Hải Phòng nhìn xa để phát triển bền vững

Động thái này cho thấy Hải Phòng đang nhìn xa hơn, tính kỹ hơn con đường phát triển trong nhiều thập niên tới, phù hợp với vị thế và vai trò ngày càng lớn của thành phố.

Những năm qua, Hải Phòng duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh và khá ổn định, với công nghiệp, cảng biển và logistics hình thành trục động lực rõ nét. Tuy nhiên, chính đà phát triển đó cũng đặt ra nhiều giới hạn mới, không gian đô thị dần chật chội, ô nhiễm môi trường gia tăng, hạ tầng phải chạy theo nhu cầu. Quan trọng hơn, mô hình tăng trưởng cũ bắt đầu bộc lộ không ít điểm nghẽn. Vì vậy, việc điều chỉnh quy hoạch không chỉ đơn thuần là “vẽ lại” bản đồ phát triển, mà là tái định vị chiến lược của Hải Phòng trong bối cảnh mới.

Quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Hải Phòng trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái, đáng sống tầm cỡ Đông Nam Á. Điều đó cho thấy thành phố không muốn chỉ dừng lại ở vai trò một “công xưởng” hay “cửa ngõ xuất nhập khẩu” mà hướng tới một không gian phát triển toàn diện, nơi kinh tế, môi trường và chất lượng sống song hành. Cụm từ “đáng sống” được đặt ngang với “công nghiệp hiện đại” là lựa chọn có chủ ý. Đó là sự điều chỉnh tư duy phát triển, từ tăng trưởng thuần túy sang phát triển cân bằng, nơi con người không chỉ là lực lượng lao động mà là trung tâm thụ hưởng.

Ở tầm nhìn xa hơn, đến năm 2050, thành phố được định hình là đô thị cảng công nghiệp thông minh, sinh thái, có khả năng kết nối sâu với thế giới, nơi đời sống vật chất và tinh thần của người dân tiệm cận các đô thị hàng đầu châu Á và thế giới. Đây là mục tiêu lớn, thách thức không nhỏ. Nhưng chính việc xác lập đích đến đủ cao buộc bộ máy quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội phải sớm thay đổi tư duy, cách làm, hành động quyết liệt ngay từ hôm nay thay vì chờ đợi những điều kiện thuận lợi trong tương lai.

Điểm đáng chú ý trong quy hoạch lần này là cấu trúc ngành kinh tế được sắp xếp lại theo hướng rõ trục, rõ vai trò. Các ngành chủ lực như công nghiệp điện tử, công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ cảng biển, logistics, thương mại quốc tế tiếp tục được xác định là động lực tăng trưởng chính. Nhưng khác với trước, quy hoạch nhấn mạnh việc hình thành chuỗi giá trị khép kín công nghiệp - logistics - thương mại - dịch vụ. Song song với đó là sự nổi lên của các nhóm ngành mới: Kinh tế số, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, logistics xanh... Khi được đưa vào quy hoạch tổng thể, các ngành này trở thành định hướng phân bổ nguồn lực, đất đai, hạ tầng và chính sách. Nếu triển khai đúng hướng, đây sẽ là chìa khóa để thành phố thoát khỏi mô hình phát triển dựa nhiều vào tài nguyên, lao động giá rẻ và năng lượng hóa thạch.

Điểm đáng lưu ý khác trong quy hoạch là cách thành phố nhìn nhận lại các ngành kinh tế truyền thống. Đóng tàu, cơ khí, dệt may, da giày, vận tải biển, nông nghiệp và thủy sản không bị gạt ra ngoài mà được đặt trong tiến trình chuyển đổi bền vững. Không gian phát triển của Hải Phòng trong quy hoạch mới cũng được tổ chức lại theo các khu vực động lực rõ nét. Trục cảng biển - logistics quốc tế Đình Vũ - Lạch Huyện - Cát Hải - Nam Đồ Sơn tiếp tục là xương sống kinh tế biển. Phía đông và Khu kinh tế ven biển phía Nam được định hướng là trung tâm công nghiệp xanh, thông minh. Cát Bà, Đồ Sơn gắn với trung tâm đô thị trở thành không gian du lịch biển đảo, du lịch chất lượng cao. Trung tâm Chính trị - Hành chính thành phố cùng trục sông Cấm được xác định là hạt nhân đô thị, vừa mang tính biểu tượng, vừa tạo dư địa phát triển không gian sống.

Quy hoạch cũng dành dung lượng đáng kể cho các vấn đề hạ tầng kỹ thuật, sử dụng đất, bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là những nội dung từng bị xem là “phần phụ” trong tư duy phát triển cũ. Việc đưa các lĩnh vực này thành một phần quan trọng trong quy hoạch cho thấy thành phố nhìn rõ cái giá phải trả nếu tăng trưởng thiếu bền vững, nhất là với một đô thị ven biển chịu nhiều rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu như Hải Phòng.

Quy hoạch điều chỉnh lần này là lời cam kết của thành phố với tương lai, là thước đo để kiểm chứng năng lực quản trị, khả năng hành động và bản lĩnh đổi mới của thành phố Hải Phòng mới sau hợp nhất.

HẢI MINH