Kỳ vọng từ những thiết chế văn hóa mới của thành phố Cảng

Những không gian văn hóa mới

Tháng 12/2025, khán giả đến xem chương trình nghệ thuật “Đỗ Nhuận - Âm thanh và cuộc đời” đông kín Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố Hải Phòng. Chương trình không chỉ là hoạt động tri ân một nhạc sĩ lớn của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam mà còn là “phép thử” thuyết phục cho một thiết chế văn hóa mới, hiện đại của Hải Phòng.

Với không gian khán phòng 1.500 chỗ ngồi, hệ thống âm thanh, ánh sáng đồng bộ, hiện đại, Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố tạo được ấn tượng tốt với giới chuyên môn, nghệ sĩ và đông đảo công chúng yêu nghệ thuật.

Nhìn từ trên cao, công trình mang dáng dấp hình giọt nước rơi xuống mặt hồ, tạo thành những vòng sóng đồng tâm - biểu tượng giàu ý nghĩa về sự hội tụ và lan tỏa. Tọa lạc tại khu đô thị mới Bắc sông Cấm (phường Thủy Nguyên), trung tâm được đầu tư hơn 2.300 tỷ đồng, xây dựng trên diện tích 12,39 ha, gồm 3 tầng nổi và 1 tầng hầm. Hệ thống hội trường lớn, hội trường đa năng, phòng họp cùng không gian cảnh quan xanh, hồ nước trung tâm được thiết kế hài hòa.

Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố vừa đáp ứng yêu cầu tổ chức sự kiện quy mô lớn, vừa tạo môi trường sinh hoạt văn hóa thân thiện, hiện đại. Sự xuất hiện của trung tâm không chỉ bổ sung dấu ấn công trình kiến trúc mới cho đô thị Hải Phòng, mà còn thể hiện rõ tầm nhìn dài hạn của thành phố trong phát triển văn hóa, coi văn hóa là trụ cột song hành cùng kinh tế - xã hội.

Nhiều du khách bày tỏ bất ngờ trước sự thay đổi nhanh chóng và mạnh mẽ của thành phố Cảng, nhất là sự đầu tư bài bản cho các không gian văn hóa. Bà Nguyễn Thị Thanh Xuân, du khách đến từ phường Hoàng Mai (Hà Nội), chia sẻ: “Tôi thực sự ngỡ ngàng. Không chỉ là công trình đẹp, hiện đại, mà cách tổ chức chương trình, không gian thưởng thức nghệ thuật ở đây rất chuyên nghiệp. Hải Phòng hôm nay khác nhiều so với những gì tôi hình dung trước đây, rất năng động và giàu bản sắc”.

Cùng với Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố, ngay những ngày đầu năm mới 2026, thành phố Cảng cũng đưa vào hoạt động rạp Thống Nhất (đại lộ Hồ Chí Minh, phường Lê Thanh Nghị). Được xây dựng trên nền rạp cũ từ năm 1960, từng là ký ức văn hóa của nhiều thế hệ người dân Hải Dương trước đây, rạp mới gồm 4 tầng, 3 phòng chiếu với tổng sức chứa hơn 350 chỗ ngồi.

Rạp Thống Nhất được trang bị hệ thống kỹ thuật hiện đại, đáp ứng nhu cầu thưởng thức điện ảnh ngày càng cao, nhất là giới trẻ. Sự trở lại của Rạp Thống Nhất, cùng với hệ thống rạp chiếu phim Công Nhân, Lê Văn Tám… duy trì hiệu quả hoạt động phục vụ nhân dân và nhiệm vụ chiếu phim tuyên truyền trên địa bàn thành phố.

Phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa

Hải Phòng là địa phương có hệ thống thiết chế văn hóa tương đối hoàn chỉnh, đa dạng loại hình, được hình thành và bồi đắp qua nhiều giai đoạn lịch sử. Nhà hát thành phố - biểu tượng văn hóa hàng trăm năm tuổi, đang được khai thác hiệu quả thông qua chương trình “Sáng đèn Nhà hát thành phố”, trở thành không gian biểu diễn định kỳ, thu hút đông đảo công chúng.

Nhà hát Tháng Tám đảm nhiệm các chương trình biểu diễn chuyên nghiệp, sự kiện chính trị - văn hóa lớn; các Nhà hát Sông Cấm, Long Châu, Tân Việt… là nơi tập luyện, dàn dựng của các đơn vị nghệ thuật.

Thành phố chủ động khôi phục và phát huy những không gian nghệ thuật công cộng như đình Hàng Kênh, Nhà Kèn, vườn hoa, công viên, đưa nghệ thuật ra khỏi không gian khép kín, đến gần hơn với đời sống đô thị.

Toàn thành phố hiện có mạng lưới thiết chế văn hóa - thể thao từ thành phố đến cơ sở được phủ rộng, với hơn 90% số xã, phường có trung tâm văn hóa - thể thao; phần lớn thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng. Các thiết chế này giữ vai trò quan trọng trong tổ chức sinh hoạt văn hóa, văn nghệ quần chúng, tuyên truyền chủ trương, chính sách và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển từ “đủ về số lượng” sang “mạnh về chất lượng và hiệu quả cao”. Sự ra đời của Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn thành phố không hoạt động tách rời, mà cần trở thành “đầu mối” dẫn dắt, kết nối với Nhà hát thành phố, các nhà hát chuyên ngành, không gian công cộng, tạo thành chuỗi hoạt động văn hóa liên tục, có chiều sâu.

Về định hướng này, Phó chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng nhấn mạnh: Đầu tư cho thiết chế văn hóa là đầu tư cho phát triển con người và phát triển bền vững. Các công trình văn hóa mới phải được khai thác hiệu quả, linh hoạt, trở thành không gian mở phục vụ nhân dân, đồng thời là địa chỉ tổ chức sự kiện văn hóa - nghệ thuật lớn, mang tầm khu vực và quốc gia.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam cho rằng, Trung tâm Hội nghị - Biểu diễn Hải Phòng không nên chỉ được nhìn nhận như nhà hát đơn thuần, mà cần được định hướng là trung tâm sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật thường xuyên. Đây cần là nơi hội tụ các loại hình nghệ thuật trong nước và quốc tế, đủ điều kiện tổ chức festival, liên hoan quy mô lớn.

Điều quan trọng là phải có cơ chế mở, sức hấp dẫn và tạo điều kiện để các đoàn nghệ thuật, đơn vị tổ chức sự kiện trong và ngoài nước coi Hải Phòng là điểm đến thường xuyên. Thực tế này đòi hỏi thành phố không chỉ đầu tư về cơ sở vật chất, mà còn cần đầu tư cho con người và mô hình quản lý: đội ngũ vận hành chuyên nghiệp, cơ chế phối hợp linh hoạt giữa cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị nghệ thuật, tăng cường xã hội hóa, từng bước hình thành thị trường biểu diễn lành mạnh.

Kỳ vọng đặt ra là từ nền tảng thiết chế văn hóa sẵn có, Hải Phòng sẽ từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa năng động, nơi các công trình lịch sử và thiết chế hiện đại bổ trợ cho nhau; nghệ thuật chuyên nghiệp gắn kết với phong trào quần chúng; văn hóa hiện diện thường xuyên trong đời sống đô thị. Khi đó, những thiết chế văn hóa mới sẽ không chỉ là công trình kiến trúc, mà thực sự trở thành động lực tinh thần, đồng hành cùng thành phố Cảng trên con đường phát triển mới.

HẢI HẬU