25 năm vun bồi đời sống văn hoá cơ sở ở thành phố Cảng

Kết quả phong trào không chỉ được đo bằng tỷ lệ "Gia đình văn hoá", "Thôn, tổ dân phố văn hoá", mà còn hiện lên sống động qua phong trào văn hoá - văn nghệ ở cơ sở

Từ nhà văn hoá thôn, tổ dân phố đến sân đình, nhiều địa phương đã duy trì đều các câu lạc bộ văn nghệ, đội tuyên truyền lưu động, tổ chức giao lưu, hội diễn, liên hoan quần chúng gắn với ngày lễ, kỷ niệm và nhiệm vụ chính trị ở cơ sở. Các hoạt động này không chỉ để vui, mà còn là cách chuyển tải chủ trương, nếp sống mới bằng hình thức gần gũi, dễ thấm.

Nền tảng để văn nghệ quần chúng có “đất” phát triển là hệ thống thiết chế văn hoá - thể thao cơ sở. Tổng kết 25 năm cho thấy thành phố quan tâm đầu tư đồng bộ với trên 90% số xã, phường, đặc khu có trung tâm văn hoá - thể thao; trên 80% số thôn, tổ dân phố có nhà văn hoá, khu sinh hoạt cộng đồng.

Không gian sinh hoạt được mở rộng, hoạt động văn nghệ vì thế cũng có điều kiện “lên sàn” thường xuyên hơn: tập luyện theo lịch, biểu diễn theo chủ đề, thi đua theo phong trào.

Đồng chí Nguyễn Minh Hùng, Phó chủ tịch UBND thành phố, Trưởng Ban chỉ đạo phong trào cho biết điều quan trọng nhất là phong trào tạo được chuyển biến nếp sống văn minh, củng cố đoàn kết cộng đồng ngay từ cơ sở. Văn nghệ quần chúng là một phương thức hiệu quả để gắn kết, lan toả và bồi đắp đời sống tinh thần.

Tại cơ sở, những người “giữ lửa” thường không nói bằng khái niệm. Họ kể bằng lịch tập, bằng việc kéo nhau đi biểu diễn, bằng chuyện vận động hội viên trẻ tham gia câu lạc bộ.

Bà Trần Thị Tuyết, tổ dân phố Nông Trung, phường Đồ Sơn chia sẻ: "Nếu không có phong trào, khó mà duy trì đội hình đều như thế. Có nhà văn hoá, có sân chơi, có hội diễn, bà con hào hứng tập luyện. Mình hát múa nhưng mục đích cuối cùng vẫn là gắn kết xóm giềng, cùng nhau giữ nếp sống văn minh.”

Hải Phòng hiện có 46 câu lạc bộ nghệ thuật quần chúng thuộc sự quản lý của Trung tâm Văn hoá, Điện ảnh và Triển lãm thành phố. Các câu lạc bộ thu hút hàng nghìn hội viên tham gia sinh hoạt, trong đó có nhiều hội viên là những nghệ nhân ưu tú, nghệ sĩ hay chỉ là những người dân đam mê nghệ thuật. Ngoài ra, còn rất nhiều câu lạc bộ sở thích nghệ thuật... Đây là nền tảng cơ bản giúp đời sống văn hoá - nghệ thuật ở cơ sở càng thêm sôi động.

Không thể bỏ qua tác động kép của văn nghệ quần chúng đối với môi trường văn hoá: vừa nâng cao đời sống tinh thần, vừa hỗ trợ thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội, xây dựng hương ước, quy ước. Khi sân khấu thuộc về cộng đồng, cộng đồng cũng tự điều chỉnh để đẹp hơn trong cách sống.

Từ phong trào đến nền tảng bền vững

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phong trào không chỉ dừng ở chiều rộng, mà phải nâng chất, tăng tính bền vững và phù hợp với quản trị hiện đại. Tổng kết nêu rõ bối cảnh mới của Hải Phòng và yêu cầu nâng tầm rõ rệt: "Phong trào cần trở thành nhiệm vụ chính trị - xã hội quan trọng, góp phần xây dựng con người và môi trường xã hội từ cơ sở".

Điểm mới đáng chú ý là thành phố định hướng mở rộng nội hàm phong trào sang xây dựng môi trường văn hoá trên nhiều lĩnh vực (cộng đồng, công vụ, học đường, doanh nghiệp, không gian mạng) và khuyến khích lan toả giá trị tích cực. Chủ trương này tương thích với định hướng chung của ngành văn hoá về triển khai phong trào có trọng tâm, trọng điểm và gắn với các cuộc vận động khác.

Với riêng mảng văn hoá - văn nghệ cơ sở, nâng tầm không chỉ là tổ chức thêm hội diễn. Đó là chuyển từ hoạt động theo đợt sang sinh hoạt văn hoá thường xuyên: câu lạc bộ hoạt động định kỳ, chương trình biểu diễn cộng đồng theo lịch, không gian dành cho thanh thiếu niên, cơ chế hỗ trợ tập luyện - đạo cụ - trang phục và đặc biệt là gắn văn nghệ quần chúng với giáo dục nếp sống, kỷ cương, trách nhiệm công dân.

Các kế hoạch triển khai phong trào do thành phố ban hành, trong đó nhấn mạnh việc tạo môi trường và điều kiện thuận lợi phát triển văn nghệ quần chúng; hướng dẫn, khuyến khích nhân dân tham gia sáng tạo, bảo tồn, truyền dạy và phát huy giá trị văn hoá - văn nghệ.

Đây là đường hướng để câu chuyện văn nghệ cơ sở bước ra khỏi phạm vi phong trào, trở thành năng lực văn hoá nội sinh của đô thị. Cùng với đó là cơ chế công nhận, khen thưởng để khuyến khích phong trào thực chất.

Theo ông Nguyễn Văn Trường, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã An Thành, nếu chỉ làm phong trào theo đợt, văn nghệ dễ bùng lên rồi lắng xuống. Muốn bền phải coi câu lạc bộ là tế bào của đời sống văn hoá, có lịch hoạt động, có người dẫn dắt, có lớp kế cận và có cơ chế hỗ trợ tối thiểu.

Chính phong trào văn nghệ quần chúng cũng đang được đặt vào tầm nhìn lớn hơn của thành phố về công nghiệp văn hoá và định hướng "Thành phố âm nhạc”. Khi đó, sân khấu ở cơ sở không đứng ngoài cuộc, mà chính là nền móng để hình thành thói quen thưởng thức, tham gia và sáng tạo nghệ thuật trong cộng đồng.

25 năm qua, lớp lớp thế hệ lãnh đạo, cán bộ văn hóa và người dân Hải Phòng tạo nền tảng đáng kể, từ tỷ lệ gia đình văn hoá ổn định cao, mạng lưới thiết chế cơ sở ngày càng hoàn thiện, đến nếp sinh hoạt văn nghệ quần chúng bền bỉ ở nhiều thôn, tổ dân phố.

Nâng tầm phong trào trong giai đoạn mới giúp làm sâu hơn, chắc hơn, để mỗi nhà văn hoá thôn, mỗi sân khấu quần chúng thực sự trở thành điểm tựa tinh thần của cộng đồng, góp phần xây dựng Hải Phòng văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.

LINH HUY