Trí tuệ nhân tạo trong lớp học hôm nay
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo dục, mở ra nhiều cơ hội nâng cao chất lượng dạy và học, song cũng đặt ra nhiều thách thức.
Nguy cơ lệ thuộc và thách thức về liêm chính học thuật
Sự xuất hiện của các công cụ AI như ChatGPT, Grok, Gemini, DeepSeek… đang làm thay đổi cách người học tiếp cận và xử lý tri thức. Nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy những tác động hai mặt của xu hướng này. Theo kết quả khảo sát, 95% số người được hỏi cho rằng AI khiến sinh viên dễ phụ thuộc vào công nghệ; 90% nhận định AI làm giảm khả năng tư duy phản biện; 78% ghi nhận tình trạng gian lận gia tăng; và 73% cho biết đã trực tiếp xử lý các vấn đề liên quan đến liêm chính học thuật có yếu tố AI.
Đáng chú ý, tình trạng gian lận trong học tập có xu hướng phức tạp hơn, buộc giảng viên phải dành nhiều thời gian giám sát và xử lý các vấn đề đạo đức. Việc lạm dụng công nghệ không chỉ làm giảm niềm vui khám phá tri thức mà còn tiềm ẩn nguy cơ hình thành một thế hệ người học thiếu khả năng phân tích, phản biện trước những vấn đề phức tạp của đời sống.
Trước thực tế này, TS. Nguyễn Quốc Tư, Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Ngoại ngữ Trường Đại học Intracom cho rằng, không nên tiếp cận AI theo hướng bài trừ. Từ kinh nghiệm quan sát các mô hình giáo dục tại Anh và Trung Quốc, ông cho rằng các nền giáo dục tiên tiến đều xây dựng quy chuẩn rõ ràng về việc sử dụng AI đối với giảng viên và sinh viên, coi đây là công cụ hỗ trợ thay vì thay thế tư duy con người.
Theo đó, các cơ sở đào tạo tại Việt Nam cần sớm ban hành quy định và định hướng cụ thể về việc ứng dụng AI trong học tập, khuyến khích sinh viên sử dụng công nghệ như một “trợ lý học tập” để rà soát lỗi, gợi ý chỉnh sửa, mở rộng cách tiếp cận vấn đề, thay vì biến AI thành công cụ né tránh việc học.
Khi AI bước vào không gian lớp học
Song song với những thách thức, trí tuệ nhân tạo cũng đang hiện diện ngày càng rõ nét trong các sản phẩm và mô hình giáo dục thực tiễn, mang lại diện mạo mới cho lớp học. Các thiết bị thông minh dần trở thành “cộng sự” của giáo viên và người học, đáp ứng nhu cầu học tập cá nhân hóa.
Một ví dụ tiêu biểu là robot AI Pika - robot đầu tiên tại Việt Nam được thiết kế chuyên biệt cho việc học tiếng Anh. Với khả năng giao tiếp tự nhiên và phản hồi theo thời gian thực, Pika có thể lắng nghe, phân tích và sửa lỗi phát âm chi tiết như giáo viên bản ngữ, đồng thời xây dựng lộ trình học phù hợp với trình độ từng học sinh. Trong lớp học, robot đóng vai trò trợ lý, hỗ trợ giáo viên trong khâu luyện tập, giúp tăng tính tương tác và sự tự tin cho người học.
Cùng với đó, hạ tầng lớp học cũng đang thay đổi mạnh mẽ nhờ các giải pháp như màn hình tương tác thông minh ClassIn Board. Đây không chỉ là thiết bị hiển thị, mà còn là một hệ sinh thái giáo dục tích hợp, cho phép kết nối linh hoạt giữa lớp học truyền thống, trực tuyến và trực tiếp. Nhờ ứng dụng AI, hệ thống có thể theo dõi mức độ tương tác, thu thập và phân tích dữ liệu học tập của từng sinh viên, qua đó hỗ trợ cá nhân hóa quá trình dạy và học.
Những giải pháp này góp phần xóa nhòa khoảng cách địa lý, giúp giáo viên có thể giảng dạy cho nhiều nhóm học viên ở các địa điểm khác nhau mà vẫn bảo đảm chất lượng tương tác, đồng thời tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực giáo dục.
Công nghệ là công cụ, con người vẫn là trung tâm
Robot Pika hay màn hình ClassIn Board là những minh chứng rõ nét cho tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong giáo dục. Khi được đặt đúng vị trí, AI có thể giúp việc học trở nên thuận tiện, sinh động và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, dù công nghệ phát triển đến đâu, AI vẫn không thể thay thế được vai trò của người thầy – những người truyền cảm hứng, sự thấu cảm, lòng trắc ẩn và các giá trị sống. Công nghệ chỉ thực sự phát huy ý nghĩa khi trở thành lực đẩy hỗ trợ, còn con người vẫn là trung tâm của quá trình giáo dục.
Trong bối cảnh đó, việc cân bằng giữa ứng dụng trí tuệ nhân tạo và gìn giữ giá trị con người được xem là chìa khóa để giáo dục phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.