Kinh tế bứt phá sau 40 năm đổi mới, vững bước tiến vào giai đoạn mới

Nền kinh tế mở cửa tạo bước chuyển mang tính cấu trúc

Theo GS.TS Vũ Văn Hiền, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XII, từ xuất phát điểm là một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh trên thế giới. GDP bình quân đầu người tăng từ khoảng 100 USD năm 1986 lên gần 5.000 USD vào năm 2025, đưa Việt Nam gia nhập nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.

Cùng với đó, cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng hiện đại. Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ hơn 40% xuống dưới 15% GDP, trong khi công nghiệp và dịch vụ ngày càng đóng vai trò chủ đạo.

Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành Công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội (HANSIBA) cho biết: “Tôi hài lòng về những bước đột phá chiến lược về mặt thể chế trong việc thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng”.

Ông Hoàng đánh giá đây là một nhiệm kỳ đầy biến động và thách thức bởi chúng ta đã mất nửa nhiệm kỳ để ứng phó với đại dịch COVID-19, cùng với đó là những biến động kinh tế chính trị thế giới, xung đột vũ trang và những rào cản thuế quan nảy sinh bất thường, khó kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn đạt được con số tăng trưởng ấn tượng. Đây là kết quả đặc biệt tốt, tạo tiền đề và nền tảng vững chắc để kinh tế Việt Nam tiến bước trong giai đoạn mới. “Đối với Quốc hội, chúng tôi đánh giá đây là một nhiệm kỳ đặc biệt quan trọng khi đã "đi trước một bước" về mặt thể chế, giải quyết được những "nút thắt" nhằm thúc đẩy, dẫn hướng và cụ thể hóa Nghị quyết của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị.

Điều này giúp Chính phủ, doanh nghiệp và người dân có được thành quả trong nhiệm kỳ qua, đồng thời tạo nền tảng tiến vào "Kỷ nguyên mới", kỷ nguyên phát triển kinh tế với mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Bộ Chính trị và Tổng Bí thư Tô Lâm đã đề ra”, ông Nguyễn Hoàng cho hay.

Từ một nền kinh tế khép kín, Việt Nam đã trở thành quốc gia có độ mở lớn. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt khoảng 900 tỷ USD, tăng gấp nhiều lần so với đầu thập niên 1990. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm điện tử, dệt may, giày dép, nông sản và thủy sản. Việt Nam hiện là thành viên của nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và RCEP.

Song song với đó, Việt Nam nổi lên là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tổng vốn FDI đăng ký đến năm 2023 đạt hơn 450 tỷ USD, tập trung vào các trung tâm công nghiệp như Bắc Ninh, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh. Khu vực FDI đóng góp quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Hệ thống hạ tầng kinh tế xã hội được cải thiện rõ rệt. Mạng lưới đường cao tốc, cảng biển, sân bay, viễn thông phát triển mạnh. Tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 19% (năm 1986) lên 45% (năm 2025). Các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa hiện đại. Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,3%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao trên thế giới. Quy mô GDP năm 2025 đạt khoảng 510 tỷ USD, xếp thứ 32 trên thế giới.

Thành tựu toàn diện, nâng cao chất lượng sống

Theo GS.TS Vũ Văn Hiền, giảm nghèo bền vững là một trong những dấu ấn nổi bật nhất của Việt Nam trong 40 năm đổi mới. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ hơn 58% đầu thập niên 1990 xuống còn khoảng 1,1% vào năm 2025. Việt Nam được Liên Hợp Quốc đánh giá là một trong những quốc gia thành công hàng đầu trong công cuộc xóa đói, giảm nghèo.

Chất lượng sống của người dân được cải thiện rõ rệt khi khả năng tiếp cận điện, nước sạch, y tế và giáo dục ngày càng mở rộng. Chỉ số phát triển con người (HDI) liên tục tăng, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có mức phát triển trung bình cao.

Đến tháng 9/2025, cả nước đã hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát, thể hiện rõ tính nhân văn và định hướng phát triển bao trùm. Tuổi thọ trung bình của người dân tăng từ 62 tuổi năm 1990 lên hơn 74 tuổi vào năm 2025, phản ánh những tiến bộ quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Giáo dục tiếp tục là lĩnh vực được ưu tiên đầu tư. Việt Nam đã phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng giáo dục đại học và đào tạo nghề. Học sinh Việt Nam đạt nhiều thành tích cao tại các kỳ thi quốc tế như PISA và Olympic khoa học. Mạng lưới cơ sở giáo dục, đào tạo nghề được mở rộng, đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh sang công nghiệp và dịch vụ.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế được củng cố từ tuyến cơ sở đến trung ương. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 90%, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế với chi phí hợp lý. Các chương trình tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, phòng, chống dịch bệnh được triển khai hiệu quả, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Việt Nam cũng đạt nhiều tiến bộ trong bảo vệ quyền con người và thúc đẩy bình đẳng giới. Phụ nữ chiếm tỷ lệ cao trong lực lượng lao động và giữ nhiều vị trí lãnh đạo trong các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội.

Quyền trẻ em, người khuyết tật, người yếu thế được bảo vệ tốt hơn thông qua các chính sách an sinh xã hội, giáo dục hòa nhập và hỗ trợ đặc thù. Việt Nam tham gia nhiều công ước quốc tế về quyền con người và thực hiện nghiêm túc các cam kết, góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.

Theo ông Nguyễn Hoàng, điểm nhấn trong nhiệm kỳ vừa qua là việc ban hành các nghị quyết mang tính đột phá, trực tiếp thể chế hóa chủ trương phát triển kinh tế của Bộ Chính trị. Nhiều cơ chế đặc thù dành cho các đầu tàu kinh tế như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã được thiết kế chuyên sâu, tạo động lực tăng trưởng mới. Đặc biệt, việc tháo gỡ chồng chéo pháp luật, hướng tới “một luật giải quyết nhiều luật” được xem là bước tiến lớn, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn phát triển tiếp theo.