Giá trị lan toả của bộ sưu tập An Biên

Giá trị từ "lát cắt thời gian"

Không gian trưng bày bộ sưu tập An Biên của nhà sưu tập Trần Đình Thăng tạo ấn tượng mạnh bởi quy mô và chiều sâu học thuật.

Gần một nghìn hiện vật, phần lớn có niên đại từ đầu Công nguyên đến thế kỷ 16 và 17, được lựa chọn kỹ lưỡng, bảo quản cẩn trọng, trình bày theo chủ đề rõ nét. Trong đó, 18 hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia.

Từ những hiện vật như gốm Việt thời Đông Hán, Lý, Trần, Lê, mang nét thanh nhã, giàu tính tạo hình đến các cổ vật Trung Hoa thời Tống, Nguyên, Minh, Thanh… bộ sưu tập phác họa một cách sinh động tiến trình phát triển của nghệ thuật gốm cổ Á Đông.

Những đĩa sen men trắng, ấm đầu rồng thời Lý - Trần, bình tỳ bà men lam thời Trần hay liễn men ngọc Long Tuyền, bát hoa lam chim uyên ương của Cảnh Đức Trấn… đều là những tác phẩm tiêu biểu cả giá trị lịch sử lẫn mỹ thuật.

Không chỉ có gốm, bộ sưu tập còn sở hữu gần 100 pho tượng gỗ Ngọc Am được chế tác tinh tế, phản ánh phong cách điêu khắc tín ngưỡng thế kỷ 17 - 19. Nhiều pho tượng mang biểu cảm sống động, đường nét mềm mại, cho thấy sự hòa quyện giữa tinh thần Phật giáo và nghệ thuật dân gian.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Đình Thăng tâm sự: “Tôi sưu tầm cổ vật không chỉ vì giá trị hiện vật mà vì những câu chuyện lịch sử nằm phía sau. Mỗi món đồ là một lát cắt của thời gian, giữ lại cũng là giữ ký ức của vùng đất An Biên”.

Với các nhà nghiên cứu, bộ sưu tập là nguồn tư liệu phong phú để khảo cứu lịch sử, mỹ thuật và văn hóa vật chất. Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Bình, Viện Văn hóa Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch, nguyên Phó cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đánh giá bộ sưu tập An Biên là một ngân hàng tư liệu. Việc trưng bày và khai thác sưu tập theo hướng mở sẽ tạo nền tảng quan trọng cho giáo dục nghệ thuật và ngành công nghiệp sáng tạo của Hải Phòng.

Động lực phát triển công nghiệp văn hóa Hải Phòng

Trong bối cảnh thành phố đang tập trung xây dựng công nghiệp văn hóa trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, bộ sưu tập An Biên được xem là nguồn lực có khả năng tạo sức lan tỏa mạnh mẽ.

Trưng bày bảo vật An Biên tại Bảo tàng Hải Phòng từ tháng 5/2024 thu hút lượng lớn công chúng, cho thấy sức hấp dẫn của di sản khi được đặt trong không gian chuyên nghiệp.

Theo các doanh nghiệp lữ hành, bộ sưu tập An Biên hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch di sản nội đô Hải Phòng. “Không nhiều thành phố có sưu tập tư nhân đạt tầm vóc như bộ sưu tập An Biên. Đây sẽ là sản phẩm bổ sung hoàn hảo cho du lịch văn hóa Hải Phòng", bà Lê Thu Hà, Giám đốc Công ty TNHH Lữ hành Quốc tế (Hà Nội) nhận xét.

Khi được kết nối với các điểm đến như: Bảo tàng Hải Phòng, đình Hàng Kênh, đền Nghè hay các di sản thế giới của Hải Phòng, giá trị lan tỏa của bộ sưu tập sẽ được nhân lên đáng kể.

Còn theo Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quốc Bình, bộ sưu tập An Biên có giá trị ở nhiều khía cạnh. Về mặt du lịch văn hóa, bộ sưu tập có thể trở thành điểm nhấn thu hút khách tham quan trong hệ thống bảo tàng, nhà trưng bày, các tour du lịch di sản. Đối với các ngành sáng tạo, từ hình tượng, họa tiết, chất liệu của bảo vật có thể phát triển sản phẩm mỹ thuật ứng dụng, đồ lưu niệm, thời trang, thiết kế đồ họa, sản phẩm số...

Trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo và nhân lực sáng tạo, bộ sưu tập là tư liệu quý cho giảng dạy nghệ thuật, lịch sử, bảo tồn, từ đó đào tạo thế hệ sáng tạo trẻ gắn bó với bản sắc địa phương. Với thương hiệu văn hóa Hải Phòng, bộ sưu tập góp phần định vị Hải Phòng không chỉ là thành phố cảng biển, thành phố công nghiệp, mà còn là trung tâm văn hóa sáng tạo, nâng cao vị thế trong mạng lưới đô thị văn hóa quốc gia và quốc tế.

Dù được đầu tư công phu, bộ sưu tập vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong bảo quản, vận hành không gian trưng bày và khai thác công nghiệp văn hóa.

Để bộ sưu tập An Biên phát huy đúng tầm, các chuyên gia đề xuất thành phố cần, xây dựng cơ chế khuyến khích hợp tác công - tư trong phát huy giá trị sưu tập tư nhân; hỗ trợ chuyên môn và kinh phí để bảo quản bảo vật quốc gia; liên kết sưu tập với hệ thống bảo tàng, trường đại học, doanh nghiệp sáng tạo và đẩy mạnh số hóa, quảng bá trên nền tảng số…

HUY TUẤN