Giảm khiếu kiện từ cách làm linh hoạt, sáng tạo
Sau hơn 5 tháng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương ở Hải Phòng chủ động đổi mới, linh hoạt trong giải quyết đơn thư của người dân.
Kết quả đã làm giảm số lượng đơn thư phát sinh, hạn chế khiếu kiện vượt cấp.
Không né trách nhiệm, hướng dẫn bằng "giấy trắng mực đen"
Trường hợp của ông Đinh Khắc Thế (phường Nam Triệu) là minh chứng điển hình cho thực tế nhiều đơn thư phát sinh không hẳn do chính sách hay quy định, mà bắt nguồn từ cách hướng dẫn thiếu cụ thể của cán bộ thực thi. Ông Thế nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất từ tháng 5/2025, nhưng đến giữa tháng 11/2025, ông Thế vẫn chưa nhận được giấy chứng nhận.
Tuổi cao, sức khỏe yếu, việc đi lại nhiều lần từ UBND huyện Thủy Nguyên cũ đến UBND phường Nam Triệu mà vẫn chưa thể làm được giấy chứng nhận suốt thời gian dài khiến ông bức xúc. Ông Thế làm đơn phản ánh việc chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tới UBND phường Nam Triệu, Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng và các cơ quan liên quan.
Đến ngày 24/11, ông Thế mới bổ sung đủ giấy tờ còn thiếu và ngày 3/12 đã được UBND phường Nam Triệu trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất lần đầu.
Đáng ghi nhận là, khi vụ việc được giải quyết, tại buổi trao giấy chứng nhận cho ông Thế, lãnh đạo UBND phường Nam Triệu không né tránh trách nhiệm. Phó chủ tịch UBND phường thẳng thắn chỉ rõ nguyên nhân xuất phát từ cán bộ trong khâu hướng dẫn hồ sơ, đồng thời chỉ đạo thay đổi cách làm, hướng dẫn bổ sung hồ sơ bằng văn bản, rõ ràng từng loại giấy tờ và từng bước thực hiện, thay vì chỉ nói miệng như trước.
Cách làm tưởng chừng đơn giản, nhưng lại tác động trực tiếp tới việc giảm thời gian đi lại, giảm tâm lý bức xúc và đặc biệt là tránh đơn thư phát sinh không đáng có.
Chuẩn hóa quy trình giải quyết đơn thư
Tại phường Đồ Sơn, số liệu cho thấy hiệu quả rõ nét của việc đổi mới cách làm. Từ ngày 1/7/2025 đến nay, phường tiếp nhận 47 đơn thư, trong đó 44 đơn thuộc thẩm quyền. Đáng chú ý là không có vụ việc tồn đọng, kéo dài, số đơn thư phát sinh giảm dần qua từng tháng. Tháng 7/2025, phường tiếp nhận 19 đơn; tháng 8 là 16 đơn; tháng 9, tháng 10 là 12 đơn. Nhiều trường hợp người dân chủ động xin rút đơn sau khi được giải thích, đối thoại thấu đáo.
Theo Chủ tịch UBND phường Đồ Sơn Nguyễn Quang Diện, mấu chốt là không chờ đơn thư mới giải quyết, mà chủ động tiếp cận người dân ngay từ cơ sở. Phường bố trí cán bộ tiếp công dân các ngày trong tuần, sẵn sàng làm việc ngoài giờ khi cần thiết, kể cả cuối tuần.
Đồng chí Chủ tịch UBND phường tiếp dân định kỳ hằng tuần để lắng nghe và tháo gỡ các vướng mắc ngay từ đầu.
Qua các nhóm Zalo tại tổ dân phố, chính quyền kịp thời nắm bắt tâm tư, bức xúc phát sinh, xử lý sớm những mâu thuẫn nhỏ, không để tích tụ thành điểm nóng, đơn thư khiếu kiện.
Phường Đồ Sơn còn đi theo hướng chuẩn hóa và thể chế hóa công tác xử lý đơn thư. Ngày 15/12, UBND phường ban hành Quy chế xử lý đơn khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị của người dân, tạo “hành lang pháp lý” thống nhất, quy định rõ thời gian, trách nhiệm của từng bộ phận, tránh tình trạng đùn đẩy, né tránh trong phối hợp xử lý.
Phường đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công theo cơ chế “một cửa”, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức, hạn chế tình trạng khiếu kiện sai sự thật hoặc lợi dụng quyền dân chủ.
Tại các phiên họp thường kỳ, UBND phường đều công khai kết quả giải quyết ý kiến nhân dân, kiểm điểm tiến độ thực hiện các cam kết đã đề ra. Cách làm này không chỉ tăng tính minh bạch, mà còn nâng cao trách nhiệm đối với đội ngũ cán bộ, công chức trong giải quyết các kiến nghị của người dân.
Nhân rộng cách làm hay
Thực tiễn cho thấy, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại ở cấp cơ sở còn nhiều khó khăn, nhất là các vụ việc liên quan đến đất đai, môi trường, đầu tư là những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tranh chấp. Một bộ phận cán bộ còn lúng túng trong áp dụng pháp luật; ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa đồng đều, dẫn đến khiếu kiện kéo dài, vượt cấp. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu tại phường Nam Triệu, phường Đồ Sơn cho thấy, khi chính quyền thực sự gần dân, lắng nghe, đối thoại và xử lý trách nhiệm đến cùng, đơn thư sẽ giảm và hạn chế khiếu kiện vượt cấp.
Để công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo thực sự hiệu quả, chính quyền cơ sở cần chuyển từ tư duy “xử lý vụ việc” sang chủ động phòng ngừa, giải quyết từ sớm, từ cơ sở. Đây là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, khi khối lượng công việc và trách nhiệm của cấp cơ sở ngày càng lớn.
Trước hết, cần siết chặt trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong tiếp nhận và xử lý đơn thư. Mỗi vụ việc phải được theo dõi xuyên suốt, xác định rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn giải quyết; lấy kết quả giải quyết đơn thư và mức độ hài lòng của người dân làm thước đo đánh giá chất lượng phục vụ.
Kiên quyết chấm dứt tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, nguyên nhân khiến nhiều vụ việc kéo dài, phát sinh khiếu kiện vượt cấp. Nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, không được làm hình thức.
Một giải pháp quan trọng khác là chuẩn hóa quy trình và tăng cường minh bạch trong giải quyết đơn thư. Việc công khai tiến độ, kết quả giải quyết; ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, quản lý hồ sơ sẽ giúp người dân dễ tiếp cận thông tin, giảm bức xúc, đồng thời giúp chính quyền phát hiện sớm các vấn đề nảy sinh tại cơ sở.
Cùng với đó, cần nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân, nhất là ở các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, môi trường, bồi thường giải phóng mặt bằng. Ngoài kiến thức pháp luật, cán bộ phải được trang bị kỹ năng đối thoại, kỹ năng xử lý tình huống, giải thích chính sách, để giải quyết thấu đáo ngay từ đầu, không để vụ việc kéo dài. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giúp người dân hiểu đúng quyền và nghĩa vụ của mình; xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để gây rối, làm phức tạp tình hình.