Nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tăng cường niềm tin của nhân dân
Nghị quyết do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với hoạt động của các cơ quan dân cử.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa ban hành Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15 quy định về việc tiếp công dân; tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn; giám sát của Quốc hội và HĐND đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở Hiến pháp năm 2013 (đã được sửa đổi, bổ sung), các luật về tổ chức Quốc hội, tổ chức chính quyền địa phương, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, cùng các luật liên quan như Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo. Việc ban hành nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giám sát trong tình hình mới.
Theo Nghị quyết, phạm vi điều chỉnh bao gồm trình tự, thủ tục và trách nhiệm của Quốc hội, HĐND trong việc tiếp công dân; tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn; giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; đồng thời quy định chế độ thông tin, báo cáo và các điều kiện bảo đảm thực hiện.
Một nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể trách nhiệm tiếp công dân của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Thường trực HĐND và đại biểu HĐND các cấp. Việc tiếp công dân được thực hiện định kỳ, theo yêu cầu thực tiễn hoặc theo đề nghị của công dân; trong trường hợp cần thiết có thể tổ chức tiếp công dân trực tuyến theo quy định của Chính phủ.
Nghị quyết cũng làm rõ địa điểm tiếp công dân của từng chủ thể. Theo đó, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội và đại biểu Quốc hội tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân ở trung ương, tại địa phương nơi ứng cử hoặc tại địa điểm do cơ quan có thẩm quyền bố trí. Thường trực HĐND và đại biểu HĐND thực hiện tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân cùng cấp hoặc địa điểm tiếp công dân tại địa phương.
Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát được giao vai trò trung tâm, giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo, điều hòa, phối hợp công tác tiếp công dân của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; tổ chức tiếp công dân thường xuyên tại Trụ sở tiếp công dân ở trung ương; đồng thời phối hợp rà soát, đôn đốc giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Nghị quyết quy định chặt chẽ việc tiếp nhận và phân loại đơn từ nhiều nguồn như tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, dịch vụ bưu chính hoặc do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển đến. Việc phân loại căn cứ vào nội dung đơn, điều kiện xử lý, trách nhiệm xử lý và thẩm quyền giám sát; đồng thời xác định rõ tiêu chí đối với đơn đủ và không đủ điều kiện xử lý.
Về xử lý và giám sát giải quyết đơn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giữ vai trò trung tâm đối với các đơn gửi đến Quốc hội hoặc liên quan đến nhiều lĩnh vực. Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có trách nhiệm tham mưu, theo dõi, chuyển đơn đúng thẩm quyền, đôn đốc và tổng hợp kết quả để báo cáo; trường hợp cần thiết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể quyết định tổ chức giám sát.
Tại địa phương, Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và đại biểu HĐND thực hiện tiếp nhận, xử lý và giám sát đơn theo phạm vi, cấp hành chính và lĩnh vực phụ trách, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, không chồng chéo, không bỏ sót.
Nghị quyết khẳng định vai trò giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp, trao quyền yêu cầu giải trình, cung cấp thông tin, tổ chức đoàn giám sát và kiến nghị xử lý khi phát hiện vi phạm pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức và công dân. Việc ban hành Nghị quyết được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với hoạt động của các cơ quan dân cử.