh ở Thanh Hóa vì mâu thuẫn nhỏ khi chơi đùa đã sát hại em gái họ, rồi giấu thi thể trong bao tải. Trong một video khác lan truyền trên mạng xã hội, khi 2 bạn nhỏ bị đuối nước, người bạn đứng trên bờ chỉ buông lời hát “trình là gì” và cười đùa thay vì chạy đi kêu cứu mọi người. Phản ứng cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng về kỹ năng sống và cảm xúc.

Đó không còn là hiện tượng đơn lẻ mà phản ánh nhiều bạn trẻ đang bị bào mòn cảm xúc bởi internet, sống trong thế giới ảo nhiều hơn đời thực. Khi mạng xã hội dạy cách hành xử, thì bạo lực, sự vô cảm và thói thích thể hiện lại được tung hô bằng lượt like, lượt view.

Theo Thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo có hiệu lực từ 31/10, hình thức kỷ luật cao nhất đối với học sinh vi phạm chỉ còn là viết bản kiểm điểm có xác nhận và cam kết của gia đình, thay vì đình chỉ học như trước. Dù hướng đến tính nhân văn, quy định này đang khiến nhiều người băn khoăn vì sợ không còn công cụ nào đủ nghiêm khắc với những học trò ngỗ nghịch, nếu chỉ nhắc nhở và viết bản kiểm điểm.

Trong môi trường học đường, nhiều lỗi vi phạm bị bỏ qua, một phần vì bệnh thành tích, một phần vì lo sợ phản ứng từ phụ huynh. Thầy cô bị “bó tay” trong khi một bộ phận học sinh lại coi việc bị phê bình là “xúc phạm”.

Ở thế hệ cha mẹ của những lứa học sinh hiện nay, khi đó, thầy ra thầy, trò ra trò, học sinh hầu như không bao giờ xúc phạm thầy cô giáo dưới bất kỳ hình thức nào.

Răn đe không phải để trừng phạt, mà là để giúp trẻ biết giới hạn của hành vi, nhận thức được hậu quả và học cách chịu trách nhiệm. Khi “xin lỗi” thay thế cho “kỷ luật”, học sinh dễ hiểu nhầm rằng mọi lỗi lầm đều có thể được xóa bỏ bằng vài dòng cam kết.

Không thể đổ hết lỗi cho nhà trường. Gia đình mới là nơi gieo mầm đầu tiên của nhân cách. Thế nhưng, nhiều bậc cha mẹ lại hoặc quá bận rộn, hoặc quá bao bọc con cái. Có người bênh con mù quáng, sẵn sàng xô xát với giáo viên, có người lại dạy con bằng đòn roi khiến đứa trẻ học được rằng bạo lực là cách giải quyết vấn đề.

Những đứa trẻ được bảo vệ khỏi mọi va vấp, khi bước ra đời thực thường không biết cách kiểm soát cảm xúc, không biết nhận lỗi và cảm thông. Khi mâu thuẫn với bạn bè, các em chọn bạo lực thay vì đối thoại. Hệ quả là những vụ xô xát, đánh hội đồng hay bạo lực học đường ngày càng nhiều.

Cha mẹ dạy con bằng tấm gương nhân cách của chính mình. Một lời mắng nặng, cái tát vô cớ, hay cách phản ứng nóng nảy của người lớn đều để lại dấu ấn trong nhận thức trẻ thơ.

Câu chuyện không dừng ở gia đình hay trường học. Xã hội cũng đang góp phần hình thành thói bạo lực bằng chính những nội dung tràn lan trên mạng xã hội. Những video đánh nhau, thử thách mạo hiểm, lời lẽ miệt thị… xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng.

Để kéo nhiều bạn trẻ ra khỏi vòng xoáy ấy, gia đình, nhà trường, xã hội phải cùng vào cuộc. Gia đình dành thời gian lắng nghe, giáo dục cảm xúc và kỹ năng sống cho con. Nhà trường phải mạnh dạn đưa giáo dục nhân cách, giáo dục cảm xúc, xã hội trở thành nội dung trọng tâm, thay vì chỉ chú trọng điểm số.

Xã hội cần kiểm soát chặt nội dung bạo lực trên mạng, đồng thời tạo ra nhiều sân chơi lành mạnh, không gian sáng tạo để thanh thiếu niên thể hiện bản thân một cách tích cực. Khi trẻ có chỗ để khẳng định mình bằng năng lực, chúng sẽ không cần tìm đến bạo lực để chứng tỏ.

Và trên hết, từ cha mẹ, thầy cô đến người có ảnh hưởng phải làm gương. Nếu người lớn không hành động kịp thời, những vết nứt trong tâm hồn trẻ hôm nay sẽ trở thành hệ lụy của xã hội ngày mai.

LINH LINH