Hỗ trợ chủ hộ kinh doanh tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Còn những băn khoăn

Cơ sở giáo dục mầm non độc lập Hoa Sữa ở xã Thượng Hồng do chị Đoàn Thị Lan Anh làm chủ hiện có hơn 10 lao động là giáo viên hợp đồng và đều được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đầy đủ nhưng chính chị Lan Anh lại chưa tham gia.

Sau khi nghe thông tin trên báo, đài và được cán bộ Bảo hiểm Xã hội cơ sở Bình Giang trực tiếp xuống tuyên truyền, giải thích, hướng dẫn tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định mới từ ngày 1/7/2025, những băn khoăn, trăn trở của chị Lan Anh được giải tỏa.

Chị Lan Anh cho biết: "Tôi sẽ tham gia bảo hiểm xã hội để được hưởng quyền lợi tốt hơn. Song tôi cũng lo bản thân không bảo đảm mức thu nhập, việc đóng hằng tháng sẽ gặp khó khăn. Bởi không phải chủ hộ kinh doanh nào cũng thu nhập ổn định mà mỗi thời điểm mỗi khác, nhất là trong bối cảnh nhiều khó khăn như hiện nay".

Sau hợp nhất, Bảo hiểm Xã hội cơ sở Bình Giang phụ trách 4 xã gồm: Kẻ Sặt, Bình Giang, Đường An và Thượng Hồng. Đối với chủ hộ kinh doanh chưa thuộc trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đơn vị xây dựng kế hoạch, kịch bản vận động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế hộ gia đình.

Theo Phó giám đốc Bảo hiểm Xã hội cơ sở Bình Giang Vũ Văn Dương, đơn vị rà soát trên địa bàn có 186 doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp không hưởng tiền lương, tiền công chưa tham gia bảo hiểm xã hội. Đơn vị cũng phối hợp cơ quan thuế rà soát 132 hộ kinh doanh. Tham mưu chính quyền địa phương có văn bản gửi doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã được rà soát yêu cầu đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho chủ doanh nghiệp là chủ hộ kinh doanh. Đến nay, có hơn 100 doanh nghiệp đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho chủ doanh nghiệp, trên 30 hộ kinh doanh đăng ký tham gia.

Theo quy định, chủ hộ kinh doanh tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc mang lại nhiều giá trị thiết thực, lâu dài như: Có lương hưu khi hết tuổi lao động, được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí khi hưởng lương hưu; được bảo đảm quyền lợi khi ốm đau, thai sản, tử tuất…

Chế độ, quyền lợi ưu việt là một trong những động lực quan trọng để chủ hộ kinh doanh tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, song nhiều chủ hộ kinh doanh vẫn có sự ngần ngại nhất định. Anh Đặng Văn Cảnh, có hơn 20 năm kinh doanh trong lĩnh vực in ấn, quảng cáo trên địa bàn xã Gia Lộc cho biết: "Điều lo ngại nhất đối với những người kinh doanh đó là không biết việc kinh doanh có thuận lợi hay không để tham gia đều đặn hằng tháng, cùng với đó là tâm lý ngại khai báo, ngại thay đổi".

Ngoài ra, phần lớn hộ kinh doanh không có nhân sự hành chính chuyên trách, các thủ tục như đăng ký tham gia, báo tăng giảm lao động, nộp hồ sơ giải quyết chế độ đều do chủ hộ tự thực hiện. Điều này dễ dẫn đến tình trạng chậm trễ, thiếu sót hoặc không tuân thủ đúng quy định. Một bộ phận chủ hộ kinh doanh nhỏ lẻ cho rằng việc tham gia bảo hiểm xã hội làm tăng chi phí hoạt động, không những thế, với những người đã nhiều tuổi thì còn ngần ngại vì thời gian tham gia dài… Đây chính là “rào cản” khiến chủ hộ kinh doanh ngại tiếp cận chính sách mới.

Giải pháp đồng bộ

Trước thực trạng trên, cơ quan Bảo hiểm Xã hội triển khai đồng bộ các giải pháp để phát triển số người tham gia.

Điển hình, Bảo hiểm Xã hội cơ sở Gia Lộc phối hợp cơ quan thuế địa phương cung cấp danh sách hộ kinh doanh đăng ký theo phương pháp kê khai và lập danh sách phân theo từng xã, thôn, tổ dân phố. Phối hợp UBND xã bố trí cán bộ và Công an xã đến từng chủ hộ thực hiện đối với các hộ kinh doanh trên địa bàn.

Trước khi đến làm việc, cơ quan Bảo hiểm Xã hội gửi thông báo đến từng hộ kinh doanh trên địa bàn để mỗi chủ hộ hiểu được trách nhiệm của mình đối với việc đăng ký tham gia. Cùng với đó là có “chiến lược” tuyên truyền đối với từng nhóm. Với nhóm hộ kinh doanh ổn định, tập trung tuyên truyền về quyền lợi, chế độ hưu trí, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Với nhóm hộ kinh doanh quy mô nhỏ, hướng dẫn lộ trình tham gia phù hợp với thu nhập. Đối với nhóm hộ kinh doanh chưa ổn định, cán bộ, nhân viên Bảo hiểm Xã hội theo dõi, hỗ trợ, hướng dẫn kịp thời.

Để nâng cao hiệu quả rà soát, phát triển chủ hộ kinh doanh tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Bảo hiểm Xã hội cơ sở Tứ Kỳ phối hợp rà soát các đơn vị có kê khai xuất hóa đơn, còn hoạt động báo cáo thuế, loại bỏ các đơn vị ngừng hoạt động. Phối hợp các tổ chức, chính quyền địa phương xác minh hộ kinh doanh có hoạt động sản xuất thực tế trên địa bàn đăng ký kinh doanh; những trường hợp chỉ đăng ký để vay vốn ngân hàng hoặc thực tế không có mặt tại địa phương… trên cơ sở đó, đưa ra giải pháp phù hợp.

Đối với những băn khoăn của chủ hộ kinh doanh về phương thức đóng, đơn vị tư vấn cho hộ kinh doanh lựa chọn mức đóng phù hợp, hình thức đóng phù hợp. Phương thức đóng linh hoạt tạo điều kiện thuận lợi để chủ hộ kinh doanh cân đối nguồn thu, bố trí tham gia đầy đủ.

Cơ quan Bảo hiểm Xã hội cũng triển khai hàng loạt hoạt động tuyên truyền như tổ chức hội nghị đối thoại, toạ đàm chuyên đề; tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông địa phương, mạng xã hội; phát tờ rơi đến tận chủ hộ kinh doanh…

Với tâm thế vào cuộc chủ động, quyết liệt, sau hơn 4 tháng triển khai Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chủ hộ kinh doanh cá thể đã bắt đầu tiếp cận chính sách tích cực, rõ ràng hơn về quyền lợi, yên tâm hơn về tương lai. Đến nay đã có 853 hộ kinh doanh cá thể tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, với tổng số 892 người.

Việc mở rộng bảo hiểm xã hội bắt buộc đến chủ hộ kinh doanh cá thể là chủ trương lớn, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Nhà nước trong xây dựng một xã hội công bằng, phát triển bền vững. Ðể chính sách đi vào thực tiễn, ngoài sự nỗ lực của ngành bảo hiểm xã hội, rất cần sự đồng hành của các cấp chính quyền, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự ủng hộ từ người dân.

HOÀNG HUẾ