Nguy cơ Mỹ trở thành 'siêu cường' đơn độc

Theo Wall Street Journal, hình ảnh nước Mỹ từng được xem là biểu tượng của sự đoàn kết và vai trò lãnh đạo toàn cầu đang bị xói mòn nghiêm trọng dưới tác động của chiến lược “Nước Mỹ trên hết”. Khi các đồng minh bắt đầu tìm kiếm những lựa chọn thay thế cho Washington, viễn cảnh Mỹ trở nên đơn độc trên trường quốc tế ngày càng rõ nét.

Trong nhiều thập kỷ, Berlin từng là biểu tượng sống động của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, gắn liền với những bài phát biểu mang tính biểu tượng của các tổng thống Mỹ. Từ câu nói “Ich bin ein Berliner” của Tổng thống John F. Kennedy năm 1963 đến lời kêu gọi phá bỏ Bức tường Berlin của Tổng thống Ronald Reagan năm 1987, nước Mỹ từng được xem là trụ cột bảo vệ tự do và an ninh châu Âu.

Tuy nhiên, sau năm đầu đầy biến động trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, tâm lý đối với Mỹ tại Berlin cũng như ở nhiều nơi trên thế giới đã thay đổi theo hướng tiêu cực.

Thay cho những thông điệp gắn kết, Tổng thống Trump nhiều lần công khai chỉ trích, thậm chí chế giễu các đồng minh châu Âu. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, ông từng tuyên bố rằng nếu không có Mỹ trong Thế chiến II, các quốc gia châu Âu “tất cả sẽ nói tiếng Đức”. Những phát ngôn như vậy, cùng với hàng loạt hành động chính sách cụ thể, đã làm suy giảm sâu sắc niềm tin của các đồng minh đối với Washington.

Các khảo sát dư luận phản ánh rõ xu hướng này. Theo kết quả thăm dò của công ty Forsa (Đức), 71% người dân Đức hiện coi Mỹ là “kẻ thù”. Trong khi đó, khảo sát của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu cho thấy chỉ 16% người dân châu Âu xem Mỹ là đồng minh. Các cuộc khảo sát khác cũng ghi nhận mức suy giảm mạnh mẽ trong hình ảnh của Mỹ trên toàn cầu.

Theo YouGov, tỷ lệ người Anh có cái nhìn tiêu cực về Mỹ đã tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua, lên 64%, cao hơn nhiều so với số người có đánh giá tích cực. Ông Peter Matuschek, Giám đốc Forsa, nhận định rằng “hình ảnh của Mỹ thực sự đang chạm đáy”.

Tình trạng suy giảm uy tín không chỉ diễn ra tại châu Âu. Tại Bắc Mỹ, hơn 65% người dân Canada và Mexico có cái nhìn không thiện cảm về Mỹ, thậm chí coi Washington là mối đe dọa lớn hơn cả Trung Quốc.

Ở châu Á, khoảng một nửa số người được khảo sát tại Hàn Quốc cho rằng Mỹ không còn đáng tin cậy và có thể trở thành mối đe dọa. Việc hàng trăm công nhân Hàn Quốc tại một nhà máy của Hyundai bị tạm giữ trong một đợt truy quét nhập cư đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình, làm gia tăng tâm lý phản đối Mỹ.

Sự suy giảm hình ảnh của Washington không chỉ thể hiện qua các con số khảo sát mà còn tác động trực tiếp đến kinh tế. Trong lĩnh vực du lịch, lượng khách quốc tế đến Mỹ đã giảm khoảng 6% trong năm qua, chủ yếu do sự sụt giảm từ Canada và Mexico.

Trong tiêu dùng, người dân Canada bắt đầu sử dụng các ứng dụng như Maple Scan để tránh mua hàng hóa Mỹ, ưu tiên sản phẩm trong nước. Về sản xuất, nhiều doanh nghiệp và nhà máy tại châu Á đang chủ động đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ nhằm hạn chế rủi ro từ các chính sách thương mại khó lường.

Trong lĩnh vực an ninh, niềm tin vào các cam kết bảo vệ của Mỹ cũng suy giảm nhanh chóng. Khi không còn chắc chắn về sự ổn định trong chính sách của Washington, nhiều quốc gia từ châu Âu đến châu Á buộc phải xem xét tăng cường năng lực quân sự của riêng mình. Một số nước thậm chí bắt đầu tranh luận về việc liệu có cần phát triển vũ khí hạt nhân để tự bảo đảm an ninh hay không.

Theo Wall Street Journal, chiến lược của Tổng thống Trump trong năm qua đã hiện thực hóa khái niệm “Nước Mỹ đơn độc” thông qua hàng loạt quyết định gây tranh cãi, bao gồm cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài, rút khỏi nhiều thể chế đa phương, chấm dứt viện trợ quân sự trực tiếp cho Ukraine, đe dọa sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland và dựng lên các rào cản thương mại đối với các quốc gia xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ.

Giới học giả cho rằng đây không chỉ là vấn đề ngoại giao đơn thuần mà còn là sự đổ vỡ của hệ thống lòng tin toàn cầu. Ông Robert Kagan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, nhận định rằng Tổng thống Trump đã phá vỡ trật tự thế giới tương đối ổn định suốt hơn 70 năm qua, trong đó các đồng minh cho phép Mỹ đặt căn cứ quân sự, chia sẻ thông tin tình báo để đổi lấy các đảm bảo an ninh từ Washington.

Cựu Thủ tướng Đan Mạch Anders Fogh Rasmussen, người từng giữ cương vị Tổng thư ký NATO, cho rằng những tổn thương do chính Mỹ gây ra, đặc biệt từ các hành động của Tổng thống Trump, đã tiếp thêm động lực cho các quan điểm ở châu Âu cho rằng lục địa này cần tìm kiếm một lựa chọn thay thế cho Washington. Trong khi đó, ông William Hague, cựu lãnh đạo Đảng Bảo thủ Anh, cảnh báo rằng chủ nghĩa chống Mỹ có thể lan rộng trong nhiều nền dân chủ nếu Mỹ tiếp tục theo đuổi con đường hiện tại.

Từ góc nhìn của người dân, bà Natascha Ahrens, một quản lý văn phòng 59 tuổi, nhận định rằng hình ảnh nước Mỹ do chính quyền Trump lan tỏa ra thế giới là “vô cùng tai hại”, đồng thời cho rằng khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” đang dần trở thành đồng nghĩa với một “Nước Mỹ đơn độc”.

TT (tổng hợp)