Phát triển bóng đá trẻ nhìn từ bất ổn của bóng đá Malaysia

Khủng hoảng của "Hổ Mã Lai"

Malaysia còn được gọi là "Hổ Mã Lai", từng là "ông kẹ" của bóng đá Đông Nam Á. Thời điểm bóng đá Malaysia phát triển mạnh mẽ, Việt Nam còn chưa hội nhập trở lại với thể thao khu vực. Khi bóng đá Việt Nam trở lại sân chơi Đông Nam Á thì trong một thời gian dài đội tuyển của chúng ta luôn là đối thủ dễ bị "bắt nạt" ở mỗi kỳ SEA Games hoặc các giải bóng đá khu vực.

Trong quá khứ, Malaysia từng giành quyền tham dự Olympic năm 1972 tại Munich (Đức), sau khi đánh bại hàng loạt đối thủ lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc. Thậm chí ở vòng bảng của kỳ Thế vận hội này, Maylaysia còn thắng đội Mỹ 3 bàn không gỡ.

Thế nhưng, công tác đào tạo trẻ bộc lộ nhiều vấn đề dẫn đến thiếu hụt lực lượng kế cận có chất lượng khiến thành tích của bóng đá Malaysia đi xuống. Nếu không dựa vào lực lượng nhập tịch, Malaysia hiện nay khó có thể thi đấu sòng phẳng với các đội top đầu Đông Nam Á như Thái Lan, Việt Nam hay Indonesia.

Một minh chứng rõ ràng nhất về khủng hoảng của bóng đá Malaysia mới xảy ra cách đây vài ngày, đó là đội tuyển U17 của họ thảm bại 0-11 trước U17 Croatia trong chuyến tập huấn tại đất nước châu Âu này. Người hâm mộ Malaysia càng có lý do lo lắng khi trận thua lịch sử của U17 diễn ra ngay trước vòng loại giải U17 châu Á (từ ngày 22 - 30/11), khi đội bóng trẻ của họ sẽ đối đầu với U17 Việt Nam, U17 Singapore, U17 Hong Kong (Trung Quốc) và U17 Bắc Mariana.

Trận thua này khiến báo chí Malaysia cực kỳ bức xúc: "Các học viện bóng đá còn mọc lên như nấm sau mưa. Nhưng thất bại 0-11 của đội U17 đã giáng đòn đau vào lòng tự hào của chúng ta. Những người quản lý bóng đá Malaysia cần phải nhìn nhận nghiêm túc vào thất bại này, khi vòng loại giải U17 châu Á đang tới gần".

Chính vì thiếu nguồn kế cận chất lượng và trước thúc ép về thành tích của cổ động viên Malaysia - những người nổi tiếng cuồng nhiệt trong khu vực Đông Nam Á, Malaysia lập tức áp dụng chính sách nhập tịch ồ ạt, giống như cách Indonesia đang làm. Điều này đã mang lại kết quả tức thì khi Malaysia đã có chiến thắng hủy diệt 4-0 trước tuyển quốc gia Việt Nam trên sân nhà Bukit Jalil trong khuôn khổ vòng loại Asian Cup 2027. Dù trước đó, kể từ thất bại trước Malaysia ở bán kết lượt về AFF Cup năm 2014, tuyển Việt Nam đã bất bại trong 8 lần gặp đối thủ này, gồm 7 chiến thắng và chỉ hòa 1 trận.

Tuy vậy, sau chiến thắng 4-0 trước tuyển quốc gia Việt Nam, bóng đá Malaysia đã vướng vào một scandal cực kỳ nghiêm trọng, đó là nghi vấn nhập tịch 7 cầu thủ không có nguồn gốc Malaysia. Mặc dù kết luận cuối cùng chưa được đưa ra, song các phân tích chuyên môn đã chỉ ra rằng, nhiều khả năng Malaysia sẽ không có lý lẽ nào để chứng minh tính hợp pháp của các cầu thủ trên và rất có thể sẽ bị xử thua 0-3 trước Việt Nam thay vì chiến thắng 4-0 từ trước đó.

Không thể "xây nhà từ nóc"

So với một số nước ở Đông Nam Á, bóng đá Việt Nam hội nhập trở lại muộn. Việt Nam từng có một giai đoạn phát triển bóng đá ì ạch và bị phê phán vì cách làm chắp vá. Tuy vậy, sau đó bóng đá Việt Nam đã phát triển lên chuyên nghiệp, bằng việc nhiều học viện, trung tâm đào tạo bóng đá ra đời.

Đặc biệt, khi giải bóng đá chuyên nghiệp V-League1, V-League2 và các hạng dưới được tổ chức quy củ, sân chơi bóng đá Việt Nam thực sự sôi động và phát triển một cách chắc chắn. Chất lượng, thành tích của bóng đá Việt Nam cũng được nâng lên đáng kể qua các giải đấu.

Ngày 2/9/2003, trong trận giao hữu, dù đội tuyển U23 Việt Nam chỉ gặp câu lạc bộ của Trung Quốc là Thân Hoa Thượng Hải nhưng cũng phải chịu thất bại với tỷ số 1-2, đúng ngày khai trương sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Nhưng cho đến nay, các cấp độ đội tuyển Việt Nam không còn e ngại trước bóng đá Trung Quốc. Ở trận mở màn giải giao hữu Panda Cup 2025 đêm 12/11, U22 Việt Nam đã có chiến thắng 1-0 trước chủ nhà U22 Trung Quốc.

Đội tuyển quốc gia Việt Nam cũng từng có chiến thắng 3-1 ngay trên sân nhà của Trung Quốc trong trận vòng loại thứ 3 World Cup 2022. Thậm chí, U20 Việt Nam từng lọt vào vòng chung kết World Cup... Đó là những ví dụ cụ thể nhất về việc quan tâm đào tạo trẻ một cách bài bản, kiên trì.

Trong chiến thắng 1-0 ở trận mở màn giải giao hữu Panda Cup 2025 đêm 12/11 của U22 Việt Nam trước U22 Trung Quốc, có 3 cầu thủ trẻ người Hải Phòng gồm Nguyễn Công Phương, Nguyễn Quốc Việt và Nguyễn Nhật Minh. Đáng nói, cả 3 cầu thủ này đều được huấn luyện từ nhỏ tại lò đào tạo bóng đá trẻ phía Tây Hải Phòng trước khi đến với các câu lạc bộ chuyên nghiệp là Thể Công Viettel, Ninh Bình và Hải Phòng. Trong đội hình U22 Việt Nam, Khuất Văn Khang (Hà Nội) cũng được đào tạo tại đây.

Cùng với các địa phương khác, Hải Phòng hiện đang tập trung đào tạo trẻ cho bóng đá một cách khá bài bản từ các lứa U11 trở lên chuyên nghiệp. Tháng 8 năm nay, trong dịp tuyển các lứa U13, U15 và U17 cho Câu lạc bộ Hải Phòng, cựu cầu thủ đội tuyển quốc gia Đặng Phương Nam, Giám đốc Kỹ thuật Câu lạc bộ Hải Phòng nhấn mạnh, đào tạo trẻ là gốc rễ để có các đội bóng mạnh và các cầu thủ giỏi về chuyên môn, tốt về đạo đức. Bóng đá rất khó "phát triển nóng" mà cần cả một quá trình bền bỉ, chứ không thể "xây nhà từ nóc".

TIẾN HUY