Bảo hiểm xã hội ưu tiên quản trị số hướng tới an sinh bền vững

Ngày 29/1, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp năm 2026. Với mục tiêu lấy người dân làm trung tâm và dữ liệu làm nền tảng, ngành xác định năm 2026 là giai đoạn then chốt để chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hiện đại.

Nỗ lực vượt khó và những con số ấn tượng

Nhìn lại năm 2025, Giám đốc BHXH Việt Nam Lê Hùng Sơn khẳng định đây là năm đầy thử thách nhưng ghi dấu những thành tựu bước ngoặt. Toàn hệ thống đã cải cách sâu rộng, tinh gọn bộ máy theo mô hình đơn vị đặc thù trực thuộc Bộ Tài chính. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra bài toán mới về vận hành, nhưng ngành đã linh hoạt đảm bảo quyền lợi người dân không bị gián đoạn.

Tính đến cuối năm 2025, số người tham gia BHXH trên toàn quốc đạt 21,53 triệu người, tăng 1,67 triệu người so với năm 2024. Trong đó, BHXH bắt buộc đạt 18,91 triệu người, BHXH tự nguyện đạt 2,619 triệu người. Tỷ lệ bao phủ BHYT chạm ngưỡng 95,16% dân số với 97,395 triệu người tham gia, khẳng định vai trò trụ cột trong chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Tổng số tiền thu lũy kế năm 2025 đạt 630,935 nghìn tỷ đồng, vượt dự toán Chính phủ giao. Tỷ lệ chậm đóng được kiểm soát ở mức thấp nhất trong nhiều năm, giúp bảo đảm an toàn quỹ an sinh và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, người lao động. Kết quả này là thành quả của sự vào cuộc đồng bộ từ hệ thống chính trị đến nỗ lực của đội ngũ cán bộ ngành.

Quản trị số hướng tới an sinh bền vững

Bước sang năm 2026, ngành BHXH không chỉ dừng lại ở mở rộng số lượng mà chuyển mạnh sang chiều sâu quản trị. Phó Giám đốc Trần Đình Liệu nhấn mạnh chất lượng tăng trưởng phải đặt lên hàng đầu với chiến lược lấy dữ liệu làm trung tâm.

Điểm đổi mới căn bản của năm 2026 là thực hiện phương châm "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả". Các địa phương sẽ phát triển người tham gia dựa trên dữ liệu chia sẻ liên ngành giữa Thuế, Lao động, Kế hoạch và Đầu tư và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Việc xác định nguồn đối tượng từ doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ chi tiết đến từng địa chỉ, giúp công tác vận động có mục tiêu và hiệu quả hơn.

Hệ sinh thái dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống" đang được triển khai rốt ráo. Hệ thống công nghệ thông tin đã trở thành công cụ phân tích, dự báo và xây dựng kịch bản an sinh. Thông qua thuật toán Big Data, ngành có thể nhận diện sớm nhóm lao động có nguy cơ rời bỏ hệ thống hoặc khu vực bao phủ thấp để kịp thời can thiệp.

Tại hội nghị, nhiều tỉnh, thành phố chia sẻ kinh nghiệm đưa chỉ tiêu BHXH, BHYT vào Nghị quyết cấp ủy và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Việc gắn trách nhiệm người đứng đầu và chủ động trích ngân sách hỗ trợ mức đóng cho người dân đã biến chính sách an sinh thành phần hữu cơ trong đời sống hằng ngày.

Nếu quản trị dữ liệu là "phần cứng" thì truyền thông chính sách được ví như "phần mềm" vận hành hệ thống. Giám đốc Lê Hùng Sơn yêu cầu truyền thông phải đi trước một bước, hướng tới thay đổi căn bản nhận thức và hành vi xã hội.

Trong năm 2026, các chiến dịch truyền thông tập trung vào lợi ích thiết thực: "tấm lá chắn" tài chính khi ốm đau và sự bảo đảm lương hưu khi về già. Mô hình "đi từng ngõ, gõ từng nhà" tiếp tục hướng tới nhóm lao động phi chính thức. Lãnh đạo ngành cũng yêu cầu thay đổi phương thức làm việc: Ban Quản lý Thu và Phát triển người tham gia đóng vai trò "nhạc trưởng", còn các Trung tâm CNTT hỗ trợ trực tiếp cho cơ sở. Việc xử lý nghiêm hành vi trốn đóng, chậm đóng sẽ được thực hiện quyết liệt hơn.

Đặc biệt, BHXH các cấp coi xã, phường là "đơn vị tác chiến cơ sở". Chỉ tiêu thu được giao ngay từ đầu năm với kịch bản chi tiết theo tháng, quý để tránh áp lực dồn vào cuối năm. Giám đốc Lê Hùng Sơn khẳng định 2026 là năm bản lề cho giai đoạn phát triển mới. Sự thống nhất về tư duy và kỷ luật sẽ là chìa khóa hoàn thành mục tiêu. Toàn ngành cam kết lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất, tự tin hướng tới phủ sóng an sinh toàn diện và bền vững.

NGUYỄN MẠNH (tổng hợp)