Xuất khẩu thủy sản xác lập kỷ lục mới với kim ngạch vượt 11 tỷ USD
Trong năm 2025, ngành thủy sản ghi dấu mốc lịch sử khi chính thức vượt ngưỡng 11 tỷ USD. Đóng góp lớn nhất vào sự tăng trưởng ấn tượng này là mặt hàng tôm với giá trị xuất khẩu đạt 4,65 tỷ USD, tăng trưởng gần 20% so với năm 2024.
Năm 2025, dù đối mặt với thách thức từ thuế đối ứng đến nguy cơ áp thuế chống bán phá giá tôm cao bất thường cùng hàng rào kỹ thuật khắt khe, xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam vẫn về đích ngoạn mục, thiết lập kỷ lục mới với kim ngạch đạt hơn 11,34 tỷ USD. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 có rất nhiều thách thức cả về thuế quan cho đến hàng rào kỹ thuật. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh khó khăn đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những cú vượt sóng thành công ngoài dự kiến.
Trong số đó, xuất khẩu tôm tháng 12 đạt gần 336 triệu USD, tăng 3,1% so với tháng 11; xuất khẩu cá tra tháng 12 chững lại, đạt hơn 182 triệu USD. Đáng chú ý, xuất khẩu các nhuyễn thể khác ghi nhận mức tăng kỷ lục tới 296% trong tháng 12 dù giá trị tuyệt đối còn khiêm tốn, khoảng 2 triệu USD. Trong khi đó, xuất khẩu cá ngừ ghi nhận mức sụt giảm sâu trong tháng cuối năm, giảm tới 33,3%, thu về 57 triệu USD; xuất khẩu các loại cá khác cũng giảm 8% trong tháng 12, mang về 156,5 triệu USD.
Tính chung cả năm 2025, xuất khẩu tôm vẫn đóng vai trò “trụ cột” cho tăng trưởng của thủy sản cả nước với giá trị đạt 4,65 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước; đóng góp gần 41% tổng kim ngạch xuất khẩu. Xuất khẩu cá tra duy trì ở mức ổn định, cả năm thu về 2,19 tỷ USD, tăng 8,1% so với năm 2024.
Xuất khẩu các loại cá khác có sự đảo chiều khi đầu năm tăng trưởng tốt nhưng cuối năm giảm; dù vậy cả năm vẫn đóng góp 2,16 tỷ USD vào tổng kim ngạch. Cá ngừ là mặt hàng gặp khó khăn nhất trong năm 2025 khi càng về cuối năm mức sụt giảm càng sâu. Luỹ kế cả năm, xuất khẩu cá ngừ thu về 913 triệu USD. Xuất khẩu nhuyễn thể khác dù giá trị nhỏ, khoảng 15 triệu USD nhưng đang duy trì đà tăng trưởng khá bền vững ở mức gần 20%.
Bà Lê Hằng, Phó tổng thư ký VASEP phân tích, động lực tạo sức bật đến từ sự bất ổn trên thị trường toàn cầu làm gia tăng nhu cầu dự trữ, khiến giá thực phẩm có nguy cơ tăng mạnh. Điều này thúc đẩy cả người tiêu dùng và doanh nghiệp tại nhiều quốc gia đẩy mạnh mua tích trữ, qua đó làm tăng nhu cầu nhập khẩu.
Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục là đòn bẩy quan trọng giúp xuất khẩu thủy sản bứt phá tại các thị trường tiềm năng trong khối CPTPP, EU và RCEP, bù đắp cho khó khăn tại một số thị trường lớn.
Mặt khác, cộng đồng doanh nghiệp đã phát huy tốt sự chủ động và linh hoạt trước các biến động. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện rủi ro liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá hay quy định MMPA của Hoa Kỳ, từ đó có chiến lược gia tăng xuất khẩu, điều chỉnh thị trường và kế hoạch giao hàng để giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực.
Theo bà Lê Hằng, trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ phát sinh nhiều bất ổn, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét về cơ cấu thị trường. Khối CPTPP tiếp tục là động lực xuất khẩu lớn nhờ lợi thế thuế quan và sự ổn định của các thị trường Nhật Bản, Canada và Australia. Lũy kế cả năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang CPTPP đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2024.
Về thị trường đơn lẻ, Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) là thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm chủ lực với kim ngạch cả năm đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đặc biệt, nhu cầu đối với sản phẩm tươi, sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này.
Đối với EU, kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5%. Nhu cầu tại thị trường này đang dần cải thiện, trong đó mặt hàng nuôi trồng có lợi thế hơn.
Với nhiều rào cản từ thuế và quy định Đạo luật Bảo vệ động vật biển có vú (MMPA) đã khiến xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm tới 45% trong tháng 12. Tuy nhiên, tính chung năm 2025, xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn tăng nhẹ 3% so với năm 2024.
Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP nhấn mạnh, kết quả xuất khẩu thủy sản lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh và khát vọng vươn lên của toàn ngành.
Tuy nhiên, năm 2026 vẫn là giai đoạn bất ổn. Về tính chu kỳ, sau giai đoạn sụt giảm sâu, thị trường bước vào giai đoạn thiếu hụt nguồn cung, kéo theo giá và nhu cầu tăng trở lại. Việc chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm là chiến lược dài hạn, cần thêm thời gian để thích ứng.
Các chuyên gia dự báo, chính sách thuế quan và rào cản kỹ thuật của Hoa Kỳ có thể tiếp tục khiến nhà xuất khẩu thận trọng. Xu hướng này đồng thời tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn tại các thị trường khác như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông.