Minh bạch để nhà ở xã hội đến đúng người

Không phải ngẫu nhiên ngay từ những ngày đầu năm 2026, câu chuyện nhà ở xã hội lại thu hút sự quan tâm của dư luận. Hàng loạt chỉ tiêu phát triển được Chính phủ giao cụ thể, cùng với việc thành phố chính thức thành lập Tổ công tác chuyên trách về nhà ở xã hội ngày 15/1 cho thấy quyết tâm siết lại kỷ cương trong lĩnh vực này.

Giai đoạn 2021 - 2025, thành phố hoàn thành và đưa vào sử dụng 10.775 căn nhà ở xã hội tại 17 dự án. Cùng với đó, 49 dự án khác đang được triển khai, với tổng quy mô hơn 59.300 căn, vượt chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao tại Quyết định số 444/QĐ-TTg. Con số ấy phản ánh quyết tâm chính trị rất rõ ràng của thành phố.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nghịch lý nguồn cung tăng nhanh, quỹ nhà khá dồi dào nhưng không ít người dân vẫn gặp khó khi tiếp cận. Những phản ánh về hồ sơ rườm rà, thông tin thiếu minh bạch, thậm chí là tình trạng “cò” nhà, mua bán suất trái phép… làm xói mòn niềm tin vào chính sách vốn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Các cuộc thanh tra tại một số dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố trong năm 2025 chỉ ra những sai phạm cụ thể, từ công khai thông tin chưa đầy đủ, tiếp nhận hồ sơ chưa chặt chẽ đến việc bố trí căn hộ chưa đúng đối tượng. Đây là hồi chuông cảnh báo, nếu không siết lại kỷ cương, chính sách rất dễ bị lợi dụng.

Trong bối cảnh đó, việc thành lập Tổ công tác chuyên trách về nhà ở xã hội cho thấy thành phố nhìn thẳng vào những vướng mắc trong thực tiễn và chọn cách làm mới, cụ thể và sát dân hơn. Thay vì để người dân “tự bơi” giữa nhiều đầu mối, nhiều khâu xác nhận, thành phố lựa chọn mô hình hỗ trợ tập trung, có trách nhiệm rõ ràng và cơ chế giám sát cụ thể.

Điều đáng nói là Tổ công tác không chỉ được lập ra để “theo dõi” mà trực tiếp thực hiện Chỉ thị 34 của Thủ tướng về chấn chỉnh và phòng ngừa tiêu cực trong nhà ở xã hội. Cách làm lần này đi thẳng vào những khâu dễ phát sinh vướng mắc từ quy trình được chuẩn hóa, thông tin được công khai, người dân được hướng dẫn ngay từ đầu, còn việc tiếp nhận hồ sơ của chủ đầu tư được đặt dưới sự giám sát thường xuyên.

Điểm đáng chú ý khác là Tổ công tác có cơ chế liên thông dữ liệu giữa Sở Xây dựng với các cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội và Văn phòng Đăng ký đất đai. Khi thông tin được kết nối, người dân không còn phải mang hồ sơ đi xác nhận qua nhiều đầu mối như trước. Quan trọng hơn, những kẽ hở dễ bị lợi dụng để “làm đẹp” hồ sơ sẽ dần bị khép lại, qua đó hạn chế đất sống của các khâu trung gian không chính thức.

Thành lập Tổ công tác với mô hình “một cửa, một điểm đến” trong lĩnh vực nhà ở xã hội góp phần tái lập trật tự thị trường, đưa hoạt động xét duyệt và phân phối nhà ở xã hội trở về đúng quy định pháp luật. Khi danh sách người đủ điều kiện, kết quả xét duyệt được công khai, xã hội có thêm công cụ giám sát. Sự minh bạch ấy chính là liều “vacine” hữu hiệu nhất để phòng ngừa tiêu cực.

Phát triển nhà ở xã hội ở Hải Phòng gắn chặt với quá trình chỉnh trang đô thị và cải thiện chất lượng sống. Trên địa bàn thành phố hiện còn hàng chục khu chung cư cũ, nhiều công trình xuống cấp nghiêm trọng. Việc phát triển nhà ở xã hội không chỉ đáp ứng nhu cầu của công nhân khu công nghiệp, mà còn là lời giải cho bài toán tái định cư, di dời người dân khỏi những khu nhà cũ kỹ, chật chội.

Vì vậy, minh bạch hóa quy trình không chỉ bảo vệ quyền lợi của người mua, mà còn giúp thành phố sử dụng hiệu quả nguồn lực đã đầu tư. Mỗi căn hộ nhà ở xã hội được phân bổ đúng đối tượng là thêm một gia đình ổn định cuộc sống. Ngược lại, mỗi trường hợp trục lợi chính sách là một lần niềm tin bị tổn thương, kéo theo hệ lụy xã hội khó đo đếm.

Việc thành lập Tổ công tác chuyên trách về nhà ở xã hội vì thế có thể xem là “phép thử” quan trọng. Nếu được vận hành hiệu quả, đây sẽ là công cụ giúp chính sách đi vào đời sống một cách minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Khi đó, nhà ở xã hội thực sự trở thành điểm tựa an cư cho hàng vạn người lao động.

HẢI MINH