Phân cấp mạnh thẩm quyền về đất đai cho UBND cấp tỉnh
Theo Nghị định vừa được Chính phủ ban hành, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất.
Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.
Nghị định 49/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai, trong đó quy định rõ việc phân cấp thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng.
Cụ thể, UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định các nội dung về thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất; cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; điều chỉnh thời hạn sử dụng đất; gia hạn sử dụng đất; chuyển hình thức sử dụng đất; công nhận quyền sử dụng đất; chấp thuận việc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án; chấp thuận, phê duyệt phương án sử dụng đất.
Căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và tình hình thực tế của địa phương, UBND cấp tỉnh quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ nêu trên cho phù hợp.
Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, xác nhận thay đổi trên giấy chứng nhận đã cấp, cũng như việc đính chính, thu hồi, hủy giấy chứng nhận đã cấp.
Theo đó, cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trên giấy chứng nhận đã cấp đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền cấp tỉnh. Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện việc cấp Giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trên giấy chứng nhận đã cấp đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền quyết định của cấp xã, bao gồm cả việc xác định lại diện tích đất ở.
Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện cấp Giấy chứng nhận, xác nhận thay đổi trên giấy chứng nhận đã cấp, đăng ký đất đai lần đầu hoặc đăng ký biến động đối với các trường hợp không thuộc thẩm quyền quy định của cơ quan cấp tỉnh và cấp xã. Các cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo quy định cũng có trách nhiệm đính chính giấy chứng nhận đã cấp có sai sót; thu hồi, hủy và cấp lại Giấy chứng nhận theo đúng quy định.
Đối với các trường hợp đang thực hiện các thủ tục về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất, chuyển hình thức sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất, chấp thuận thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án, phê duyệt phương án sử dụng đất, cấp và xử lý Giấy chứng nhận trước thời điểm Nghị định có hiệu lực, UBND cấp tỉnh quyết định việc áp dụng theo các quy định mới hoặc tiếp tục giao cho cơ quan, người có thẩm quyền đang giải quyết tiếp tục thực hiện.
Nghị định cũng yêu cầu UBND cấp tỉnh ban hành quy định về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để thực hiện các trường hợp quy định tại Điều 14, bảo đảm yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Quy định này phải nêu rõ trách nhiệm của từng cơ quan, người có thẩm quyền; thời gian tối đa thực hiện thủ tục; thành phần hồ sơ, bao gồm cả giấy tờ chứng minh đối tượng được miễn, giảm nghĩa vụ tài chính (nếu có); các mẫu thủ tục phải thể hiện đầy đủ thông tin phục vụ việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai.
Trong thời gian chưa ban hành quy định mới về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, UBND cấp tỉnh được quyết định áp dụng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật trước thời điểm Nghị định có hiệu lực hoặc quyết định trình tự, thủ tục đối với từng trường hợp cụ thể.
Các quy định về trình tự, thủ tục hành chính về đất đai phải được công khai trên Cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh và Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.