Ukraine và các đồng minh châu Âu đứng trước giai đoạn đầy thử thách
Một kế hoạch hòa bình Mỹ–Nga yêu cầu những nhượng bộ lớn từ Ukraine đang khiến Kiev và các đồng minh chao đảo, buộc phải tổ chức họp khẩn cấp phút chót tại Geneva với hy vọng thuyết phục Washington thay đổi lập trường.
Lịch sử lặp lại
Chỉ mới vài tháng trước, các lãnh đạo châu Âu phải vội vã đến Washington sau khi Tổng thống Donald Trump có dấu hiệu đứng về phía nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin tại thượng đỉnh Alaska.
Tháng 8, khi tập hợp tại Washington, các lãnh đạo châu Âu tin rằng họ đã kéo được ông Trump trở lại quỹ đạo của họ: rằng đoàn kết và sức mạnh, chứ không phải đầu hàng, mới là câu trả lời cho Ukraine.
Tuần này, các nhà lãnh đạo châu Âu có khả năng lại một lần nữa phải lên đường tới Washington để cố kéo Trump trở lại.
Trong khi đó, cuộc họp tại Geneva (Thụy Sĩ) vào Chủ nhật mang tính quyết định tuyệt đối. Ban đầu, đây chỉ là cuộc gặp giữa Mỹ và Ukraine. Nhưng sau đó, nó đã mở rộng và nhiều nước châu Âu cử quan chức cấp cao tham dự.
Cuộc gặp trọng tâm vẫn là giữa Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và phái đoàn Ukraine, nhưng hàng loạt cuộc họp song song với các nước châu Âu sẽ diễn ra bên lề.
Nhiều lãnh đạo châu Âu đã gọi điện cho ông Trump vào thứ Sáu, thứ Bảy, và dự kiến sẽ gọi thêm. Một nguồn tin tiết lộ, cuộc trò chuyện giữa Thủ tướng Anh Keir Starmer và ông Trump là 'tốt, ngắn gọn nhưng hiệu quả'.
Cố vấn an ninh quốc gia Anh Jonathan Powell sẽ có mặt tại Geneva. Chín tháng qua, ông trở thành nhân vật có ảnh hưởng đáng kể lên chính quyền Trump và có quan hệ gần gũi với ông Witkoff - người cùng soạn hoặc ít nhất là phê duyệt kế hoạch hòa bình 28 điểm cho Ukraine.
Tuy nhiên, mối quan hệ đó vẫn không đủ khăng khít để Anh được thông báo trước về kế hoạch mới này của chính quyền Trump.
Dấu ấn của Phó tổng thống Mỹ
Quyết định của Washington nhằm thúc đẩy tiến trình hòa bình mang đậm dấu vết của Phó tổng thống Mỹ JD Vance. Các điều khoản lãnh thổ trong kế hoạch hiện nay gần như trùng khớp với đề xuất mà ông Vance đưa ra mùa hè năm 2024 - trước khi ông Trump thắng cử.
Lập trường của ông Vance về Ukraine từ trước tới nay luôn hoài nghi về 'ý nghĩa của việc tiếp tục cuộc chiến'. Chính ông là người tấn công dữ dội Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Phòng Bầu dục vào tháng Hai.
Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll, người dẫn dắt các cuộc trao đổi với phía Ukraine, là bạn và đồng minh của ông Vance - cả hai từng học tại Yale.
Ông Vance cũng là người liên tục thúc giục chính quyền tập trung nhiều hơn vào 'mặt trận trong nước'. Vì vậy, động lực tăng tốc bất ngờ này có thể là nỗ lực nhằm 'khép lại' vấn đề Ukraine để xoay trục về chính sách nội địa.
Một tuần nghẹt thở phía trước
Điều cần chú ý bây giờ là cuộc họp ở Geneva ngày 23/11 (theo giờ địa phương). Cuộc họp này là bước ngoặt quyết định, đặt ra chương trình nghị sự cho những ngày tiếp theo.
Từ đó, một cuộc họp của 'liên minh các nước sẵn sàng hành động' tại châu Âu sẽ được triệu tập. Sau đó, khả năng lớn một nhóm lãnh đạo châu Âu sẽ bay tới Washington, có thể vào thứ Ba.
Đến thứ Tư, nước Mỹ bắt đầu bước vào giai đoạn nghỉ lễ lớn nhất năm - Lễ Tạ ơn. Thời hạn mà ông Trump đặt ra cho một thỏa thuận trước lễ vẫn có vẻ khó thành hiện thực, nhưng không loại trừ khả năng một bản ghi nhớ nguyên tắc nào đó có thể được ký kết.
Điều này sẽ duy trì đà tiến trình và giữ cho ông Trump cảm thấy rằng mọi việc đang đi đúng hướng. Ông Trump cũng gợi ý rằng thời hạn có thể linh hoạt và rằng kế hoạch 28 điểm hiện tại 'không phải đề xuất cuối cùng'.
Dẫu vậy, không thể phủ nhận rằng thời khắc này đối với Ukraine và châu Âu là rất nguy hiểm, theo Sky News.