Ngăn chặn thuốc đông y giả

Nhắm đến người cao tuổi

Ngày 15/11, Công an phường Ngô Quyền bắt quả tang Nguyễn Thị Hồng Yến (sinh năm 1981, trú tại phường Ngô Quyền) và Nguyễn Thị Thu Hiền (sinh năm 1983, trú tại phường Hồng Bàng) đang bán “hạt ngọc dương” tại chợ Cầu Tre với giá 6 triệu đồng/kg. Theo quảng cáo, ''hạt ngọc dương'' có thể chữa xương khớp, tiền đình, đau mỏi vai gáy. Thực tế, loại hạt này không có tác dụng chữa bệnh. Công an thu giữ 2,5 kg tang vật. Trước đó, nhóm đã thực hiện 2 vụ lừa bán tương tự, chiếm đoạt khoảng 12 triệu đồng.

Không chỉ xuất hiện trực tiếp ngoài chợ, thuốc đông y giả còn “nở rộ” trên mạng xã hội. Cuối tháng 12/2024, Công an thị xã Nghi Sơn (tỉnh Thanh Hóa) triệt phá đường dây bán thuốc đông y không rõ nguồn gốc với hơn 3.000 người bị lừa. Đối tượng Nguyễn Văn Anh (sinh năm 1997, trú tại thị xã Nghi Sơn) tự xưng là lương y đã livestream để bán thuốc chữa xương khớp, thực phẩm chức năng, chiếm đoạt hàng trăm triệu đồng.

Các đối tượng thường tiếp cận người cao tuổi tại những nơi đông người, dùng các thủ đoạn nhằm gây nhầm lẫn giữa hàng thật, hàng giả. Chỉ với những gói dược liệu đóng sơ sài nhưng gắn mác “quý hiếm”, cộng thêm lời mời chào có vẻ am hiểu chuyên môn, nhiều người đã vội tin rằng đây là thuốc cổ truyền.

Trên mạng xã hội, tình trạng này cũng phức tạp khi nhiều người tự xưng bác sĩ, lương y nổi tiếng, thậm chí giả mạo người làm việc tại các bệnh viện lớn rồi livestream bán thuốc “gia truyền”, cam kết “khỏi bệnh 100%”, “không tác dụng phụ”, “không khỏi hoàn tiền”…Những lời quảng cáo “rót mật vào tai” đó khiến không ít người, đặc biệt là người già bỏ ra hàng triệu đồng để mua sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Nâng cao cảnh giác

Nhiều bệnh nhân đã phải nhập viện cấp cứu vì suy gan, suy thận, ngộ độc do dùng thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Trường hợp ông N.T.T. (76 tuổi, phường Hải Dương) là lời cảnh báo điển hình. Mắc ung thư dạ dày và đang điều trị tại bệnh viện, đầu tháng 5/2025, ông T. nghe theo quảng cáo trên mạng về “thuốc nam chữa khỏi ung thư” nên ông tự dừng phác đồ của bác sĩ để mua thuốc online. Chỉ sau 3 ngày sử dụng, ông rơi vào tình trạng trụy tim mạch, suy đa tạng, tăng kali máu. Các bác sĩ Bệnh viện Quân y 7 phải lọc máu liên tục 15 giờ mới cứu được bệnh nhân. Vụ việc cho thấy hậu quả nghiêm trọng khi tin vào thuốc không rõ nguồn gốc.

Nhiều năm qua, Chính phủ luôn chỉ đạo siết chặt quản lý thuốc. Năm 2018, Thủ tướng từng ban hành Chỉ thị 17/CT-TTg về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng trong nhóm dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và vị thuốc y học cổ truyền.

Bộ Y tế cũng ban hành nhiều kế hoạch, văn bản nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng thuốc, phòng chống thuốc giả. Tuy vậy, thực tế cho thấy công tác này vẫn còn nhiều lỗ hổng, nhất là việc quản lý hoạt động bán hàng lưu động, không đăng ký, không hóa đơn chứng từ.

Đồng chí Phạm Hữu Thanh, Phó giám đốc Sở Y tế cho biết: Sở Y tế ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu, hướng dẫn chính quyền địa phương và các đơn vị tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động khám, chữa bệnh và thông tin, quảng cáo trong lĩnh vực y, dược cổ truyền. Xử lý nghiêm các cơ sở, cá nhân hoạt động không phép, kê đơn, kinh doanh, thông tin, quảng cáo dược liệu, vị thuốc cổ truyền, thuốc cổ truyền không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không bảo đảm chất lượng và công khai các vi phạm để người dân biết, cảnh giác.

Đối với các cơ sở có giấy phép nhưng vắng người phụ trách chuyên môn hợp pháp khi hoạt động, sở kiên quyết yêu cầu khắc phục, đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép theo quy định. Song song với kiểm tra, sở đẩy mạnh tuyên truyền để người dân lựa chọn thuốc và các cơ sở, dịch vụ y học cổ truyền an toàn, hợp pháp; tuyệt đối không mua, sử dụng thuốc đông y trôi nổi hoặc do cá nhân không đủ điều kiện bán, chế biến hay kê đơn.

Để ngăn chặn thuốc đông y trôi nổi, không rõ nguồn gốc, ngành y tế cần phối hợp chặt chẽ với công an, quản lý thị trường và chính quyền địa phương trong kiểm soát dược liệu. Các lực lượng chức năng phải tăng cường kiểm tra nguồn gốc, giám sát việc bán hàng tại chợ, hội chợ và trên mạng xã hội; xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo sai sự thật và vi phạm kinh doanh thuốc. Người dân, đặc biệt là người cao tuổi cần nâng cao cảnh giác, chỉ mua thuốc tại cơ sở được cấp phép và theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc lương y.

HẢI VÂN