Lao đao nghề nuôi thủy sản ở Dương Kinh
Vùng nuôi thủy sản phường Dương Kinh (Hải Phòng) từng được xem là “túi đầm” giàu tiềm năng, nhưng những năm gần đây, năng suất giảm mạnh, nhiều hộ nuôi phải hoạt động cầm chừng.
Diện tích nuôi cao sản giảm mạnh
Phường Dương Kinh được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 phường Tân Thành và Hải Thành, là địa phương truyền thống về nuôi trồng thủy sản. Tổng diện tích nuôi trồng thủy sản khoảng 335 ha (gồm 300 ha mặn, lợ và 35 ha nước ngọt), với hơn 900 hộ dân.
Tuy nhiên, do nguồn nước ô nhiễm kéo dài, hạ tầng thủy lợi xuống cấp, cùng với lo ngại dự án quy hoạch khiến nghề nuôi trồng thủy sản tại phường Dương Kinh đang rơi vào giai đoạn khó khăn nhất. Theo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Dương Kinh, những năm gần đây, nghề nuôi trồng thủy sản ngày càng kém bền vững. Bởi, hệ thống thủy lợi nội đồng được xây dựng hơn 30 năm trước vốn chỉ phục vụ sản xuất lúa, không có hệ thống cấp, thoát nước riêng cho thủy sản. Tổng cộng 12 tuyến kênh mương, 3 trạm bơm và 4 cống dưới đê xuống cấp nghiêm trọng, không đáp ứng được yêu cầu nuôi tôm, cá quy mô lớn.
Chủ nhiệm Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Tân Thành Nguyễn Văn Dảo cho biết, khu nuôi 175,6 ha do hợp tác xã quản lý có 610 hộ nuôi. Nhưng 90% diện tích các hộ chỉ nuôi cầm chừng vì nước không bảo đảm. Khu đầm nuôi trồng thủy sản ở phường Dương Kinh như lòng chảo, "đón" nước thải từ các khu công nghiệp Đình Vũ, Đồ Sơn và cầu Rào chảy về. Nếu gặp thủy triều, nước chảy ra biển, khi thủy triều xuống thấp, nước đọng lại ở vùng nuôi trồng thủy sản Dương Kinh, dẫn tới chất lượng nước không ổn định. Theo kết quả quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản đợt 1, tháng 10/2025 của Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra khuyến cáo trên địa bàn một số địa phương, trong đó có khu vực nuôi tôm nước lợ tại phường Dương Kinh. Còn một số điểm quan trắc có giá trị các thông số về pH và độ trong ở mức thấp hơn so với giới hạn cho phép; giá trị thông số về độ mặn ở 9/9 điểm quan trắc vẫn ở mức khá thấp, chưa phù hợp cho nuôi tôm nước lợ. Có sự xuất hiện của 5 loài tảo độc với mật độ rất cao và vi khuẩn gây bệnh hoại tử gan, tụy trên tôm nuôi... Do đó, hộ nuôi cần theo dõi thời điểm lấy nước và chú ý các biện pháp xử lý phù hợp (sử dụng túi lọc; lắng lọc, hóa chất, chế phẩm xử lý môi trường…), ổn định pH, ôxy hòa tan và độ mặn trước khi cấp nước vào ao nuôi tôm.
Cũng theo ông Nguyễn Văn Dảo, ngoài vấn đề chất lượng nước, vùng nuôi trồng thủy sản hiện nằm trong quy hoạch 2 dự án đô thị, nên nhiều hộ không dám mở rộng hoặc tái đầu tư. Nếu như năm 2017, diện tích nuôi cao sản của phường đạt 20 ha thì đến nay chỉ còn khoảng 5,7 ha. Người dân chỉ giữ ao đầm để nuôi quảng canh, năng suất thấp 6 - 7 tạ/ha. Doanh thu của hợp tác xã từ mức hơn 20 tỷ đồng/năm giai đoạn 2015-2017 nay chỉ còn khoảng 15 tỷ đồng/năm.
Thực tế, số hộ nuôi cao sản trên địa bàn phường Dương Kinh còn lại khá ít, vì không phải hộ nào cũng có điều kiện đầu tư bể, ao lọc nước. Như hộ ông Nguyễn Văn Khỏe đầu tư khoảng 5 tỷ đồng để nuôi cao sản tôm thẻ chân trắng. Ông Khỏe cho biết, gia đình có 3 ha, nhưng phải dành đến 2 ha để làm ao lọc nước để nuôi 1 ha tôm. Ông phải vay mượn, thế chấp ngân hàng, chưa kể thiệt hại nặng hơn 5 tỷ đồng từ đợt bão Yagy năm 2024. Vì thế, khoảng 2 tháng nay, gia đình mới bắt đầu nuôi vụ tôm mới. Tuy nhiên, ông Khỏe không khỏi lo lắng và mong vụ này không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, dịch bệnh để thu hồi vốn.
Cần tháo gỡ khó khăn
Chị Nguyễn Thị Thanh Huyền, chuyên viên phụ trách nông nghiệp, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Dương Kinh cho biết: Trước mắt, để hỗ trợ các hộ dân bảo đảm nguồn nước nuôi trồng thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường đặt 1 điểm quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thủy sản tại phường. Từ kết quả quan trắc sẽ sớm thông báo, khuyến cáo các hộ nuôi trồng thủy sản trên địa bàn phường có biện pháp xử lý, bảo đảm nguồn nước nuôi thủy sản. Đồng thời, phường phối hợp Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ chủ động điều tiết, tháo và cấp nước nhằm cân bằng nguồn nước lợ.
Theo Phó chủ tịch UBND phường Dương Kinh Đào Hữu Cường, thời gian tới địa phương sẽ tập trung hình thành vùng nuôi chuyên canh theo nhóm sản phẩm chủ lực, nhất là thủy sản nước lợ. Địa phương khuyến khích các hộ nuôi trồng thủy sản áp dụng công nghệ cảm biến môi trường, giám sát tự động chất lượng nước. Ngoài ra, phường tiếp tục tổ chức tập huấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, nhất là nuôi nhà bạt, xử lý nước tuần hoàn; nâng cấp hệ thống thủy lợi phù hợp điều kiện thực tế địa phương.
Định hướng là vậy, nhưng muốn nghề thủy sản phục hồi, người dân mong sớm có hạ tầng đầu tư đồng bộ. Ông Nguyễn Văn Dảo đề nghị, nếu hệ thống thủy lợi không được nâng cấp và vùng quy hoạch dự án không được công bố rõ ràng, bà con sẽ khó yên tâm sản xuất và mạnh dạn đầu tư.
Đa số hộ nuôi trồng thủy sản ở phường Dương Kinh vẫn giữ tâm lý “lấy công làm lãi”, duy trì hình thức quảng canh để tận dụng diện tích. Để khai thác đúng lợi thế kinh tế của địa phương, hạ tầng phải được đầu tư đồng bộ và quy hoạch cần rõ ràng. Người dân sẵn sàng đầu tư, áp dụng công nghệ mới, nhưng họ cần được hỗ trợ về kỹ thuật, hệ thống thủy lợi và một định hướng phát triển thống nhất. Khi những “nút thắt” này được tháo gỡ, vùng đầm nuôi trồng thủy sản của phường Dương Kinh mới có thể phát huy trọn vẹn tiềm năng vốn có.