Gỡ 'nút thắt' nhà ở xã hội, giữ chân người lao động

Khó khăn bủa vây

Anh Lưu Quang Huy, làm việc tại Công ty TNHH LG Innotek Việt Nam (Khu công nghiệp Tràng Duệ) phản ánh, giá nhà ở xã hội hiện quá cao so với thu nhập 7 - 12 triệu đồng/tháng của phần lớn lao động. “Chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, chúng tôi thực sự không dám nghĩ đến chuyện mua nhà”.

Còn anh Phạm Tiến Hòa, Công ty TNHH Cheng V (Khu công nghiệp Đồ Sơn) cho biết, nhiều lao động ngoại tỉnh tại doanh nghiệp phải thuê nhà trọ trong các khu dân cư tự phát, điều kiện chật chội, xuống cấp. Trong khi đó, tại khu công nghiệp Đồ Sơn lại chưa có dự án nhà ở xã hội. Anh Hòa kiến nghị thành phố ưu tiên xây dựng nhà ở xã hội gần khu công nghiệp để giảm chi phí đi lại, đồng thời, phát triển đa dạng phân khúc bán và cho thuê nhà ở xã hội.

Không chỉ khó khăn về giá, người lao động còn gặp vướng mắc trong tiếp cận thông tin dự án. Chị Lê Thị Dung, công nhân Công ty TNHH công nghiệp chính xác Eva (Khu công nghiệp VSIP Hải Phòng) cho biết, thông tin về các dự án nhà ở xã hội hầu như không đến được công nhân. Nhiều dự án chỉ biết qua môi giới, muốn nộp hồ sơ trực tiếp cho chủ đầu tư rất khó. Người mua còn phải trả phí cho môi giới. Chị Dung cũng phản ánh quá trình vay vốn ưu đãi ngân hàng còn nhiều thủ tục phức tạp, làm giảm cơ hội sở hữu nhà của người lao động.

Anh Phạm Đức Cung, công nhân Công ty TNHH GFT Việt Nam (xã Lạc Phượng) còn nhiều băn khoăn về nguyên tắc tính giá bán nhà ở xã hội và tính minh bạch trong thẩm định và kiểm soát chi phí. Đây là thắc mắc chung của nhiều lao động khi giá nhà ở xã hội có xu hướng tăng nhanh những năm gần đây.

Những ý kiến trên phản ánh bức tranh tương đối đầy đủ về nhu cầu và rào cản tiếp cận nhà ở xã hội của người lao động Hải Phòng. Đó là giá bán nhà ở xã hội quá cao so với thu nhập, thông tin không minh bạch, thủ tục vay vốn còn phức tạp, việc phân bổ dự án nhà ở xã hội chưa đồng đều giữa các khu vực, thiếu dự án gần nơi làm việc.

Theo thống kê của tổ chức Công đoàn và các đơn vị liên quan, khoảng 20 - 25% tổng số người lao động đang làm việc tại Hải Phòng có nhu cầu muốn mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Tuy nhiên, việc tiếp cận nhà ở xã hội của người lao động gặp không ít rào cản.

Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Nguyễn Văn Phiệt cho biết, nhu cầu về nhà ở ổn định của công nhân lao động ngày càng trở nên bức thiết. Đây là vấn đề đặt lên vai tổ chức Công đoàn và các cơ quan quản lý nhà nước, đòi hỏi phải có giải pháp kịp thời, hiệu quả và đúng nhu cầu của người lao động.

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Phó giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Hoài Long cho biết, thông tin các dự án nhà ở xã hội được cập nhật thường xuyên, công khai trên Cổng thông tin của Bộ Xây dựng và Sở Xây dựng. Sở cũng tham mưu thành phố bố trí quỹ đất dịch vụ tại tất cả khu công nghiệp để xây nhà ở công nhân cho thuê. Cùng với đó, nhà nước đang triển khai thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia, tập trung phát triển nguồn nhà ở xã hội cho thuê. Theo đó, nguồn vốn hình thành Quỹ gồm ngân sách Nhà nước, giá trị quỹ đất dành cho hạ tầng nhà ở xã hội, tiền bán nhà thuộc tài sản công, tiền đấu giá quyền sử dụng đất, cùng các nguồn đóng góp tự nguyện và hợp pháp khác. Giải pháp này giúp tăng nguồn cung, hạ giá thành và mở rộng khả năng lựa chọn cho người lao động.

Về giá bán nhà ở xã hội, lãnh đạo Sở Xây dựng giải đáp, giá bán dựa trên nguyên tắc tính đúng, tính đủ, lợi nhuận của chủ đầu tư không vượt quá 10% và tất cả dự án đều được nhà nước kiểm tra, kiểm soát. Đặc biệt, nếu giá bán cao hơn giá thành, chủ đầu tư phải hoàn trả phần chênh lệch cho người mua. Đối với lo ngại giá nhà ở xã hội tăng, đại diện Sở Xây dựng phân tích thêm, mô hình nhà ở xã hội hiện ưu tiên xây dựng từ 15 tầng trở lên để đáp ứng nhu cầu đông dân và bổ sung tiện ích. Giá bán nhà ở xã hội tại khu vực đô thị tuy cao hơn ngoại thành nhưng vẫn thấp hơn từ 1/2 đến 2/3 so với giá bán nhà ở thương mại cùng khu vực.

Đáng chú ý, Quyết định 133/2025 của UBND thành phố cho phép người đã có nhà ở trên địa bàn thành phố Hải Phòng nhưng cách quá xa nơi làm việc vẫn được xem xét hưởng chính sách về nhà ở xã hội. Quy định này nhằm tháo gỡ vướng mắc cho người lao động làm việc xa trung tâm. Công tác minh bạch thông tin, phòng ngừa tiêu cực cũng được đặc biệt quan tâm. Thành phố yêu cầu các chủ đầu tư công khai đầy đủ hồ sơ dự án, giá bán, tiến độ, số lượng căn hộ mở bán, địa điểm nộp đơn đăng ký; đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp môi giới trục lợi, kênh giá, đầu cơ nhà ở xã hội. Qua đó, giúp người lao động sớm hiện thực hóa giấc mơ an cư, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và thành phố, tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển của Hải Phòng thời gian tới.

NGUYÊN NGUYÊN