Kiểm soát chặt chẽ việc cấp phát, cho vay lại vốn ODA
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, Luật Quản lý nợ công năm 2017 đã tạo chuyển biến tích cực trong quản lý Nhà nước về nợ công.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, sáng 3/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm.
Phát biểu tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, Luật Quản lý nợ công năm 2017 đã tạo chuyển biến tích cực trong quản lý Nhà nước về nợ công.
Tuy vậy, theo Chủ tịch Quốc hội, cần sửa đổi Luật Quản lý nợ công một cách toàn diện, theo quy trình, thủ tục rút gọn tại kỳ họp này để thực hiện phân cấp, phân quyền đồng bộ với các luật có liên quan, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án có vốn vay nước ngoài.
Đặc biệt, trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, nhiều dự án ODA nằm ở cấp xã. Việc sửa đổi luật cũng nhằm minh bạch, công khai, chủ động, hiệu quả trong quản lý nợ công.
Về cơ bản, cơ quan chủ trì thẩm tra tán thành với nhiều nội dung trong dự thảo Luật về: phân loại nợ công, nguyên tắc quản lý nợ công, các nội dung phân cấp, phân quyền cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính trong một số nhiệm vụ về quản lý nợ, tăng cường sự chủ động, chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc quyết định và sử dụng ngân sách.
Liên quan đến quy định về phân bổ, sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài, dự thảo Luật bổ sung quy định: Chính phủ quy định các trường hợp cấp phát đối với Ủy ban nhân dân tỉnh, đơn vị sự nghiệp công lập. Chủ tịch Quốc hội đề nghị, trong quá trình thực hiện, Chính phủ phải quy định chặt chẽ điều kiện cấp phát, tỷ lệ cấp phát, đánh giá tác động đến ngân sách Trung ương.
Lưu ý, các địa phương có thể sẽ đề xuất vay nước ngoài lớn hơn, trong khi gánh nặng nghĩa vụ nợ tập trung ngân sách trung ương, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần tăng cường cơ chế giám sát, chế tài, đảm bảo quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay cấp phát cho địa phương.
Về phương thức cho vay vốn ODA, dự thảo Luật bổ sung quy định theo hướng: ngân hàng thương mại thực hiện cho vay lại đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo phương thức cơ quan cho vay không chịu rủi ro tín dụng (khoản 2 Điều 35); cho vay lại đối với các doanh nghiệp để đầu tư chương trình, dự án thuộc danh mục ưu tiên đầu tư của Nhà nước theo phương thức cơ quan cho vay lại chịu một phần rủi ro tín dụng (khoản 4 Điều 35).
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu đánh giá tác động kỹ lưỡng các nội dung này. Trường hợp cho vay lại mà không chịu rủi ro tín dụng có thể dẫn đến lơi lỏng về thủ tục thẩm định đối tượng vay, từ đó có thể tạo rủi ro lớn tập trung toàn bộ lên cơ quan nhà nước phải gánh chịu.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ trường hợp xảy ra rủi ro không trả được nợ vay thì trách nhiệm của ngân hàng thương mại được quy định như thế nào trong luật. Nếu quy định trong luật không được thì giao cho Chính phủ hướng dẫn, ban hành nghị định.
Về cấp phát bảo lãnh Chính phủ, dự thảo Luật sửa đổi điều kiện cấp phát bảo lãnh Chính phủ theo hướng: Bộ Tài chính không thực hiện thẩm định phương án tài chính mà chỉ dựa vào kết quả thẩm định của một số tổ chức tín dụng.
Nêu rõ quy trình như vậy chưa thể hiện rõ trách nhiệm của cơ quan cấp bảo lãnh, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ việc tạo thêm cấp trung gian, làm tăng thủ tục hành chính, trách nhiệm và nghĩa vụ tổ chức tín dụng thẩm định trong phương án tài chính; cân nhắc quy định rõ hơn về trách nhiệm của cơ quan thẩm định quyết định cấp bảo lãnh Chính phủ.