Án tử vì ma túy - Sự nghiêm minh của pháp luật và nỗi niềm kiểm sát viên
Những vụ án ma túy với mức đề nghị chung thân, tử hình luôn đòi hỏi sự nghiêm minh tuyệt đối của pháp luật. Thế nhưng sau mỗi bản luận tội, kiểm sát viên vẫn không khỏi trăn trở khi chứng kiến nhiều người trẻ tự đánh mất tương lai và gieo bao hệ lụy cho xã hội.
Trong các loại tội phạm, ma túy luôn là lĩnh vực nguy hiểm bậc nhất. Chỉ một gói nhỏ ma túy tổng hợp cũng có thể đẩy người sử dụng vào nghiện ngập, gây ra các vụ án giết người, cướp của, hiếp dâm… Một bánh heroin hay vài ký ma túy đá, vài lít ma túy ở dạng thể lỏng có thể phá vỡ cả một cộng đồng.
Chính vì mức độ tàn phá khủng khiếp ấy, Bộ luật Hình sự quy định các mức án cao nhất là chung thân, tử hình dành cho hành vi sản xuất, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy. Đây là rào chắn pháp lý cần thiết để bảo vệ sự bình yên của xã hội.
Khi bước vào phòng xử án, kiểm sát viên, người đại diện quyền công tố của Nhà nước luôn ý thức sâu sắc mỗi bản luận tội không chỉ là buộc tội bị cáo, mà còn là bảo vệ cộng đồng khỏi một trong những hiểm họa lớn nhất hiện nay. Những vụ án ma túy đặc biệt nghiêm trọng cho thấy phần lớn bị cáo không phải người thiếu hiểu biết hay thiếu năng lực nhận thức...
Họ biết rõ vận chuyển, tàng trữ hay mua bán vài bánh heroin, hàng chục nghìn viên ma túy tổng hợp là hành vi phạm pháp nghiêm trọng. Họ cũng biết không ít người phải trả giá bằng chính mạng sống vì ma túy. Nhưng vì hám lợi, vì muốn kiếm tiền thật nhanh, vì coi thường sinh mạng người khác, họ sẵn sàng bất chấp pháp luật, thậm chí chấp nhận đánh đổi tương lai để lấy những khoản tiền bất chính.
Đây là điều khiến pháp luật buộc phải nghiêm minh. Mỗi giai đoạn tố tụng điều tra, truy tố, xét xử đều được kiểm sát chặt chẽ nhằm bảo đảm mọi bản án đều dựa trên chứng cứ rõ ràng, khách quan, đúng người, đúng tội. Những kiểm sát viên đã quá quen với những đêm thức trắng đọc hồ sơ, kiểm tra từng lời khai, đối chiếu từng chứng cứ nhỏ nhất.
Họ hiểu rằng khi đề nghị mức án tử hình, đó là quyết định liên quan trực tiếp đến sinh mệnh con người, nhưng đồng thời cũng là quyết tâm của Nhà nước trong việc trấn áp tội phạm ma túy.
Tại phiên tòa, sự nghiêm khắc là yêu cầu bắt buộc. Kiểm sát viên phải phân tích từng vai trò, từng mắt xích trong đường dây, làm rõ tính chất, mức độ, thủ đoạn tinh vi, phương thức giao dịch, hậu quả gây ra cho xã hội.
Những bản luận tội được đưa ra phải đanh thép, rành mạch, đi thẳng vào trọng tâm, từ phân tích hành vi nguy hiểm, ý thức phạm tội cao đến số lượng ma túy lớn, nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Khi các yếu tố cấu thành đã hội đủ, đề nghị án chung thân hay tử hình không chỉ đúng luật mà còn cần thiết để cảnh tỉnh bất cứ ai đang nuôi ý định tham gia vào đường dây ma túy.
Nếu sự nghiêm minh là nguyên tắc tuyệt đối của pháp luật trong xử lý tội phạm ma túy, thì nỗi niềm của kiểm sát viên lại xuất phát từ một thực tế đáng trăn trở. Nhiều bị cáo phải đối diện án chung thân, tử hình khi tuổi đời còn quá trẻ, hoàn toàn đủ nhận thức được hậu quả nhưng vẫn cố tình lao vào con đường phạm tội.
Trong các vụ án ma túy, có không ít bị cáo chỉ mới qua tuổi mười tám đôi mươi, lứa tuổi hoàn toàn có thể học nghề, lao động chân chính để nuôi sống bản thân. Thế nhưng, trước những lời chào mời béo bở, những khoản “hoa hồng” lớn từ việc vận chuyển, sản xuất, mua bán từng cân ma túy đá hoặc hàng nghìn viên hồng phiến, họ chọn con đường làm giàu nhanh nhất nhưng cũng là con đường dẫn tới vực sâu nhất.
Kiểm sát viên nhìn thấy sự thật đó rõ hơn ai hết. Những bằng chứng thu thập được, từ tin nhắn, cuộc gọi, giao dịch ngân hàng, lời khai đối chất cho thấy những hành vi phạm tội ma túy thường được tính toán kỹ lưỡng. Sự liều lĩnh của các đối tượng không phải vì thiếu hiểu biết, mà là vì tham vọng kiếm tiền bất chính, lấn át mọi giá trị đạo đức.
Nỗi nặng lòng của kiểm sát viên ở đây không phải là thương cảm cho lựa chọn sai lầm của đối tượng, mà là sự xót xa cho hậu quả mà tội phạm ma túy gây ra cho xã hội, cho những gia đình vô tội, cho những số phận lẽ ra có thể tốt đẹp hơn nếu không bị lòng tham dẫn lối.
Khi Hội đồng xét xử tuyên án, tiếng khóc phía sau phòng xử là điều rất dễ khiến người ta xúc động. Nhưng với kiểm sát viên, đó là lời nhắc nhở rằng ma túy không buông tha bất kỳ ai, kể cả người phạm tội lẫn gia đình họ. Đó cũng là lý do pháp luật không thể nhân nhượng.
Pháp luật buộc phải nghiêm minh. Với mỗi kiểm sát viên, khi đối diện những vụ án tử vì ma túy phải luôn đứng vững giữa lý trí pháp lý và trách nhiệm xã hội, không để bất kỳ yếu tố cảm xúc nào làm lu mờ công lý.