Diễn biến tại Venezuela ảnh hưởng thế nào tới giá dầu mỏ thế giới?

Trữ lượng lớn, sản lượng khiêm tốn

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô, chiếm gần 1/5 trữ lượng dầu mỏ toàn cầu và cao hơn cả Iraq. Tuy nhiên, trái ngược với tiềm năng rất lớn này, sản lượng khai thác thực tế của Venezuela chỉ đạt khoảng 1 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước năm 2013. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tình trạng cơ sở hạ tầng dầu khí xuống cấp nghiêm trọng, thiếu hụt đầu tư kéo dài và các lệnh trừng phạt quốc tế.

Trong bối cảnh thị trường dầu tương lai không hoạt động vào cuối tuần, tác động ngắn hạn từ những biến động chính trị tại Venezuela tới giá dầu được đánh giá là khó xác định và sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến trong vài ngày tiếp theo.

Theo giới quan sát, nếu chính quyền mới tại Caracas theo đuổi chính sách cởi mở hơn với thị trường, ngành dầu mỏ Venezuela có thể từng bước phục hồi, qua đó góp phần ổn định nguồn cung dầu toàn cầu. Ngược lại, nếu bất ổn hoặc xung đột kéo dài, thị trường dầu có thể đối mặt với áp lực tăng giá.

Ông Phil Flynn, nhà phân tích cấp cao tại Price Futures Group, nhận định rằng đây có thể là một sự kiện mang tính lịch sử đối với Venezuela, nhưng ảnh hưởng tức thời đến thị trường dầu chủ yếu mang tính tâm lý.

Theo ông, sản lượng dầu hiện tại của Venezuela vẫn quá nhỏ so với nhu cầu toàn cầu để tạo ra cú sốc nguồn cung đáng kể. Ông Flynn nhấn mạnh diễn biến trong vòng 24 đến 48 giờ tới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình phản ứng của thị trường.

Mặc dù sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, Venezuela hiện chỉ đóng góp chưa tới 1% sản lượng dầu toàn cầu. Cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, các biện pháp trừng phạt quốc tế và tình trạng xuống cấp của hệ thống hạ tầng đã làm suy yếu nghiêm trọng năng lực khai thác. Điều này khiến vai trò của Venezuela trên thị trường dầu quốc tế suy giảm đáng kể so với tiềm năng vốn có.

Trong bối cảnh thị trường dầu toàn cầu hiện nay, ngay cả khi nguồn cung từ Venezuela bị gián đoạn, tác động đến giá dầu và các sản phẩm năng lượng như xăng dầu được đánh giá là không quá lớn. Giá dầu hiện vẫn chịu sự chi phối bởi tình trạng dư cung tương đối, khi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) tăng sản lượng trong khi nhu cầu toàn cầu có dấu hiệu chững lại do áp lực lạm phát và khả năng chi tiêu suy giảm sau đại dịch.

Theo ông Flynn, về mặt tâm lý, diễn biến tại Venezuela có thể tạo ra những dao động ngắn hạn trên thị trường, song nguồn dầu bị thiếu hụt hoàn toàn có thể được bù đắp bởi các nhà sản xuất khác trên thế giới.

Dầu thô nặng Venezuela và vai trò đặc biệt trên thị trường

Một điểm đáng chú ý khác là phần lớn dầu mỏ của Venezuela thuộc nhóm dầu thô nặng, có hàm lượng lưu huỳnh cao và đòi hỏi công nghệ khai thác, tinh chế phức tạp. Đây là loại dầu rất quan trọng trong sản xuất diesel, nhựa đường và nhiên liệu cho các thiết bị hạng nặng. Trên thị trường toàn cầu, dầu thô nặng đang trở nên khan hiếm, phần lớn do các hạn chế thương mại kéo dài đối với dầu Venezuela.

Nhiều nhà máy lọc dầu lớn trên thế giới được thiết kế để xử lý dầu thô nặng và vận hành hiệu quả hơn với nguồn dầu từ Venezuela. Tuy nhiên, các công ty dầu khí quốc tế có đủ năng lực kỹ thuật để khai thác loại dầu này hiện vẫn bị hạn chế hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ. Theo giới chuyên gia, nếu ngành dầu mỏ Venezuela được khai thác trở lại một cách bình thường, điều này có thể mang lại lợi ích đáng kể cho thị trường dầu toàn cầu.

Xuất khẩu dầu rơi vào trạng thái tê liệt

Sau khi Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ trong chiến dịch quân sự của Mỹ, hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela gần như rơi vào tình trạng tê liệt hoàn toàn. Các nguồn tin cho biết giới chức quản lý cảng không nhận được bất kỳ chỉ thị nào cho phép tàu chở dầu rời cảng. Dữ liệu theo dõi hàng hải cũng cho thấy không có lệnh xuất bến nào được ban hành kể từ khi Mỹ siết chặt kiểm soát tàu thuyền ra vào vùng biển Venezuela.

Tình trạng đình trệ diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu dầu của Venezuela vốn đã sụt giảm mạnh sau khi Mỹ tăng cường phong tỏa hàng hải. Một số tàu vừa hoàn tất việc bốc xếp dầu thô và nhiên liệu để vận chuyển tới Mỹ và châu Á đã không thể khởi hành, trong khi nhiều tàu khác buộc phải rời cảng trong tình trạng rỗng hàng. Đáng chú ý, cảng Jose – một trung tâm dầu khí lớn của Venezuela – không ghi nhận bất kỳ hoạt động xuất hàng nào.

Ngay cả các chuyến vận chuyển liên quan đến Tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA và đối tác Chevron cũng bị đình trệ, cho thấy phạm vi tác động rộng của các biện pháp kiểm soát hiện nay. Giới trong ngành cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, Venezuela có thể buộc phải cắt giảm mạnh sản lượng khi các kho chứa trên bờ và kho nổi đạt ngưỡng tối đa, kéo theo thiệt hại kinh tế nghiêm trọng.

Giá dầu thế giới được dự báo ít biến động

Trước những diễn biến trên, nhiều chuyên gia dầu mỏ quốc tế cho rằng giá dầu thế giới chỉ chịu tác động hạn chế. Theo bà Vandana Hari, Giám đốc điều hành Vanda Insights, ảnh hưởng tức thời từ Venezuela chủ yếu thể hiện qua việc gia tăng phí bảo hiểm rủi ro, thay vì tạo ra cú sốc giá rõ rệt. Các chuyên gia khác cũng chung quan điểm rằng mức đóng góp hiện tại của Venezuela vào nguồn cung toàn cầu là khá nhỏ.

Ông Vijay Valecha, Giám đốc phụ trách đầu tư tại Century Financial, nhận định mức gián đoạn từ 700.000 đến 1 triệu thùng/ngày là không đáng kể trong tổng nguồn cung toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rủi ro leo thang khủng hoảng địa chính trị có thể làm gia tăng mức phí rủi ro, tương tự những gì từng xảy ra tại Trung Đông.

Trong khi đó, ông Robin Mills, Giám đốc Qamar Energy, cho rằng việc mất đi một phần xuất khẩu của Venezuela sẽ không tạo ra khác biệt lớn trong ngắn hạn. Tuy vậy, ông cũng nhấn mạnh Venezuela vẫn có dư địa tăng trưởng xuất khẩu đáng kể trong dài hạn nếu nước này thoát khỏi các lệnh trừng phạt và mở cửa cho đầu tư nước ngoài.

THU THẢO (tổng hợp)