Khai thác hiệu quả nguồn thu từ đất

Tuần qua, Kỳ họp thứ 31 (chuyên đề) HĐND thành phố thông qua 11 nghị quyết quan trọng với sự đồng thuận cao, thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự đồng hành chặt chẽ, kịp thời giữa HĐND và UBND thành phố trước những nhiệm vụ cấp thiết đặt ra, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh và nâng cao đời sống nhân dân.

Đáng lưu ý là Nghị quyết về quy định tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất giữa các cấp ngân sách trên địa bàn thành phố, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cụ thể hóa Nghị quyết 226 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Hải Phòng. Việc ban hành Nghị quyết bảo đảm cân đối nguồn lực chung của thành phố, đồng thời tăng tính tự chủ tài chính, quản lý và khai thác giá trị đất đai của cấp xã khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ tháng 7/2025, việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chia, tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu giữa các cấp ngân sách trên địa bàn thành phố thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 14 của HĐND thành phố. Các khoản thu phân cấp, phân chia tại cấp huyện cơ bản chuyển về thành phố để thực hiện, bảo đảm cân đối chung nhiệm vụ cho các đơn vị, địa phương sau khi sắp xếp, sáp nhập, như: thu tiền sử dụng đất, thu tiền thuê đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, lệ phí trước bạ (không kể các khoản đã phân cấp cho cấp xã); giữ nguyên các quy định riêng phù hợp thực tế của từng địa phương trước khi sắp xếp, trong đó có các khoản thu thực hiện phân cấp cho cấp xã thực hiện.

Việc phân cấp và phân chia các khoản thu tại Nghị quyết số 14 của HĐND thành phố nhằm kịp thời bảo đảm hoạt động của cấp xã theo nguyên tắc giữ ổn định nguồn thu như trước sắp xếp đơn vị hành chính và nguồn thu của ngân sách cấp huyện trước sắp xếp chuyển về ngân sách cấp tỉnh để thực hiện. Tuy nhiên, có khác biệt lớn nhất ở khoản thu tiền sử dụng đất. Cụ thể, khu vực Tây Hải Phòng có phân cấp nguồn thu tiền sử dụng đất cho cấp xã; khu vực Đông Hải Phòng không phân cấp nguồn thu tiền sử dụng đất cho cấp xã. Do đó, sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động và dần đi vào ổn định, yêu cầu đặt ra là cần kịp thời phân cấp nguồn thu gắn với nhiệm vụ chi đầu tư phát triển của ngân sách cấp xã và thống nhất việc phân chia khoản thu tiền sử dụng đất phù hợp hơn.

Mặt khác, từ năm 2026, thành phố phải điều tiết 20% khoản thu tiền sử dụng đất về ngân sách Trung ương (dự kiến khoảng 7.240 tỷ đồng), ngân sách địa phương được hưởng 80%. Do vậy, cần xác định tỷ lệ phân chia hợp lý để bảo đảm khả năng cân đối nguồn lực đầu tư phát triển chung của toàn thành phố.

Có thể thấy, tại Kỳ họp thứ 31, HĐND thành phố thống nhất thông qua Nghị quyết quy định tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất giữa các cấp ngân sách trên địa bàn thành phố là kịp thời, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn. Nghị quyết khắc phục những vấn đề còn bất cập, từ đó bảo đảm cân đối nguồn thu, nhiệm vụ chi, vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách thành phố, vừa bảo đảm cân đối cũng như thống nhất việc phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất cho các địa phương.

Nghị quyết quy định tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất giữa các cấp ngân sách trên địa bàn thành phố kịp thời cụ thể hóa Nghị quyết 226 của Quốc hội. Cụ thể, Nghị quyết 226 của Quốc hội cho phép thành phố được thu hồi các thửa đất nhỏ hẹp do tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quyền sử dụng, nằm xen kẹt trong khu dân cư nhằm tạo quỹ đất đấu giá quyền sử dụng đất vào mục đích phát triển đô thị, thương mại - dịch vụ theo quy định về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Đến nay, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 203 triển khai thực hiện Nghị quyết số 226 của Quốc hội, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu xây dựng Quy định tiêu chí thu hồi các thửa đất nhỏ hẹp do tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quyền sử dụng, nằm xen kẹt trong khu dân cư. Việc triển khai thực hiện thu hồi quỹ đất này theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt để đấu giá quyền sử dụng đất làm nhà ở vừa góp phần tăng thu ngân sách nhà nước, vừa góp phần chỉnh trang khu đô thị, khu dân cư nông thôn. Chính vì vậy, Nghị quyết của HĐND cũng đưa ra cơ chế phù hợp để khuyến khích các địa phương triển khai thực hiện. Cơ chế thưởng vượt thu tiền sử dụng đất với mức thưởng cao, mang tính hấp dẫn, khích lệ địa phương nỗ lực, nâng cao trách nhiệm, qua đó tạo thêm nguồn lực chi đầu tư phát triển của địa phương.

Nghị quyết HĐND thành phố được thông qua tại Kỳ họp thứ 31 vào thời điểm thành phố và các đơn vị, địa phương đang triển khai xây dựng kế hoạch đầu tư công năm 2026 và kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030. Nghị quyết được ban hành kịp thời là cơ sở để các đơn vị, địa phương triển khai, tăng cường tính tự chủ, khuyến khích địa phương khai thác nguồn lực tại chỗ, đồng thời bảo đảm cân đối nguồn lực chung của ngân sách thành phố đầu tư cho những dự án lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển.

BẢO CHÂU