Phát huy năng lực nghiên cứu, sáng tạo của học sinh Hải Phòng qua giáo dục STEM
Thông qua mô hình giáo dục STEM, học sinh Hải Phòng không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được thực hành, tự thiết kế, thử nghiệm và hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo.
STEM bước vào học đường
STEM là phương pháp giáo dục nâng cao rèn luyện kỹ năng liên quan đến 4 yếu tố: khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học.
Tại Hải Phòng, giáo dục STEM đang mang lại cơ hội thực hành và sáng tạo cho học sinh ở nhiều cấp học. Tại Trường THPT Lương Thế Vinh, học sinh được khuyến khích tham gia vào các dự án khoa học thực tế. Em Nguyễn Đức Việt, lớp 12C9 chia sẻ: “Chúng em không chỉ áp dụng kiến thức toán, vật lý, hóa học vào thực tiễn mà còn học cách quan sát, thử nghiệm và tìm ra giải pháp tối ưu. Khi dự án thành công, niềm tự hào và hứng thú hoàn toàn khác so với việc chỉ làm bài tập trên lớp.
Dự án hệ thống giao thông thông minh do nhóm Việt thực hiện được trang bị bộ vi xử lý điều khiển cảm ứng và hai cảm biến dò line. Khi gặp vật cản, robot tự động dừng lại, giúp phương tiện di chuyển thông minh đi đúng lộ trình.
Để hoàn thiện mô hình này, các em đã lên ý tưởng, lập sơ đồ thiết kế, lựa chọn linh kiện, lắp ráp và lập trình từng bước, thử nghiệm nhiều lần để bảo đảm hoạt động chính xác. Em Nguyễn Nam Hưng, thành viên nhóm cho biết: “Quá trình lập trình và lắp ráp robot giúp em hiểu rõ hơn cách vận dụng lý thuyết vào thực hành. Chúng em phải thảo luận, thử nhiều lần và cùng nhau tìm giải pháp tốt nhất”.
Không chỉ ở bậc THPT, học sinh THCS cũng đang tạo ra những sản phẩm STEM ấn tượng. Em Ngô Đinh An Hiếu, lớp 7C1, Trường THCS Quang Trung (phường Ngô Quyền) cho biết nhà kính mà các em chế tạo được trang bị cảm biến đo nhiệt độ và độ ẩm, giúp kiểm soát môi trường để cây trồng phát triển tốt nhất. "Để tạo ra sản phẩm này, chúng em phải trải qua nhiều buổi học thực hành, áp dụng kiến thức công nghệ, toán, vật lý, đồng thời kết hợp sự khéo léo và thẩm mỹ trong thiết kế", em Hiếu thông tin thêm.
Theo thầy Trần Văn Hòa, giáo viên Trường THPT Lương Thế Vinh, STEM giúp học sinh rèn luyện khả năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Thầy cô hướng dẫn các em cách đặt vấn đề, thử nghiệm và rút kinh nghiệm, nhưng tất cả quyết định cuối cùng là do học sinh đưa ra. Đây chính là cách giúp các em chủ động, sáng tạo và tự tin hơn.
Còn theo cô Thái Thu Hằng, giáo viên Trường THCS Quang Trung, giáo dục hiện nay đòi hỏi học sinh không chỉ dừng ở việc tiếp thu kiến thức mà còn phải biết vận dụng kiến thức giải quyết những vấn đề trong cuộc sống. Giáo dục STEM đặt học sinh làm trung tâm. Các em được phát huy năng lực nhận thức, khám phá ngôn ngữ, năng lực tư duy, tự chủ, tự học, từ đó dần hình thành các năng lực trong cuộc sống hằng ngày, hữu ích cho việc khởi nghiệp của các em sau này...
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
Nhận thức rõ vai trò của giáo dục STEM trong việc phát triển tư duy sáng tạo và logic cho học sinh, nhiều trường trên địa bàn đã chủ động tích hợp STEM vào các môn học.
Là một trong những đơn vị triển khai sớm và bài bản, Trường THPT Tứ Kỳ đã ký kết hợp tác toàn diện với Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên để tổ chức tập huấn dạy học STEM cho giáo viên. Trong các môn có ưu thế triển khai STEM như tin học, hóa học, sinh học, toán và công nghệ, giáo viên lựa chọn những bài học, chủ đề phù hợp để xây dựng kế hoạch giảng dạy theo hướng tích hợp. Nhà trường cũng tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực hành giúp học sinh trực tiếp khám phá thí nghiệm, quan sát ứng dụng khoa học và kỹ thuật trong đời sống giúp các em hiểu rõ hơn ý nghĩa và tính ứng dụng của kiến thức khoa học – công nghệ, tăng hứng thú với các môn học thuộc lĩnh vực STEM.
Tại Trường THPT Lương Thế Vinh, nhà trường tích cực đưa giáo dục STEM vào chương trình đào tạo để học sinh vừa học kiến thức khoa học vừa học cách vận dụng kiến thức đó giải quyết các vấn đề thực tiễn. Cô Hồ Thị Dinh, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Hoạt động giáo dục STEM của nhà trường được triển khai dưới 3 hình thức: dạy học các môn khoa học theo bài học STEM; nghiên cứu khoa học, kỹ thuật và trải nghiệm STEM. Các bài học thường dựa trên những vấn đề xảy ra trong thực tế, do vậy không chỉ giúp học sinh hiểu về nguyên lý mà còn rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức trên sách vở tới thực hành.
Năm học 2024 - 2025, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng chỉ đạo tất cả các trường học thực hiện nội dung giáo dục STEM trong triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Cấp THCS, triển khai hơn 600 bài học STEM; cấp THPT triển khai hơn 500 bài học STEM. Hai cấp học này đều tổ chức ngày hội STEM, thi Robotics. Các trường tiểu học đã tích hợp nội dung giáo dục STEM trong một số môn học và hoạt động giáo dục; tổ chức câu lạc bộ hoặc ngày hội STEM, dự án học tập STEM, hoạt động trải nghiệm STEM với nội dung thực tế, phù hợp theo mục tiêu, năng khiếu, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất và bồi dưỡng đam mê cho học sinh.
Về định hướng giáo dục STEM thời gian tới, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng cho biết sở tiếp tục chỉ đạo các nhà trường chú trọng đưa giáo dục STEM qua các tiết học, các chủ đề STEM, hoạt động trải nghiệm STEM và Cuộc thi Khoa học kỹ thuật. Ngành giáo dục cũng tích cực tổ chức các hội thảo mời chuyên gia tư vấn, hướng dẫn, trang bị kiến thức cho cán bộ quản lý và giáo viên nhằm thực hiện hiệu quả giáo dục STEM. Qua đó góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục với mục tiêu phát triển năng lực, phẩm chất người học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực thành phố trong tương lai.