Thế giới có 'vua xe điện’ mới
Sau hơn một thập kỷ Tesla thống trị, cuộc đua xe điện toàn cầu đã chứng kiến cú đổi ngôi khi 'người khổng lồ' xe điện Trung Quốc vượt lên trở thành hãng bán nhiều EV nhất thế giới năm 2025.
Năm 2011, CEO Tesla Elon Musk từng công khai đánh giá thấp BYD, cho rằng hãng xe điện Trung Quốc này không phải là đối thủ đáng lo ngại. Tuy nhiên, sau 14 năm, cục diện thị trường đã thay đổi hoàn toàn khi BYD chính thức vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện bán chạy nhất thế giới.
Theo số liệu năm 2025 vừa được hai công ty công bố, BYD đã bán ra 2,26 triệu xe điện, tăng gần 28% so với năm trước. Trong khi đó, Tesla ghi nhận năm thứ hai liên tiếp doanh số đi xuống, với lượng xe giao cho khách hàng giảm 8,6%, còn khoảng 1,6 triệu chiếc – mức giảm theo năm lớn nhất trong lịch sử hãng.
Đáng chú ý, BYD đạt được vị trí dẫn đầu dù chưa bán xe điện tại Mỹ, trong khi Trung Quốc lại là thị trường lớn thứ hai của Tesla. Điều này cho thấy sự dịch chuyển đáng kể về cán cân cạnh tranh trên thị trường xe điện toàn cầu.
Tesla hụt hơi tại các thị trường trọng điểm
Trong quý IV, Tesla chỉ bán được khoảng 418.000 xe, giảm 15,6% so với cùng kỳ năm trước, đồng thời sụt mạnh so với kỷ lục đạt được trong quý III. Trước đó, người tiêu dùng Mỹ đã ồ ạt mua xe điện nhằm tận dụng ưu đãi thuế 7.500 USD trước thời điểm chính sách này hết hiệu lực vào đầu tháng 10, khiến nhu cầu các quý sau bị “kéo” về sớm.
Khác với nhiều hãng xe khác, Tesla không công bố doanh số theo từng thị trường, song các báo cáo tài chính cho thấy Mỹ đóng góp gần một nửa doanh thu của hãng. Cùng với Tesla, nhiều nhà sản xuất ô tô khác cũng được dự báo sẽ ghi nhận doanh số xe điện kém khả quan tại thị trường Mỹ trong quý cuối năm 2025.
Từng có giai đoạn Tesla tăng trưởng gần 50% mỗi năm, nhưng năm 2024 đánh dấu lần đầu tiên doanh số của hãng suy giảm. Sang nửa đầu năm 2025, đà giảm trở nên rõ rệt hơn khi Tesla phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các hãng xe điện Trung Quốc, đặc biệt là BYD, cũng như từ các nhà sản xuất ô tô truyền thống.
Ngoài yếu tố cạnh tranh, Tesla còn chịu phản ứng tiêu cực từ người tiêu dùng tại Mỹ và châu Âu liên quan đến các hoạt động chính trị của Elon Musk. Khi ông Musk đảm nhiệm vai trò đứng đầu Bộ Hiệu quả Chính phủ trong chính quyền Tổng thống Donald Trump, nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra trước các showroom Tesla, kèm theo các báo cáo về hành vi phá hoại xe và cơ sở của hãng.
Để bù đắp tác động từ việc mất ưu đãi thuế, Tesla tung ra các phiên bản Model 3 và Model Y giá thấp hơn, rẻ hơn khoảng 5.000 USD so với bản cao cấp. Tuy nhiên, các phiên bản này có quãng đường di chuyển ngắn hơn mỗi lần sạc và bị lược bỏ một số tính năng, khiến sức hút đối với người tiêu dùng bị hạn chế.
BYD còn đối mặt nhiều thách thức
BYD vươn lên vị trí số một trong bối cảnh phải chịu áp lực cạnh tranh gay gắt ngay tại thị trường nội địa Trung Quốc. Cuộc chiến giá kéo dài đã buộc hãng xe có trụ sở tại Thâm Quyến phải đẩy mạnh chiến lược mở rộng ra thị trường quốc tế, dù cách tiếp cận giá thấp khiến BYD đối mặt với các cuộc điều tra và biện pháp thuế quan mới ở một số quốc gia.
Tốc độ tăng trưởng tổng doanh số của BYD, bao gồm cả xe điện và xe hybrid, đã chậm lại mức thấp nhất trong vòng 5 năm, với hơn 4,6 triệu xe bán ra trong năm qua. Điều này phản ánh những khó khăn tại Trung Quốc – thị trường ô tô lớn nhất thế giới, nơi BYD vẫn tiêu thụ phần lớn sản phẩm. Hãng cũng ghi nhận lợi nhuận giảm trong quý II và quý III năm 2025.
Dù thị trường ô tô Trung Quốc đã bớt “chật chội” so với trước, mức độ cạnh tranh vẫn rất khốc liệt với khoảng 150 thương hiệu xe và hơn 50 hãng xe điện đang hoạt động. Các đối thủ như Geely, Leapmotor hay Xiaomi – hãng mới tham gia thị trường xe điện từ năm 2024 – đang dần thu hẹp khoảng cách với BYD.
Theo số liệu của Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, thị phần BYD giảm từ mức đỉnh 35% năm 2023 xuống còn 29% trong 11 tháng đầu năm 2025. Trong cùng giai đoạn, doanh số BYD giảm hơn 5%, trong khi Geely tăng gần 90%.
Tại một cuộc gặp nhà đầu tư cuối năm, nhà sáng lập kiêm CEO BYD Wang Chuanfu thừa nhận đà tăng trưởng chững lại do lợi thế công nghệ bị thu hẹp và sản phẩm thiếu khác biệt, song khẳng định công ty sẽ sớm giới thiệu các công nghệ mới nhằm cải thiện năng lực cạnh tranh.
Trong khi đó, cổ phiếu Tesla vẫn tăng 18,6% trong năm 2025, khi nhà đầu tư đặt kỳ vọng vào các kế hoạch dài hạn của Elon Musk, bao gồm đội xe robotaxi và dự án robot hình người. Tuy nhiên, trên thực tế, dịch vụ robotaxi của Tesla vẫn triển khai chậm hơn nhiều so với cam kết, hiện mới chỉ hoạt động tại Austin và San Francisco.