Thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon, bắt kịp xu thế phát triển

Giữa tháng 10/2025, UBND thành phố có Quyết định số 188/2025/QĐ-UBND ban hành quy chế phối hợp quản lý nhà nước về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính.

Đây là bước quan trọng để thành phố thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon (CO₂) vào năm 2026; cụ thể hóa chính sách đặc thù về ngân sách được Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội.

Tín chỉ CO₂ là một chứng nhận được quyền phát thải khí nhà kính, cụ thể là khí CO₂. Mỗi tín chỉ thể hiện quyền thải 1 tấn khí CO₂ hoặc 1 tấn khí nhà kính khác vào bầu khí quyền.

Thị trường tín chỉ CO₂ là hệ thống giao dịch cho phép các tổ chức mua bán quyền phát thải CO₂. Các công ty hoặc cá nhân có thể sử dụng thị trường CO₂ để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính bằng cách mua tín dụng CO₂ từ các đơn vị loại bỏ hoặc giảm phát thải.

Để thực hiện việc tham gia thị trường, doanh nghiệp cần trải qua các bước cung cấp số liệu hoạt động, lập báo kiểm kê, thẩm định báo cáo kiểm kê khí nhà kính; lập đề án giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, cấp hạn ngạch phát thải CO₂.

Nhưng ở thời điểm này, nhiều doanh nghiệp còn thiếu kiến thức về các tiêu chuẩn và cơ chế tín chỉ CO₂. Trong khi đó, số lượng chuyên gia có kiến thức, kỹ năng về công nghệ xanh còn thiếu; khung pháp lý và cơ chế vận hành vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Số lượng người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm xanh, ít phát thải chiếm tỷ lệ hạn chế. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi công nghệ xanh đòi hỏi vốn đầu tư lớn ban đầu. Doanh nghiệp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực tài chính để đầu tư chuyển đổi xanh, đặc biệt là với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Theo Nghị quyết 226 /2025/QH15, trong năm 2026, Hải Phòng thực hiện thí điểm giảm phát thải khí nhà kính theo các cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ CO₂.

Doanh nghiệp phải làm gì khi mà khó khăn, thách thức thì lớn mà thời hạn để thực hiện không còn nhiều. Trước hết, tổ chức, doanh nghiệp cần nhìn nhận việc tham gia thị trường CO₂ không chỉ thực hiện quy định pháp luật, mà còn là cơ hội tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí sản xuất; nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín trên thị trường; dễ tiếp cận nguồn tài chính xanh, công nghệ sạch và đối tác quốc tế.

Bởi từ năm 2023, theo cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Liên minh châu Ân (EU) áp dụng việc đánh thuế CO2 đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường các nước thuộc tổ chức này, mức thuế được áp trên cơ sở tính toán độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước sở tại. Từ năm 2026, các nhà nhập khẩu phải mua chứng chỉ phát thải CBAM theo giá carbon tại EU cho lượng phát thải vượt quá tiêu chuẩn.

Hải Phòng là một trong những trung tâm công nghiệp, cảng biển lớn của cả nước. Song song với sự phát triển kinh tế năng động, lượng phát thải khí nhà kính tại thành phố cũng đang là vấn đề cần được quan tâm.

Do đó, việc triển khai quy định về kiểm kê, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu của Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 mà Chính phủ Việt Nam tuyên bố tại COP26. Thị trường mua bán tín chỉ CO2 dù nhiều thách thức, nhưng nếu được nhìn nhận, nắm bắt thì sẽ là cơ hội phát triển.

Việc thành phố Hải Phòng đề xuất thí điểm thành lập sàn giao dịch tín chỉ CO₂ là bước chuẩn bị để doanh nghiệp và chính quyền thành phố tham gia vào thị trường CO2 của Việt Nam.

Để bảo đảm thành công, thành phố thành lập tổ công tác liên ngành bao gồm thành viên từ các sở, ngành và địa phương, phối hợp chặt chẽ bộ, ngành trung ương để nhận được hướng dẫn chuyên môn.

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là yếu tố then chốt, bảo đảm tính toàn vẹn của thị trường, thu hút người mua và người bán. Từ những mục tiêu đề ra, doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp, tận dụng cơ hội.

Song, điều quan trọng, mỗi doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị nâng cao năng lực, tìm hiểu thị trường. Và việc sớm hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia tích cực vào thị trường CO₂.

BẢO CHÂU