Gỡ vướng cấp giấy chứng nhận lần đầu đối với đất giao trái thẩm quyền

Nhiều vướng mắc

Đất bỏ hoang, người dân thấp thỏm mong chờ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thực trạng của 138 lô đất, với tổng diện tích hơn 14.000 m2 tại phường Phù Liễn (trước là phường Tràng Minh, quận Kiến An) giao trái thẩm quyền.

Trước đó, từ tháng 5/1995 đến tháng 12/1996, một số lãnh đạo phường Tràng Minh tự ý thu hồi đất nông nghiệp, tổ chức san lấp mặt bằng, giao 138 lô đất trái thẩm quyền cho các hộ dân, gồm 130 lô đất có hồ sơ và đăng ký kê khai trong hồ sơ địa chính, 8 lô chưa đầy đủ hồ sơ.

Năm 2024, UBND quận Kiến An (cũ) đề xuất đối với 130 lô đất đầy đủ hồ sơ có thể được cấp giấy chứng nhận lần đầu, trong đó ưu tiên trường hợp đã nộp tiền và có biên bản bàn giao mốc giới. Tuy nhiên, đến nay, 130 lô trên và 8 lô còn lại chưa được cấp giấy chứng nhận.

Thực tế cho thấy, không chỉ ở phường Tràng Minh (cũ), địa bàn thành phố Hải Phòng có không ít thửa đất nguồn gốc giao trái thẩm quyền tồn đọng thủ tục từ lâu. Để giải quyết vấn đề này, thành phố và các địa phương cùng vào cuộc để giải quyết từng trường hợp cụ thể, song còn nhiều vướng mắc.

Tại các xã: Kiến Thụy, Kiến Minh, Kiến Hải, Nghi Dương có khoảng 5.342 thửa đất được giao trước năm 2014 làm nhà ở nhưng không đúng thẩm quyền, với tổng diện tích khoảng 990.000 m2. Trong số này mới có hơn 13% thửa đất được cấp giấy chứng nhận sau khi hoàn thiện thủ tục và nộp tiền.

Lý giải về việc này, đại diện Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai Kiến Thụy cho biết phiếu thu tiền ở nhiều thửa đất không đúng quy định, nên không thể lấy làm căn cứ. Nhiều phiếu thu không có chữ ký của lãnh đạo, không đóng dấu; một số phiếu còn ghi là... hoa lợi công sản hoặc đóng góp xây dựng địa phương. Có trường hợp mất phiếu thu, trong khi UBND xã không có hồ sơ giao đất...

Vì vậy, khi thực hiện cấp giấy chứng nhận, các phiếu thu không đúng quy định phải hủy bỏ, người sử dụng đất phải nộp lại số tiền lớn. Nhiều người không có khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính, nên không thể hoàn thiện hồ sơ.

Để có thể hợp thức hóa và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với thửa đất giao trái thẩm quyền phải hoàn thiện quy trình giao cấp đất; tính toán nghĩa vụ tài chính của từng thửa đất. Trong khi đó, hồ sơ lưu trữ, chứng minh nguồn gốc đất không đầy đủ.

Có những đội sản xuất trước đây thanh lý cho các hộ dân, nhưng không có giấy tờ. Có thôn, khu dân cư giao đất trái thẩm quyền, không có biên lai thu tiền theo quy định, không có danh sách, hồ sơ giấy tờ chứng minh việc giao đất... Có trường hợp chuyển nhượng nhiều lần, có trường hợp không ở địa phương hoặc chủ sử dụng đất đã chết, khó khăn trong việc lập hồ sơ.

Việc sử dụng đất của hộ dân không được thể hiện trên bản đồ địa chính qua các thời kỳ, bởi với mỗi mốc thời gian sử dụng, nguồn gốc đất khác nhau, mức tiền sử dụng đất các hộ dân phải nộp là khác nhau.

Ở một số phường, xã, tài liệu phục vụ quản lý đất đai phần lớn sử dụng sổ mục kê, bản đồ giải thửa từ những năm thập niên 1980 đã cũ nát, lạc hậu; thậm chí nhiều xã còn không có bản đồ giải thửa…

Đẩy mạnh cải cách thủ tục, hỗ trợ cơ sở

Theo ông Đoàn Thanh Mỹ, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cả nước còn nhiều tồn đọng lịch sử làm cản trở tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, trong đó có đất giao trái thẩm quyền.

Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Minh Thành cho biết, hiện các quy định mới đã bãi bỏ một số thủ tục trong lĩnh vực đất đai, rút ngắn 44 ngày trong tổng thời gian xử lý hồ sơ. Người dân không còn phải nộp một số giấy tờ như xác nhận tình trạng tranh chấp hay quy hoạch sử dụng đất.

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu chỉ còn 3 bước, do cấp xã chủ trì. Với các trường hợp có vướng mắc cần xây dựng cơ sở dữ liệu, lập hồ sơ đăng ký, phân loại vi phạm; trên cơ sở đó có hướng tháo gỡ vướng mắc theo nhóm vụ việc cụ thể.

Hải Phòng đang quyết tâm rút ngắn "chiến dịch" 90 ngày rà soát, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai do Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát động. Sau khi hoàn thành sẽ bảo đảm 100% số thửa đất trên địa bàn thành phố được xác lập dữ liệu, đồng bộ dữ liệu dân cư.

Với những thông tin dữ liệu đất đai thu thập, cơ quan chức năng lập hồ sơ quản lý, người dân trong diện giao đất trái thẩm quyền trước đây cần chuẩn bị hồ sơ, thủ tục theo quy định để được hỗ trợ. Trên cơ sở dữ liệu đất đai được lập, với những thông tin cụ thể về thửa đất, người sử dụng đất, cơ quan chức năng sẽ cùng các địa phương trong việc lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận đối với các trường hợp đủ điều kiện.

Đồng thời, tính toán tiền sử dụng đất chính xác, minh bạch, để tuyên truyền, phổ biến cho người dân khi thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận.

BẢO CHÂU - MINH NGUYÊN