Bàn giải pháp khả thi để tạo đột phá trong giáo dục, y tế

Giải pháp thiết thực để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo

Sáng 25/11, Đoàn Đại biểu Quốc hội Hải Phòng thảo luận ở tổ về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035; chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035.

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, đại biểu Lê Tiến Châu, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Chính phủ đã trình Quốc hội đề xuất đầu tư hơn 580.000 tỷ đồng cho Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035. Tổng vốn để thực hiện giai đoạn 1 (2026 - 2030) tối thiểu là 174.673 tỷ đồng và giai đoạn 2 (2031 - 2035) dự kiến hơn 405.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ khát vọng đến hiện thực còn nhiều khó khăn và cần những giải pháp khả thi.

Góp ý vào chương trình, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội chỉ ra mâu thuẫn khi mục tiêu đặt ra là "hiện đại hóa toàn diện" nhưng tỷ trọng chi cho giáo dục đại học tính trên GDP lại đang có xu hướng giảm.

Đại biểu nhấn mạnh cần cơ chế đặc thù để thu hút nhân lực chất lượng cao cho các ngành mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) thay vì các giải pháp chung chung và chưa hiệu quả thời gian qua.

Bày tỏ sự băn khoăn về tính thực tiễn của mục tiêu đưa một số cơ sở giáo dục đại học lọt nhóm 100 trường hàng đầu thế giới và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, đại biểu Bùi Sỹ Hoàn, Bí thư Đảng uỷ xã Đường An (Hải Phòng) cho biết các trường đại học cần tích lũy danh tiếng học thuật và nguồn lực tài chính khổng lồ trong hàng thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ mới có thể lọt top 100 thế giới.

"Trong khi các trường đang nằm trong top 100 thế giới cũng liên tục vận động thì việc chúng ta muốn chen chân vào top 100 trong 5 - 10 năm tới là cực kỳ khó khăn", đại biểu Bùi Sỹ Hoàn nhận định.

Do đó, thay vì đặt mục tiêu tổng thể, Việt Nam nên học tập mô hình của các nước Đông Bắc Á là tập trung đầu tư cho một vài ngành, lĩnh vực mũi nhọn lọt top thế giới trước.

Đối với mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, đại biểu Hoàn chỉ ra rào cản về năng lực giáo viên và sự chênh lệch vùng miền. Việc đưa một ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai còn liên quan đến bản sắc văn hóa và cần sự chuyển biến nhận thức xã hội sâu sắc chứ không chỉ bằng một nghị quyết.

Những điểm làm 'nghẽn' ngành y

Góp ý vào Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, đại biểu Lã Thanh Tân, Uỷ viên Thành uỷ, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng đánh giá mục tiêu tổng quát trong dự thảo còn một số nội dung có tính lặp lại và cần được sửa đổi.

Đối với mục tiêu cụ thể, cần chia thành 2 mốc giai đoạn 2026 - 2030, giai đoạn 2030 - 2035 để thống nhất với các chương trình chiến lược quốc gia về chăm sóc sức khoẻ nhân dân, chiến lược về dân số...

Các mục tiêu về nâng cao sức khoẻ, tầm vóc, tuổi thọ cần có chỉ số cụ thể để đánh giá như chiều cao, cân nặng, tuổi tác, tỷ lệ mắc bệnh... và có đánh giá sự tăng giảm.

Về tăng cường chăm sóc sức khoẻ ban đầu và y tế cơ sở, cần quan tâm tỷ lệ đạt chuẩn của y tế cấp xã, ứng dụng quản lý sức khoẻ điện tử, khám sàng lọc cho người dân.

Đại biểu Lã Thanh Tân đề xuất việc chăm sóc nhóm người yếu thế cần quy định rõ với trẻ em dưới 5 tuổi, thấp còi, suy dinh dưỡng, người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Uỷ viên Thành uỷ, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng cho rằng Chương trình mục tiêu quốc gia phải là nơi giải quyết những việc mà địa phương không tự làm được, cần sự ưu tiên đặc biệt của Trung ương chứ không thể là danh mục tổng hợp của toàn ngành y tế.

Đại biểu chỉ ra 3 điểm nghẽn lớn nhất cần tập trung nguồn lực đột phá là hạ tầng y tế cơ sở xuống cấp, năng lực y tế dự phòng còn yếu, chuyển đổi số (hồ sơ sức khỏe điện tử) chưa liên thông.

Đại biểu cho rằng nếu ôm đồm quá nhiều tiểu dự án từ dinh dưỡng, truyền thông đến chăm sóc cụ thể, nguồn lực sẽ bị phân tán và kém hiệu quả.

PHONG TUYẾT