Nâng tầm vị thế ngành hàng không Việt Nam

Động lực từ “siêu dự án” Long Thành

Giai đoạn 2025 - 2026, chiến lược phát triển hàng không Việt Nam tập trung vào vận hành Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Sân bay này là điểm tiếp nhận chính các chuyến bay quốc tế, thay thế vai trò của Tân Sơn Nhất khi hạ tầng hiện hữu đã vượt công suất.

Theo quy hoạch, Long Thành được thiết kế để tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng thế hệ mới như Airbus A350 hay Boeing 777 - 9. Đây là điểm khác biệt căn bản so với nhiều sân bay hiện hữu vốn đang chạm ngưỡng giới hạn hạ tầng khi nhu cầu khai thác đường bay dài gia tăng.

Ông Majid Al Falas, Tổng Giám đốc Quốc gia Emirates tại Việt Nam nhận định “Sân bay Long Thành là dự án phát triển lâu dài, bền vững, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong nhiều năm tới. Việc đầu tư sân bay mới với tầm nhìn dài hạn giúp các hãng hàng không hoạch định chiến lược khai thác ổn định, thay vì chỉ mở rộng trong khuôn khổ hạ tầng cũ".

Đối với các hãng khai thác máy bay thân rộng, khả năng tiếp nhận ổn định khung giờ cao điểm và giảm rủi ro ùn tắc mặt đất ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác và độ tin cậy lịch bay.

Ở khu vực Đông Bắc Á, Hàn Quốc và Nhật Bản là 2 thị trường khách quốc tế lớn của Việt Nam. Korean Air theo dõi sát các thay đổi hạ tầng trong bối cảnh hãng duy trì mạng bay dày đặc, khai thác song song cả hành khách và hàng hóa. Với đặc thù lưu lượng lớn khách thương mại đi kèm hàng hoá, các hãng Đông Bắc Á ưu tiên sân bay có khả năng xử lý đồng thời hai dòng vận chuyển này, yếu tố mà Long Thành được đánh giá phù hợp hơn các sân bay đang quá tải.

Sự hình thành trung tâm quốc tế mới cũng kéo theo những điều chỉnh chiến lược đáng kể với các hãng nội địa. Vietnam Airlines được xác định neo tại Long Thành, qua đó tái phân bổ mạng bay quốc tế, giảm phụ thuộc vào Tân Sơn Nhất. Vietjet Air cũng có thêm dư địa tính toán mở rộng đường bay quốc tế dài trong trung hạn khi hạ tầng cho phép vận hành hiệu quả tàu bay cỡ lớn. Một tác động rõ rệt khác của sân bay Long Thành nằm ở lĩnh vực vận tải hàng hóa.

Cuộc đua trải nghiệm và phân khúc khách trung - cao cấp

Cùng với hạ tầng hàng không mở rộng, thị trường bay tại Việt Nam giai đoạn 2025 - 2026 đang thay đổi từ bên trong. Thay vì chạy theo số chuyến hay sản lượng, các hãng hàng không quan tâm nhiều hơn đến việc mỗi chuyến bay mang lại giá trị cao hơn.

Thực tế, phần lớn hành khách Việt Nam chọn hạng phổ thông (87%), hạng thương gia chiếm 11%, trong khi phổ thông cao cấp ở mức 1%. Con số này khiêm tốn nhưng phản ánh xu hướng có nhóm khách sẵn sàng chi thêm tiền để bay thoải mái hơn, miễn mức giá không “vượt trần” như hạng thương gia.

Đó là lý do nhiều hãng quốc tế đưa cấu hình khoang mới vào thị trường Việt Nam. Việc Emirates khai thác Airbus A350 - 900 tuyến Dubai - thành phố Hồ Chí Minh mang theo cấu hình khoang mới, đặt hạng phổ thông cao cấp vào vị trí trung gian giữa giá vé và trải nghiệm. Việt Nam trở thành điểm đến đầu tiên tại Đông Nam Á đón dòng máy bay này, cho thấy các hãng quốc tế nhìn nhận thực tế hơn về sức mua và hành vi tiêu dùng trong nước.

Xu hướng này không chỉ ở các hãng Trung Đông. Singapore Airlines đã thử nghiệm cho phép khách hạng phổ thông trả thêm phí chọn ghế Premium Economy trên đường bay khu vực. Cách làm này giúp hãng tận dụng đội bay thân rộng, đáp ứng nhu cầu “thoải mái hơn” của hành khách mà không cần thay đổi cấu trúc dịch vụ.

Cathay Pacific cũng nâng cấp khoang phổ thông cao cấp trên đội Boeing 777 - 300ER, tập trung vào không gian riêng tư. Với hành khách Việt Nam quá cảnh Hong Kong đi Bắc Mỹ hoặc châu Âu, trải nghiệm trên máy bay đang trở thành yếu tố cân nhắc bên cạnh giá vé và thời gian bay.

Ở thị trường trong nước, các hãng hàng không Việt Nam buộc phải điều chỉnh. Vietnam Airlines duy trì đội bay thân rộng trên đường bay dài, nâng cấp dịch vụ để giữ khách công vụ và quốc tế. Vietjet Air dù theo mô hình chi phí thấp, cũng mở rộng dịch vụ đi kèm như ghế ngồi, hành lý, suất ăn để tăng doanh thu trên mỗi chuyến bay trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.

Trong bối cảnh hạ tầng mở rộng, bài toán đặt ra không phải là bay thêm bao nhiêu chuyến mà là mỗi ghế ngồi bán ra hiệu quả thế nào. Cách tổ chức trải nghiệm và phân khúc khách hàng sẽ quyết định ai giữ được thị phần khi cạnh tranh ngày càng gay gắt.