Chuẩn hoá đội ngũ công chức tư pháp trong tình hình mới

Từ ngày 1/1/2026, Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên cơ sở dữ liệu chính thức có hiệu lực thi hành.

Theo đó, sẽ thay thế, cắt giảm các thành phần hồ sơ trong gần 800 thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực tư pháp - lĩnh vực chiếm tỷ lệ cao phát sinh hồ sơ thủ tục hành chính trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Quy định này được người dân kỳ vọng có thể đơn giản hoá quy trình giải quyết, tạo thuận lợi đối với người dân, doanh nghiệp.

Cùng với việc thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính, nhiệm vụ chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đến nay, UBND thành phố Hải Phòng, các sở, ngành phấn đấu xây dựng cơ sở dữ liệu, theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Nhiều loại giấy tờ của công dân được số hóa, đủ điều kiện thay thế bằng dữ liệu điện tử.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi khi dữ liệu được thay thế, việc yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình giấy tờ sẽ giảm bớt vì không còn cần thiết, qua đó không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và gánh nặng thực hiện chứng thực bản sao cho UBND cấp xã.

Chỉ còn hơn 1 tháng nữa là Nghị quyết 66.7/2025/NQ-CP có hiệu lực thi hành. Việc chuẩn hoá và cắt giảm hàng trăm thành phần hồ sơ tư pháp là bước tiến lớn trong cải cách hành chính. Nhưng để chủ trương này đi vào cuộc sống, yếu tố quyết định vẫn nằm ở đội ngũ công chức tư pháp tại cơ sở.

Bởi lẽ, dù dữ liệu đã được số hóa, quy trình đã đơn giản hóa nhưng nếu cán bộ trực tiếp giải quyết thủ tục không thành thạo công nghệ, không nắm chắc quy định mới hoặc thiếu tinh thần phục vụ thì người dân vẫn phải chờ đợi, thậm chí còn phát sinh phiền hà.

Thực tế tại Hải Phòng cho thấy sự chênh lệch khá lớn về nhân lực: Có nơi chỉ bố trí một công chức tư pháp, có nơi lại kiêm nhiệm, trong khi khối lượng hồ sơ ngày càng tăng theo tốc độ đô thị hóa và nhu cầu của người dân.

Hiện 114 xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố đang bố trí tổng số 300 công chức làm việc lĩnh vực tư pháp. Trong đó, 23 xã, phường bố trí 1 người; 83 địa phương bố trí từ 2 - 5 người và 8 xã, phường bố trí hơn 5 người có chuyên môn về công tác hành chính tư pháp.

Cải cách hành chính không chỉ nằm ở việc giảm giấy tờ, mà cốt lõi là tạo ra trải nghiệm thuận lợi, minh bạch cho người dân. Do vậy, yêu cầu với các địa phương không chỉ dừng ở việc rà soát số lượng mà quan trọng hơn là chuẩn hóa chất lượng. Bồi dưỡng kỹ năng số, đào tạo nghiệp vụ, luân chuyển cán bộ phù hợp và xây dựng văn hóa phục vụ là những yếu tố phải được triển khai đồng bộ

Trong đó, các địa phương cần lưu ý bố trí, sắp xếp để bảo đảm mỗi xã, phường, đặc khu tối thiểu có 1 công chức có chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực, kinh nghiệm công tác đối với vị trí công chức hành chính tư pháp. Trường hợp địa phương rộng, khối lượng công việc nhiều thì bố trí bảo đảm tối thiểu 2 công chức tư pháp hộ tịch trở lên để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ theo gợi ý của Sở Nội vụ thành phố. Trường hợp địa phương chưa có công chức hành chính tư pháp hoặc công chức chưa đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm, cần khẩn trương cử đi đào tạo, bồi dưỡng theo quy định, để chuẩn hóa về đội ngũ, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.

Khi đội ngũ công chức tư pháp đủ năng lực, trách nhiệm và chuyên nghiệp, những cải tiến về dữ liệu mới phát huy hiệu quả, góp phần củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền cơ sở.

MAI LÊ