Gieo mầm văn hóa qua những nét chữ nghệ thuật
Đưa thư pháp vào trường học đang trở thành cách giáo dục truyền thống, nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu chữ cho học sinh đất Cảng.
Rèn chữ, rèn người
Hằng năm, vào những ngày đầu xuân, tại khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc (phường Lê Ích Mộc), học sinh lại háo hức với lễ khai bút. Không khí trang nghiêm của lễ khai bút hòa quyện cùng sắc mực, hương giấy và những nét chữ mềm mại đã tạo nên một không gian văn hóa giàu ý nghĩa. Hàng trăm học sinh, giáo viên và những người yêu thư pháp cùng tham gia lễ khai bút và hội thi viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ - một hoạt động đang ngày càng lan tỏa sâu rộng trong các nhà trường trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Trong nhiều năm qua, thư pháp thường gắn với đình, chùa, lễ hội xuân hay các không gian văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, tại Hải Phòng, đặc biệt là từ khi một số địa phương duy trì tổ chức hội thi viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ gắn với lễ khai bút đầu xuân, thư pháp đã “bước vào” trường học một cách tự nhiên.
Nhiều trường học trên địa bàn như THCS Ngô Quyền (phường Lê Chân), THCS Thiên Hương (phường Thủy Nguyên), THPT Tiên Lãng (xã Tiên Lãng), THPT Hùng Thắng (xã Hùng Thắng), THPT Lê Ích Mộc (phường Lê Ích Mộc).... đã đưa luyện chữ đẹp, viết thư pháp chữ Quốc ngữ vào các hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt câu lạc bộ, trải nghiệm sáng tạo.
Hình ảnh học sinh trong tà áo đồng phục, chăm chú viết những chữ “Nhân”, “Lễ”, “Hiếu học”, “Ước mơ”, “Tri thức” bằng bút lông đã trở nên quen thuộc mỗi dịp đầu năm mới. Em Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 10, Trường THPT Tiên Lãng chia sẻ: “Trước đây em nghĩ thư pháp chỉ dành cho người lớn, nhưng khi được thầy cô hướng dẫn, em thấy viết thư pháp rất thú vị. Mỗi chữ viết ra đều khiến em phải bình tĩnh, tập trung và hiểu hơn ý nghĩa của từng từ”.
Theo các giáo viên, thư pháp không chỉ rèn chữ mà còn rèn người. Việc học sinh làm quen với thư pháp giúp các em học cách kiên nhẫn, cẩn trọng và trân trọng giá trị của chữ viết trong thời đại công nghệ số.
Cô giáo Nguyễn Thị Thùy Dương, giáo viên môn ngữ văn trường THPT Lê Ích Mộc cho biết: “Khi đưa thư pháp chữ Quốc ngữ vào hoạt động trải nghiệm, chúng tôi nhận thấy học sinh có sự thay đổi rõ rệt. Các em viết chậm hơn, nắn nót hơn và quan tâm hơn đến ý nghĩa của câu chữ. Đây là điều rất cần thiết trong bối cảnh học sinh ngày càng quen với bàn phím, điện thoại. Thư pháp chính là cầu nối hiệu quả giữa giáo dục tri thức và giáo dục văn hóa. Thông qua những câu chữ mang nội dung nhân văn, học sinh được bồi dưỡng đạo đức, lối sống, tinh thần hiếu học - đúng với truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc.
Gìn giữ văn hóa trong thời đại số
Để thư pháp thực sự bén rễ trong trường học, không thể thiếu vai trò của các tổ chức chuyên môn. Thời gian qua, Câu lạc bộ Thư pháp Hải Phòng tích cực phối hợp với ngành giáo dục, chính quyền địa phương tổ chức tập huấn, giao lưu, hướng dẫn viết thư pháp cho giáo viên và học sinh.
Nhà thư pháp Lê Thiên Lý, đại diện Câu lạc bộ Thư pháp Hải Phòng nhấn mạnh, câu lạc bộ xác định việc đưa thư pháp vào trường học là nhiệm vụ quan trọng nhằm gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Thư pháp chữ Quốc ngữ phù hợp với học sinh, vừa gần gũi, vừa mang đậm bản sắc Việt. Nhiều hội viên sẵn sàng đến các trường học để hướng dẫn miễn phí, truyền dạy những kiến thức cơ bản về bút pháp, bố cục và tinh thần của thư pháp. Điều đáng mừng là ngày càng có nhiều học sinh bộc lộ năng khiếu và niềm đam mê với bộ môn này.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc khôi phục và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống trong trường học càng trở nên cần thiết. Thư pháp, với đặc trưng chậm rãi, sâu lắng chính là “khoảng lặng cần thiết” để học sinh cân bằng giữa nhịp sống hiện đại và giá trị tinh thần. Việc tổ chức lễ khai bút, thi viết thư pháp trong các giờ ngoại khóa cho học sinh tại Hài Phòng là thông điệp rõ ràng về định hướng giáo dục toàn diện: học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn cần có nền tảng văn hóa, đạo đức vững chắc. Thực tế cho thấy, những hoạt động như khai bút, viết thư pháp đang tạo hiệu ứng tích cực trong xã hội, thu hút sự quan tâm của nhiều cha mẹ học sinh và cộng đồng. Nhiều gia đình chủ động cho con em tham gia các lớp học thư pháp, coi đó là cách giáo dục con trẻ về cội nguồn và truyền thống.
Giữ gìn thư pháp trong trường học hôm nay chính là giữ gìn bản sắc văn hóa Việt cho mai sau - một hướng đi giàu ý nghĩa, mang đậm dấu ấn Hải Phòng trong dòng chảy văn hóa dân tộc.