Kiểm kê, giảm phát thải khí nhà kính: Doanh nghiệp cần sự hướng dẫn, hỗ trợ cụ thể

Ngày 15/10/2025, UBND thành phố có Quyết định số 188/2025/QĐ-UBND ban hành quy chế phối hợp quản lý nhà nước về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Đây là bước quan trọng để thành phố thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2026, cụ thể hóa chính sách đặc thù về ngân sách được Nghị quyết số 226/2025/QH15 cho phép Hải Phòng thực hiện.

Lĩnh vực mới đối với nhiều doanh nghiệp

Là doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc kiểm kê khí nhà kính theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Công ty CP POLYFILL (khu công nghiệp Nam Đình Vũ) đang thu thập số liệu, phân loại nguồn phát thải và đánh giá mức tiêu thụ năng lượng. Tuy nhiên, quá trình này đang phát sinh những khó khăn nhất định. Cụ thể, nguồn phát thải của POLYFILL đến từ nhiều hoạt động như: tiêu thụ điện năng phục vụ vận hành dây chuyền sản xuất; phát sinh khí thải từ nhiên liệu sử dụng cho xe nâng và các phương tiện vận hành nội bộ, hệ thống gia nhiệt…

Thời gian qua, Công ty CP POLYFILL triển khai nhiều hoạt động nhằm từng bước kiểm soát và giảm phát thải khí nhà kính, thu thập dữ liệu đầu vào phục vụ kiểm kê; rà soát và phân loại các nguồn phát thải. Đồng thời, thực hiện nhiều giải pháp giảm phát thải khí nhà kính, như: cải tiến thiết bị để giảm lượng điện tiêu thụ, thay thế một số nguyên liệu và phụ gia theo hướng thân thiện môi trường… Trong quá trình triển khai, khó khăn lớn nhất ở việc chuẩn hóa dữ liệu và áp dụng phương pháp tính toán bởi một số chỉ số chưa được theo dõi tách biệt, khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian tổng hợp và tiềm ẩn sai lệch. Bên cạnh đó, các hướng dẫn về hệ số phát thải, cách quy đổi, phương pháp tính theo từng nguồn còn phức tạp, đơn vị chưa thực sự nắm rõ toàn bộ quy trình tính toán theo quy định.

Theo ông Lý Đức Tài, Viện ITD (Viện Đào tạo và phát triển nhân lực thuộc Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam), tín chỉ carbon là một chứng nhận được quyền phát thải khí nhà kính, cụ thể là khí CO2. Mỗi tín chỉ thể hiện quyền thải 1 tấn khí CO2 hoặc 1 tấn khí nhà kính khác vào bầu khí quyền. Để thực hiện việc tham gia thị trường mua, bán tín chỉ CO2, doanh nghiệp cần trải qua các bước cung cấp số liệu hoạt động, lập báo kiểm kê, thẩm định báo cáo kiểm kê khí nhà kính; lập đề án giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, cấp hạn ngạch phát thải CO2... Trong khi đó, hiện nay, phần lớn doanh nghiệp đối diện khó khăn, thách thức. Đó là thị trường còn thiếu chuyên gia có kiến thức, kỹ năng về công nghệ xanh. Khung pháp lý và cơ chế vận hành vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Người tiêu dùng chưa nhận thức đầy đủ thói quen tiêu dùng sản phẩm xanh, chưa sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm xanh, ít phát thải. Bên cạnh những khó khăn từ khách quan, nội tại mỗi doanh nghiệp gặp nhiều rào cản: Việc chuyển đổi công nghệ, đào tạo nhân lực đòi hỏi đầu tư lớn ban đầu; các doanh nghiệp khó khăn trong tiếp cận vốn để đầu tư chuyển đổi xanh, đặc biệt các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhiều doanh nghiệp còn thiếu kiến thức về các tiêu chuẩn và cơ chế tín chỉ CO2, các điều kiện tiêu chuẩn và thủ tục đăng ký…

Đồng hành, hỗ trợ

Ông Trần Hà Ninh, Phòng Quản lý phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-zôn (Cục Biến đổi Khí hậu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hiện nay trên thế giới có các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm kê khí nhà kính như bộ tiêu chuẩn ISO 14064 hoặc tiêu chuẩn ISO 14067 về định lượng CO2, ISO 14068 về trung hòa CO2… Việc áp dụng các tiêu chuẩn này giúp doanh nghiệp bảo đảm tính chính xác cho báo cáo phát thải, báo cáo giảm nhẹ phát thải, báo cáo định lượng CO2... do các tiêu chuẩn bao quát tất cả nguồn phát thải trực tiếp và gián tiếp.

Với trách nhiệm cơ quan chủ trì, hướng dẫn, điều phối chung hoạt động kiểm kê và giảm phát khí nhà kính, Sở Nông nghiệp và Môi trường có nhiều giải pháp hỗ trợ. Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, năm 2026, thành phố chính thức thực hiện thí điểm cơ chế bù trừ và trao đổi tín chỉ CO2. Để bảo đảm thành công, thành phố thành lập một tổ công tác liên ngành bao gồm thành viên từ các sở, ngành và địa phương, phối hợp chặt chẽ với bộ, ngành Trung ương để nhận được hướng dẫn chuyên môn. Đồng thời, thành phố liên hệ và phối hợp các tổ chức quốc tế có kinh nghiệm để nhận hỗ trợ về kỹ thuật, cung cấp dữ liệu thị trường và tư vấn biện pháp triển khai. Tiếp đó, ngày 15/10/2025, UBND thành phố có Quyết định số 188/2025/QĐ-UBND ban hành quy chế phối hợp quản lý nhà nước về kiểm kê và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Đây là bước quan trọng để thành phố thí điểm sàn giao dịch tín chỉ CO2 vào năm 2026. Quy chế phối hợp phân định rõ trách nhiệm của sở, ngành liên quan, các xã, phường, đặc khu. Quy trình kiểm kê, thẩm định, cấp tín chỉ và quản lý giao dịch cũng sẽ được xây dựng rõ ràng để bảo đảm tính minh bạch và giá trị của các tín chỉ khi giao dịch. Về tài chính, nguồn lực sẽ được bố trí từ ngân sách thành phố và huy động từ các tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là yếu tố then chốt để bảo đảm tính toàn vẹn của thị trường, một yếu tố thiết yếu để thu hút người mua và người bán. Tiếp đó, ngày 30/10, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Công ty TNHH CITIC Việt Nam tổ chức hội nghị tập huấn kiểm kê phát thải khí nhà kính, việc thẩm định báo cáo kiểm kê khí nhà kính với sự tham gia của hơn 200 doanh nghiệp.

Cùng với sự hỗ trợ của thành phố, vấn đề nhận thức, kỹ năng của doanh nghiệp về thị trường tín chỉ CO2 đóng vai trò quan trọng. Để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị nâng cao năng lực, tìm hiểu thị trường. Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tham mưu thành phố hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện thí điểm sàn giao dịch tín chỉ CO2.

BẢO CHÂU