Tôn vinh những người 'gieo mầm' tri thức

"Điểm tựa" của đổi mới giáo dục thành phố

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, hiện nay, trên địa bàn thành phố có 1.648 cơ sở giáo dục và đào tạo với tổng số hơn 74.000 cán bộ, giáo viên từ bậc mầm non đến đại học. Đội ngũ cán bộ, giáo viên thành phố đang ngày đêm miệt mài đổi mới, sáng tạo, đồng hành hơn 1 triệu học sinh trong sự nghiệp “trồng người”.

Trên hành trình đổi mới và phát triển, giáo dục luôn được xác định là quốc sách hàng đầu, động lực then chốt của tương lai bền vững, thành phố không ngừng quan tâm đầu tư và triển khai các giải pháp nâng cao năng lực, đời sống, vị thế của đội ngũ giáo viên, để mỗi thầy cô thực sự hạnh phúc và tự hào với nghề nghiệp mình đã chọn. Đồng chí Uông Minh Long, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, chưa khi nào, ngành Giáo dục và Đào tạo được quan tâm như giai đoạn này.

5 năm trở lại đây, thành phố ban hành hơn 10 nghị quyết chuyên đề và nhiều đề án, chính sách đặc thù, thể hiện quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo thành phố, nhằm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Ngân sách của thành phố dành cho giáo dục và đào tạo luôn được ưu tiên ở mức cao với gần 20% tổng chi ngân sách địa phương. Do đó, hệ thống giáo dục của thành phố có những bước phát triển khá toàn diện.

Quy mô và mạng lưới trường lớp được mở rộng, đầu tư theo hướng hiện đại, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của nhân dân (có 1.086/1.405 trường đạt chuẩn, chiếm tỷ lệ 77,3%). Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục ngày càng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, cơ bản đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo (hiện có 64.300 cán bộ, giáo viên, trong đó 98,6% đạt chuẩn, 33,6% trên chuẩn - có 20 tiến sĩ, 2.272 thạc sĩ).

Ngành giáo dục và đào tạo không ngừng ứng dụng chuyển đổi số, góp phần đổi mới nội dung, phương thức quản lý, điều hành và nâng cao hiệu quả dạy và học. Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học tiếp tục phát triển theo hướng gắn với nhu cầu thị trường lao động và nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển nhân lực của thành phố trong giai đoạn mới.

Với sự đầu tư đó, đội ngũ giáo viên phát huy năng lực, đưa chất lượng giáo dục toàn diện không ngừng được nâng cao. Trong đó, chất lượng giáo dục đại trà luôn đứng trong tốp đầu cả nước (điểm trung bình tốt nghiệp THPT nhiều năm liền nằm trong tốp 10, nhất là năm 2024 xếp thứ 6 và năm 2025 vươn lên thứ 4; tỷ lệ tốt nghiệp duy trì trên 99,5%, nhiều học sinh đỗ thủ khoa vào các trường đại học lớn).

Giáo dục mũi nhọn tiếp tục là điểm sáng, Hải Phòng luôn nằm trong tốp đầu cả nước về số lượng và chất lượng giải học sinh giỏi quốc gia. Riêng năm 2025 đoạt 198 giải, đứng thứ 3 toàn quốc. Nhiều thế hệ học sinh giành huy chương tại các kỳ thi quốc tế và khu vực, góp phần khẳng định vị thế Giáo dục của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tiếp lửa đam mê

Mặc dù vậy, trên hành trình sự nghiệp trồng người, ngành giáo dục và đào tạo còn gặp không ít khó khăn, các thầy, cô giáo vẫn phải nỗ lực vượt khó trên hành trình mang tri thức tới học sinh. Tình trạng thiếu trường, thiếu lớp vẫn diễn ra tại khu vực đô thị lõi, một số khu công nghiệp và các khu dân cư đông đúc. Nhiều cơ sở giáo dục còn xuống cấp, thiếu phòng bộ môn, thư viện, nhà vệ sinh đạt chuẩn, sân chơi, bãi tập và công trình phụ trợ; thậm chí vẫn còn phòng học tạm, phòng quá niên hạn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước đã được ưu tiên, song vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới và hiện đại hóa. Hiện thành phố đang thiếu cục bộ 2.370 phòng tại các khu vực đông dân, mới đáp ứng khoảng 65% nhu cầu thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định và còn thiếu khoảng 81,3 ha đất để phát triển các cơ sở giáo dục đạt chuẩn. Mức độ đáp ứng thiết bị chưa đồng đều giữa các cấp học, vùng miền và còn dưới chuẩn tối thiểu, nên thiết bị dạy học đạt khoảng 65% so với yêu cầu.

Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục còn thiếu về số lượng, mất cân đối về cơ cấu. Cụ thể, thiếu 3.312 người so với chỉ tiêu biên chế giao và thiếu 5.777 người so với định mức. Cơ chế thu hút, trọng dụng giảng viên, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc chưa đủ mạnh, chưa thực sự hấp dẫn. Ưu đãi đầu tư cho giáo dục chưa thu hút được nhiều nguồn lực xã hội.

Thầy giáo Vũ Thành Trung, Hiệu trưởng Trường Tiểu học An Sơn (xã Việt Khê) bày tỏ, là trường nằm ở vùng sâu, vùng xa của thành phố, trường có 539 học sinh, nhưng chỉ có 23 cán bộ, giáo viên, đang thiếu 5 giáo viên, nên các thầy cô trong ban giám hiệu vẫn tham gia trực tiếp giảng dạy học sinh để bảo đảm chương trình học.

Chính vì thế, để phát triển giáo dục, mới đây, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Chương trình hành động số 02 thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, thành phố đặt mục tiêu từ nay đến năm 2030, Hải Phòng trở thành trung tâm giáo dục và đào tạo hàng đầu cả nước, giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng Đồng bằng sông Hồng; trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế biển. Xây dựng thành phố học tập, đến năm 2026, đủ điều kiện để được công nhận “Cộng đồng học tập” cấp tỉnh và năm 2027, đủ điều kiện để tham gia mạng lưới thành phố học tập toàn cầu của UNESCO. Vì thế, vai trò của người thầy càng trở nên đặc biệt.

Phó chủ tịch UBND Nguyễn Minh Hùng cho biết, thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy, thời gian tới, thành phố UBND thành phố chỉ đạo ngành giáo dục và đào tạo xây dựng Đề án “Phát triển giáo dục và đào tạo thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045”, đánh giá toàn diện hiện trạng, xác định mục tiêu, lộ trình, nguồn lực, phân công trách nhiệm và đề ra 8 nhóm giải pháp. Trước tiên, nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, kiến tạo phát triển, đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu.

Đổi mới thể chế, hoàn thiện phân cấp, tự chủ, tinh gọn đầu mối, ưu đãi vượt trội với nhà giáo, bảo đảm tối thiểu 20% chi ngân sách cho giáo dục, quy hoạch và dành quỹ đất phát triển mạng lưới trường học. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số và AI, xây dựng dữ liệu ngành kết nối đô thị thông minh, chuẩn năng lực số, trí tuệ nhân tạo cho giáo viên, học sinh, hình thành hệ sinh thái dữ liệu giáo dục số.

Phát triển đội ngũ và cơ sở vật chất đạt chuẩn, nâng chất lượng mầm non, phổ thông, đủ biên chế, tăng giáo viên ngoại ngữ, tin học, nghệ thuật, dạy khoa học bằng tiếng Anh ở nơi đủ điều kiện, kiên cố hóa trường lớp, triển khai hiệu quả chương trình giáo dục mầm non mới và chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế trong giáo dục và đào tạo, đa dạng hóa hợp tác đào tạo - nghiên cứu, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, hoàn thiện cơ chế khuyến khích cơ sở giáo dục liên kết với các trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức uy tín nước ngoài.

Tin rằng, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và thành phố cùng lòng yêu nghề, ý chí và khát vọng cống hiến của mỗi thầy cô, Hải Phòng sẽ tiến vững chắc trên con đường trở thành thành phố học tập, trung tâm giáo dục, đào tạo hàng đầu cả nước.

BÙI HƯƠNG