Bộ Xây dựng nói gì việc bỏ cấp phép với nhiều công trình nhà ở riêng lẻ?

Trong quy định mới, các công trình nhà ở riêng lẻ nằm trong khu đô thị, khu dân cư đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết sẽ không phải xin giấy phép xây dựng. Tương tự, nhà ở riêng lẻ tại khu vực nông thôn chưa ban hành quy chế kiến trúc cũng thuộc diện được miễn thủ tục này.

Với những trường hợp còn lại, cá nhân và doanh nghiệp vẫn phải thực hiện cấp phép trước khi khởi công. Thời gian giải quyết hồ sơ được dự kiến rút ngắn, tối đa không quá 7 ngày.

Thông tin trên được ông Bùi Văn Dưỡng, Cục phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), công bố tại buổi họp báo thường kỳ và gặp mặt báo chí đầu xuân Bính Ngọ mới đây.

Theo ông Dưỡng, định hướng cải cách trong thời gian tới là thay đổi cách thức quản lý theo hướng tinh gọn hơn. Cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện việc kiểm soát một lần đối với mỗi dự án hoặc công trình, xuyên suốt từ khâu chuẩn bị đầu tư cho tới khi khởi công xây dựng.

Đối với các dự án, công trình đã được cơ quan chuyên môn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, thủ tục cấp phép xây dựng sẽ được bãi bỏ hoàn toàn.

Những trường hợp còn phải xin phép sẽ được chuyển sang hình thức xử lý trực tuyến toàn trình. Hồ sơ và điều kiện cấp phép được đơn giản hóa, qua đó rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi cho người dân và doanh nghiệp.

Theo quy định của Luật Xây dựng 2025, phần lớn nhà ở riêng lẻ tại khu vực đô thị vẫn thuộc diện phải thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng.

Lý giải rõ hơn, ông Dưỡng cho biết Luật Xây dựng 2020 từng quy định nhà ở riêng lẻ tại khu vực nông thôn không có quy hoạch đô thị, không có quy hoạch chuyên ngành hoặc chưa có quy hoạch chi tiết điểm dân cư nông thôn phải xin phép xây dựng; các trường hợp còn lại được miễn.

Luật Xây dựng năm 2025 tiếp tục kế thừa các nguyên tắc này, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn. Điểm mới đáng chú ý là bổ sung quy định riêng đối với công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô trên 500 m² sàn.

Theo Luật Quy hoạch đô thị, nông thôn, không phải mọi khu dân cư hiện hữu đều bắt buộc lập quy hoạch chi tiết. Chỉ những khu vực xây dựng tập trung mới cần quy hoạch chi tiết, còn các khu dân cư hiện trạng chỉ cần ban hành quy chế kiến trúc.

Do đó, tại khu vực nông thôn, những điểm dân cư đã có quy chế kiến trúc sẽ phải thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng khi xây nhà ở riêng lẻ. Ngược lại, nơi nào chính quyền địa phương chưa thấy cần thiết ban hành quy chế kiến trúc thì người dân không phải xin giấy phép khi xây dựng.

Trao đổi thêm, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của cơ quan quản lý là tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong hoạt động xây dựng.

Tuy nhiên, việc cắt giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Các quy định vẫn phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể liên quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu về an toàn công trình, đặc biệt là các tiêu chuẩn về phòng cháy, chữa cháy.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, mọi chính sách về cấp phép xây dựng đều được cân nhắc trên cơ sở lợi ích tổng thể, vừa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thuận tiện hơn trong đầu tư xây dựng, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng xung quanh.