Vượt khó đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Các trường học ở Hải Phòng đang khắc phục khó khăn về đội ngũ giáo viên, học sinh và học liệu để từng bước triển khai đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.
Linh hoạt
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, Trường THPT Kiến An đã tổ chức hai tiết học toán và vật lý giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Việc triển khai mô hình này thể hiện rõ quyết tâm đổi mới của nhà trường, cùng sự đồng hành của ban giám hiệu trong việc khuyến khích, tạo điều kiện để giáo viên mạnh dạn áp dụng phương pháp mới. Đây còn là minh chứng cho tinh thần tiên phong, nỗ lực vượt khó của tập thể sư phạm trong hành trình nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ.
Cô Nguyễn Thị Ngọc Minh, giáo viên toán của trường cho biết dạy toán bằng tiếng Anh là hoạt động giáo dục mới, tạo hứng thú cho cả thầy và trò, song quá trình triển khai gặp không ít khó khăn. Thuật ngữ toán học bằng tiếng Anh khá trừu tượng, trình độ ngoại ngữ của học sinh không đều dẫn tới khả năng tiếp thu chênh lệch. Nhiều em còn ngại giao tiếp vì sợ phát âm sai hoặc dùng chưa đúng thuật ngữ, do vậy mức độ tương tác trong lớp chưa như mong muốn.
Theo cô Minh, thời gian đầu bản thân giáo viên phải nỗ lực gấp 3 - 4 lần trong soạn giáo án so với tiết dạy thông thường. Để học sinh không “ngợp” khi bắt đầu làm quen, giáo viên chọn bài đơn giản, không nhiều thuật ngữ và kiến thức khó. Sau đó tiết luyện tập sẽ ôn lại để các em không bị hổng kiến thức.
Đồng hành với trò vượt qua khó khăn ban đầu, cô Bùi Thị Lê, giáo viên môn vật lý Trường THPT Kiến An tích cực triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ học sinh. Trước mỗi chủ đề, cô Lê xây dựng bảng thuật ngữ song ngữ và giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu trước ở nhà để các em “yên tâm” bước vào tiết học. Việc giảng dạy linh hoạt kết hợp hình ảnh, sơ đồ, ví dụ trực quan để giảm tính trừu tượng của thuật ngữ chuyên môn. Các học sinh được phân nhóm thảo luận bằng tiếng Anh theo mức độ phù hợp, khuyến khích những em khá hơn hỗ trợ bạn cùng nhóm. Đặc biệt, để không khí lớp học cởi mở, giáo viên không chấm lỗi phát âm trong giai đoạn đầu, giúp học sinh mạnh dạn giao tiếp và tăng dần tự tin. Nhờ những điều chỉnh này, khả năng tương tác và mức độ chủ động sử dụng tiếng Anh của học sinh được cải thiện rõ rệt sau từng buổi học.
Tại Trường THPT Trần Nguyên Hãn, cô giáo Phạm Thị Thu Trang cũng linh hoạt triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ học sinh vượt qua khó khăn khi học toán bằng tiếng Anh. Chị Trang sử dụng hệ thống từ khóa và câu lệnh lặp giúp học sinh ghi nhớ cấu trúc và hiểu cách giải toán bằng tiếng Anh. Song song với đó, cô hướng dẫn học sinh ứng dụng công nghệ thông tin để tra cứu, mở rộng vốn từ và khuyến khích những em có điều kiện tham gia học, trò chuyện với người nước ngoài, đặc biệt là người bản ngữ Anh, Mỹ nhằm nâng cao phản xạ giao tiếp và độ chính xác của thuật ngữ. Nhờ vậy, nhiều học sinh đã chủ động hơn, tự tin trao đổi bằng tiếng Anh và tiếp cận nội dung chuyên môn hiệu quả hơn...
Quyết tâm
Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là quá trình lâu dài, đòi hỏi chiến lược bài bản, sự kiên trì của giáo viên và sự đồng hành của học sinh, phụ huynh. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy giáo dục, hướng tới xây dựng thế hệ học sinh có năng lực hội nhập.
Theo Trưởng phòng Giáo dục Trung học (Sở Giáo dục và Đào tạo) Phạm Thị Thu Hà, sở đã xây dựng dự thảo Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045" để trình thành phố phê duyệt nhằm đưa tiếng Anh được sử dụng rộng rãi và hình thành hệ sinh thái sử dụng tiếng Anh trong các trường học.
Triển khai chỉ đạo của ngành và sở, nhiều trường học đang tích cực triển khai các giải pháp để nâng cao hiệu quả dạy học tích hợp bằng tiếng Anh.
Tại Trường THPT Kiến An, nhà trường tăng cường sinh hoạt chuyên môn liên môn, hỗ trợ giáo viên xây dựng học liệu song ngữ. Ban giám hiệu dự giờ, rút kinh nghiệm thường xuyên để hoàn thiện phương pháp giảng dạy. Giáo viên cũng chủ động trau dồi, nâng cao năng lực ngoại ngữ; tích cực phối hợp trong việc chuẩn hóa thuật ngữ, các câu lệnh và dẫn dắt bài học. Các em học sinh được khuyến khích, tiếp cận với nhiều hoạt động giáo dục và sân chơi đa dạng, qua đó khơi dậy sự hứng thú, chủ động và tự tin trong học ngoại ngữ.
Còn tại Trường THCS Trần Phú (phường Lê Chân), nhà trường tăng cường năng lực ngoại ngữ, năng lực số cho giáo viên và học sinh; bổ sung học liệu và hoạt động hỗ trợ; đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm với các trường bạn, chuyên gia để điều chỉnh phương pháp giảng dạy và bồi dưỡng phù hợp. Nhà trường cũng tìm kiếm và tạo sân chơi trải nghiệm toán - tiếng Anh, khoa học tự nhiên - tiếng Anh cho học sinh...Theo cô Lê Thị Minh Tâm, Hiệu trưởng nhà trường, định hướng này được thực hiện theo lộ trình, phù hợp với năng lực hiện tại, bảo đảm vừa nâng cao chất lượng mũi nhọn, vừa không tạo áp lực quá lớn cho thầy và trò...
Nhiều học sinh cũng cảm nhận rõ những thay đổi tích cực trong quá trình học tập. Em Nguyễn Cao Nguyên, học sinh lớp 10C1, Trường THPT Kiến An chia sẻ: “Việc phải học nhiều hơn, nói nhiều hơn khiến chúng em có chút khó khăn. Tuy nhiên, khi nhận ra tiếng Anh mở ra cơ hội tiếp cận học bổng, du học, nghề nghiệp tương lai, thì nỗ lực trở thành động lực thật sự”.
Những tín hiệu ban đầu từ các trường cho thấy, dù còn nhiều thách thức nhưng quyết tâm đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai đang rõ ràng hơn bao giờ hết.
Theo Trưởng phòng Giáo dục Trung học (Sở Giáo dục và Đào tạo) Phạm Thị Thu Hà, hiện 100% các trường phổ thông đều triển khai tùy theo mức độ, hình thức, nội dung phù hợp. Khi chủ trương của Trung ương và định hướng của ngành giáo dục được triển khai đồng bộ, tiếng Anh hoàn toàn có thể trở thành ngôn ngữ thứ hai – trước hết ở các trường tiên phong, sau đó lan tỏa trên toàn hệ thống giáo dục Hải Phòng.