Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ đột quỵ
Đột quỵ đang trở thành mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng ở Việt Nam và Hải Phòng cũng không nằm ngoài xu hướng chung ấy khi ghi nhận số ca bệnh ngày một tăng.
Chủ động phát hiện, điều trị
Cách đây 2 tháng, người bệnh nam N.V.H., 41 tuổi, xã Vĩnh Am được đưa đến Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp trong tình trạng liệt hoàn toàn nửa người trái, méo miệng, nói khó. Kết quả chụp CT sọ não chưa phát hiện tổn thương rõ ràng. Qua tìm hiểu, người bệnh có thói quen hút thuốc lào suốt 26 năm, song trước đó không mắc bệnh mạn tính nào khác.
Các bác sĩ cho biết, người bệnh đột quỵ trong giấc ngủ, các triệu chứng được phát hiện khi thức giấc, thời điểm bình thường cuối cùng của người bệnh đã trôi qua hơn 7 giờ. Nghĩa là người bệnh đã vượt xa “thời gian vàng” để sử dụng thuốc tiêu sợi huyết theo quy trình thông thường – cánh cửa hồi phục dường như đã khép lại. Song đội ngũ y, bác sĩ vẫn cố gắng tìm cơ hội điều trị, chỉ định chụp MRI cấp cứu để đánh giá khả năng còn vùng não có thể cứu vãn và điều kỳ diệu đã xảy ra, chỉ sau gần một ngày, từ chỗ liệt hoàn toàn nửa người, méo miệng, nói khó, người bệnh hồi phục vận động, trở lại sinh hoạt bình thường.
Thực tế cho thấy, đột quỵ đang trở thành mối đe dọa sức khỏe nghiêm trọng ở Việt Nam và Hải Phòng cũng không nằm ngoài xu hướng chung ấy khi ghi nhận số ca bệnh ngày một tăng. Mỗi năm, Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp tiếp nhận khoảng 2.000 - 2.400 bệnh nhân đột quỵ. Dù những năm gần đây, hệ thống điều trị đột quỵ của thành phố đã có bước phát triển mạnh với sự ứng dụng của các công nghệ hiện đại như chụp CT - MRI, tiêu sợi huyết và can thiệp lấy huyết khối. Nhưng thực tế cho thấy chỉ khoảng 10% bệnh nhân đến viện trong “thời gian vàng”.
Các chuyên gia thần kinh tại Hải Phòng nhận định sự gia tăng đột quỵ trong thời gian gần đây xuất phát từ nhiều yếu tố. Một mặt là do dân số già hóa, tỷ lệ bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cao. Mặt khác lối sống hiện đại khiến nhiều người ít vận động, ăn uống nhiều chất béo, sử dụng rượu bia và thuốc lá thường xuyên. Thời điểm giao mùa và nhiệt độ xuống thấp như hiện nay cũng khiến huyết áp dễ biến động, làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhất là ở người cao tuổi.
Điều đáng lo ngại là nhiều người vẫn chưa hiểu đúng về bệnh và thường có phản ứng sai lầm khi gặp trường hợp nghi ngờ đột quỵ. Các biểu hiện như méo miệng, yếu nửa người, nói khó, choáng váng, mất thăng bằng hoặc nhìn mờ một bên mắt bị bỏ qua hoặc xử lý theo kinh nghiệm dân gian như cạo gió, xoa bóp, đắp thuốc. Những hành động này không những không cải thiện tình trạng mà còn làm mất “thời gian vàng” để cấp cứu.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Phùng Đức Lâm, Trưởng Khoa Đột quỵ (Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp): “Nếu không áp dụng đúng và chính xác các kỹ thuật cần thiết, nhiều người bệnh sẽ không được cấp cứu kịp thời. Đặc biệt là bệnh đột quỵ não có tỷ lệ tử vong cao hoặc để lại di chứng liệt nặng nề. Đây là bệnh lý cần phải cấp cứu và điều trị sớm do đột quỵ nhồi máu não có thời gian vàng trong vòng 4 - 5 giờ tính từ khi bệnh có triệu chứng đầu tiên”.
Đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức người dân
Nhận thức được tính chất cấp bách của bệnh lý nguy hiểm này, Hải Phòng thời gian qua đã nỗ lực xây dựng mạng lưới cấp cứu đột quỵ đồng bộ, kết nối các tuyến từ cấp cứu ngoại viện đến bệnh viện lớn. Nhiều cơ sở như Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, Bệnh viện Đa khoa Hải Dương... và một số bệnh viện tư nhân đã thành lập đơn vị đột quỵ, trang bị đầy đủ máy móc và đội ngũ bác sĩ chuyên sâu.
Hiện tại Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp đang sử dụng hai phương pháp tái thông mạch máu não bằng thuốc tiêu sợi huyết và dùng dụng cụ cơ học để lấy huyết khối đối với người bệnh bị đột quỵ. Với những người bệnh đến sớm tắc mạch nhỏ dưới 4,5 giờ được sử dụng phương pháp tái thông mạch máu não bằng thuốc tiêu sợi huyết. Phương pháp can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học được áp dụng đối với người bệnh đến trước 6 giờ. Người bệnh đến bệnh viện can thiệp càng sớm khả năng phục hồi càng cao.
Không chỉ tập trung vào giai đoạn cấp cứu, các bệnh viện tại Hải Phòng còn chú trọng phát triển dịch vụ phục hồi chức năng sau đột quỵ. Đây là giai đoạn then chốt quyết định mức độ phục hồi vận động, ngôn ngữ và sinh hoạt của người bệnh.
Tiến sĩ, bác sĩ Phùng Đức Lâm, Trưởng khoa Đột quỵ (Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp) khuyến cáo: “Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà còn có thể gặp ở cả những người còn rất trẻ, vì vậy tuyệt đối không được chủ quan. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời bằng những kỹ thuật hiện đại. Đây là yếu tố then chốt quyết định khả năng hồi phục. Bên cạnh đó, việc chủ động phòng ngừa thông qua bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì lối sống khoa học, vận động hợp lý chính là cách bảo vệ sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ đột quỵ. Việc khám sức khỏe định kỳ, nhất là đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu, giúp phát hiện sớm nguy cơ và điều trị kịp thời.