Khảo sát thực thi các luật về giáo dục - lắng nghe cơ sở, hoàn thiện chính sách

Qua khảo sát, lắng nghe kiến nghị từ cơ sở để kịp thời hoàn thiện chính sách pháp luật, nhất là khi các luật này đang được xem xét, sửa đổi tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa 15 diễn ra từ ngày 20/10 đến ngày 11/12/2025.

Nhiều khó khăn cần tháo gỡ

Khảo sát tại các Trường đại học Hải Dương, Trường đại học Thành Đông, Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng và Trường THPT chuyên Trần Phú, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga đánh giá, thời gian qua, việc triển khai thi hành các luật về giáo dục góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, thực tiễn tại một số cơ sở giáo dục này cho thấy, còn những hạn chế, vướng mắc cần sớm tháo gỡ.

Thực tế tại Trường đại học Hải Dương, Hiệu trưởng nhà trường Tạ Thị Thúy Ngân cho biết, trường đang đào tạo hơn 9.000 sinh viên và hơn 2.000 học sinh của các trường thực hành từ bậc mầm non đến THPT. Giai đoạn 2026 - 2030, trường tự chủ chi thường xuyên, dự kiến từ năm 2030, trường tự chủ toàn diện. Tuy nhiên, các quy định pháp luật liên quan đến quyền tự chủ và cơ chế tài chính trong Luật Giáo dục đại học, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Viên chức… vẫn còn thiếu sự đồng bộ, khiến việc áp dụng trên thực tế gặp nhiều lúng túng. Hiện nay, các cấp có thẩm quyền cũng chưa ban hành cơ chế tài chính riêng phù hợp với đặc thù của các cơ sở giáo dục đại học công lập thực hiện tự chủ, đặc biệt trong việc huy động, sử dụng và hạch toán nguồn thu ngoài ngân sách.

Còn Trường đại học Thành Đông là trường tư thục vẫn khó tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư giảng đường, thiết bị thí nghiệm. Ngoài ra, hiện chưa có quy định cụ thể trong việc công nhận chức danh giảng viên chính, giảng viên cao cấp và danh hiệu nhà giáo cho khối tư thục. Khó nhất với trường là hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về việc xây dựng bệnh viện thực hành trong trường đại học tư thục, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo chuyên ngành y dược của trường. Với những vướng mắc này, dẫn đến cơ sở vật chất của cả 2 trường đại học trên còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi số, đào tạo hiện đại.

Về thực hiện Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục, Phó giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng Vũ Thế Thuy nêu, sau sáp nhập với 14 trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên quận, huyện của thành phố Hải Phòng trước đây, đơn vị đang trở thành “siêu” trung tâm có tới 25 điểm trường với 403 cán bộ, giáo viên, nhân viên, nhưng chưa có hành lang pháp lý rõ ràng để hoạt động. Chính sách đãi ngộ thấp, khó thu hút nhân lực, nên các trường thiếu giáo viên, nhất là giáo viên dạy nghề. Cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị thiếu thốn, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.

Cần cơ chế đồng bộ, linh hoạt hơn

Từ thực tế triển khai, thông qua Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, các cơ sở giáo dục đưa ra nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về giáo dục. Hiệu trưởng Trường đại học Hải Dương Tạ Thị Thúy Ngân kiến nghị, Quốc hội, Chính phủ sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật về giáo dục đại học, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và quyền tự chủ thực chất cho các trường. Đồng thời, tăng ngân sách đầu tư và có chính sách khuyến khích hợp tác công - tư trong giáo dục, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao và liên kết doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường đại học Thành Đông đề xuất Chính phủ và các bộ, ngành xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính đặc thù, tạo điều kiện cho trường đại học tư thục tiếp cận vốn vay ưu đãi để đầu tư cơ sở vật chất trường học. Đồng thời, ban hành hướng dẫn thống nhất trong xét công nhận chức danh và danh hiệu nhà giáo, bảo đảm công bằng giữa các loại hình giáo dục và sớm hướng dẫn việc xây dựng bệnh viện thực hành trong trường đại học tư thục.

Về Luật Giáo dục nghề nghiệp, Trưởng Phòng Giáo dục thường xuyên, Giáo dục nghề nghiệp và đại học (Sở Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Anh Thuấn cũng đề xuất Quốc hội, Chính phủ sớm ban hành cơ chế đối với loại hình giáo dục thường xuyên, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, có chính sách ưu đãi cho giáo viên dạy nghề.

Tại các cuộc khảo sát với các trường học trên, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, các luật về giáo dục là những đạo luật quan trọng, tạo khung pháp lý nền tảng cho hoạt động của hệ thống giáo dục quốc dân, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thành phố và đất nước. Do vậy, cuộc khảo sát không chỉ nhằm nắm bắt thực tiễn thi hành luật, mà còn là dịp để Đoàn thu thập thông tin, kiến nghị từ cơ sở, làm căn cứ quan trọng cho việc góp ý, hoàn thiện các dự thảo luật về giáo dục (sửa đổi) được trình Quốc hội khóa 15 xem xét trong kỳ họp thứ 10. Từ đó, nhằm thể chế hóa Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, góp phần tạo hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng hơn cho hoạt động giáo dục.

Có thể thấy, cuộc khảo sát không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm, cầu thị của cơ quan dân cử, mà còn là dịp kết nối giữa chính sách và thực tiễn giáo dục, bảo đảm mỗi quyết sách khi được ban hành đều xuất phát từ nhu cầu thực tế, vì mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần phát triển thành phố và đất nước.

BÙI HƯƠNG