Chiến dịch 'giải cứu Gen Z' chống lại 'kẻ giết người thầm lặng'
COP11 là dịp để cộng đồng thế giới hoạch định lối đi cho tương lai, nơi cuộc chiến chống lại 'kẻ giết người thầm lặng' không còn là cuộc chạy đua với tử thần mà phải hướng tới một kết thúc triệt để.
Bảo vệ giới trẻ trước sự xâm nhập ngày càng mạnh của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các sản phẩm nicotine mới... đã được khẳng định là ưu tiên hàng đầu của toàn cầu.
Đây là một trong những kết quả nổi bật của Hội nghị lần thứ 11 các bên tham gia Công ước khung về kiểm soát thuốc lá (FCTC) của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tức COP11, bế mạc ngày 23/11.
Với sự tham gia của hơn 1.600 đại biểu (một con số kỷ lục) từ 160 bên tham gia - đại diện cho hơn 90% dân số toàn cầu, hội nghị không chỉ là một cuộc họp định kỳ mà còn là đánh dấu mốc tròn 20 năm kể từ khi FCTC chính thức có hiệu lực (2005-2025).
Đây là dịp để cộng đồng quốc tế nhìn nhận hành trình đã qua và hoạch định lối đi cho tương lai, nơi cuộc chiến chống lại 'kẻ giết người thầm lặng' không còn là cuộc chạy đua với tử thần mà phải hướng tới một kết thúc triệt để.
Theo báo cáo mới nhất của WHO, dù số người dùng thuốc lá trên toàn cầu đã giảm từ 1,38 tỷ năm 2000 xuống còn khoảng 1,20 tỷ năm 2024, nhưng mối đe dọa giờ đây đã khoác lên mình lớp áo mới, tinh vi hơn và khó lường hơn.
Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) chỉ ra rằng nền kinh tế toàn cầu đang phải 'gồng mình' chi trả hơn 1.800 tỷ USD mỗi năm cho các chi phí y tế và tổn thất năng suất lao động.
Tại Việt Nam, theo ước tính của WHO, khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó, hút thuốc lá thụ động gây ra 18.800 ca.
Phát biểu tại COP11, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus đã khẩn thiết kêu gọi: 'Ngành công nghiệp thuốc lá đã thay đổi, và chúng ta cũng phải thay đổi. Trường học đang trở thành tiền tuyến mới, nơi các công ty ráo riết chiêu mộ một thế hệ người nghiện nicotine tiếp theo.'
Số liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ năm 2024 cho thấy 81% thanh thiếu niên thử thuốc lá điện tử vì các hương vị hấp dẫn này, dẫn đến việc nicotine làm thay đổi cấu trúc não bộ của họ, tăng nguy cơ nghiện các chất kích thích khác gấp 2–3 lần.
Trước lập luận của ngành công nghiệp cho rằng đây là công cụ 'giảm tác hại,' WHO và các tổ chức đã đưa ra thông điệp đanh thép: Không có mức độ an toàn nào cho thuốc lá và các sản phẩm nicotine.
WHO khẳng định thuốc lá nung nóng vẫn chứa 60-90% lượng chất độc so với thuốc lá điếu thông thường, hoàn toàn không phải 'giảm hại 95%' như lời quảng cáo.
COP11 cũng đánh dấu một thay đổi mang tính thời đại trong nhận thức: thuốc lá là kẻ thù của môi trường. Ngành công nghiệp này mỗi năm đốn hạ 600 triệu cây xanh, tiêu tốn 22 tỷ tấn nước và thải ra 84 triệu tấn CO2.
Nghiêm trọng hơn, 4.500 tỷ đầu lọc thuốc lá chứa nhựa và hóa chất độc hại bị vứt bỏ ra môi trường hằng năm đang trở thành nguồn vi nhựa khổng lồ đầu độc đại dương.
Điểm sáng nhất của COP11 chính là tinh thần 'Endgame' - chấm dứt hoàn toàn đại dịch thuốc lá. Trên bàn nghị sự, các giải pháp táo bạo đã được chia sẻ và nhân rộng.
Sau 1 tuần làm việc căng thẳng, COP11 đã khép lại với một loạt quyết định then chốt. Lần đầu tiên, các bên đã thông qua việc đưa ra các quy định toàn diện về thành phần sản phẩm thuốc lá và nicotine, đặc biệt là các yếu tố gây hại môi trường, vào chương trình nghị sự.